روزگار سخت حیوانات ایران

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

روزگار سخت حیوانات ایران

حکیم مهر - در استرالیا اگر بخواهند تحقیقی روی موش آزمایشگاهی انجام دهند در مرحله اول باید نسبت به اثرات منفی آزمایش روی حیوان مورد نظر اطمینان حاصل کنند به‌طوری که درد یا استرس مورد نظر در حد تحمل جاندار باشد؛ این صورت مجوز برای انجام آزمایش صادر خواهد شد.
در این در حالی است که در ایران شکار بی‌رویه، از بین رفتن جنگل‌ها، پیشروی مناطق مسکونی، مدیریت ناصحیح حفاظتی، زباله‌های شهری و بیمارستانی، پساب‌های سمی و ضایعات شرکت‌های نفتی را می‌توان از جمله مواردی دانست که به راحتی سبب نابودی گونه‌های مختلف جانوری می‌شوند. اما این تغییرات و آسیب‌های وارده به محیط زیست، در آینده‌ای نه چندان دور تاثیرات پیدا و پنهان خود را خواهند گذاشت و شاید در آن زمان محیط زیست انتقام خود را از انسان بگیرد. در این صفحه تعدادی از حیوانات منقرض شده یا در حال انقراض در ایران معرفی شده‌اند.
سنجاب ایرانی
کاهش جمعیت این سنجاب‌های نازنین، نابودی جنگل‌های بلوط ناحیه غرب کشور را به‌دنبال دارد چرا که این حیوان میوه‌های بلوط را در خاک پنهان می‌کند که این موضوع باعث تکثیر و گسترش این درختان می‌شود.
اگر خواستید این حیوان دوست داشتنی را ببینید می‌توانید سری به جنگل‌های بلوط سردشت در آذربایجان بزنید. بعضی از آنها هم در مناطق غرب و جنوب غربی ایران (سلسله جبال زاگرس) دیده شده‌اند. اما یادتان باشد سعی نکنید آنها را به اسارت ببرید، چرا که جمعیت این سنجاب‌ها در حال کاهش است و نسل این حیوان رو به نابودی می‌رود.
خرس سیاه
خرس سیاه آسیایی از گونه‌های نادری است که تنها زیرگونه‌ این حیوان در دنیا، در ایران و پاکستان یافت می‌شود و در فهرست قرمز (فهرست حیوانات در حال انقراض) سازمان ملل قرار گرفته است. این حیوان را می‌توانید در 3 استان کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی ایران پیدا کنید.
تا حالا فکر می‌کردیم خرس‌ها فقط برخی حیوانات را می‌خورند اما جالب است بدانید آنها همه چیزخوارند. حتی از حشرات، نوزاد پستانداران، مهره‌داران کوچک و ماهی‌ها هم نمی‌گذرند. جالب‌تر اینکه آنها از میوه‌های درخت انجیر، توت و خرما و جوانه‌های گیاهان هم تغذیه می‌کنند. خرس‌های سیاه شب‌ها به‌دنبال غذا می‌روند و صبح زود به لانه خود برمی‌گردند.
این حیوان به‌علت نبود مطالعات آماری از سوی سازمان‌ها و همین طور تهدید از سوی کشاورزان، شکارچیان و حوادث جاده‌ای و... در مناطق جنوب و جنوب شرق کشور در حال نابودی است.
سمندر لرستانی
شاید کمتر درباره سمندر شنیده باشیم یا فیلم و کارتونی از آن دیده باشیم اما سمندر لرستانی گونه دوزیست دم دار با طول 14 سانتی متر است. پوست این حیوان با نقش و نگارهای موزائیک گونه سفید و سیاه روی پشت آن و نوارهای قرمز و نارنجی رنگ روی پوست شکم و پا، زیبایی منحصربه‌فردی به آن داده است.
آیا می‌دانید نسل این حیوان زیبا که فقط در ایران، آن هم در نقاط محدودی از لرستان یافت می‌شود نیز در حال نابودی است؟ کل جمعیت سمندر کوهستانی لرستان را کمتر از یک هزار عدد تخمین زده‌اند.
در واقع رنگ‌های زیبای این جانور بلای جانش شده به‌طوری که خرید و فروش آن به معامله‌ای پرسود برای شکارچیان تبدیل شده و تجارت این جانور کمیاب از طریق اینترنت جمعیت آن را تا ۸۰ درصد کاهش داده است. این در حالی است که بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی برای تکثیر و پرورش سمندر لرستان هزینه‌های بسیار زیادی می‌کنند. یک شرکت اوکراینی در وب سایت خود نوشته بود که فقط طی یک سال حدود ۲۰۰ مورد از این گونه را فروخته است.
صید بی‌رویه، مهم‌ترین عامل نابودی این گونه کمیاب است و بیان این موضوع تلخ که محیط زیست ایران به زودی سمندر لرستانی خویش را برای همیشه از دست می‌دهد بسیار وحشتناک و تأسف‌آور است. تغییر اقلیم و بروز خشکسالی در منطقه نیز در کنار عوامل انسانی سبب شده است تا اندک جمعیت باقی‌مانده از سمندرهای کوهستانی لرستان به سن تولید مثل نرسند و تعدادشان روزبه‌روز کاهش یابد.