توسل از منظر آیات و روایات
توسل از منظر آیات و روایات
«توسل» از مادّه «وسل» به معناى «تقرّب جستن» به شخص است، و «وسیله»، چیزى یا کارى است که انسان با آن به دیگرى تقرّب مى جوید؛ لسان العرب، ج11، ص 225، مادّه وسل، و در حدیث آمده است: «اللهم أعط مُحمَّداً الوسیلةَ والشرف الفضیلةَ...»(1)، و مقصود از آن، مقام شفاعت است که در روز رستاخیز به پیامبر داده مى شود. و گاهى گفته مى شود: مقصود قرب الى اللَّه است(2)؛ ماده «وسل» و قرآنبه مؤمنان امر مى کند که در جست وجوى وسیله به سوى خدا باشند: یا أیُّها الّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه وَابْتَغُوا الیهِ الوَسِیلَة وَجاهدُوا فِى سَبیلِهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُون(3)؛ اى مؤمنان از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید و براى تقرب به او وسیله اى بجویید، و در راه خدا جهاد کنید، باشد که رستگار شوید.
این آیه به روشنى مى رساند که تقرّب انسان به خدا در گرو وسیله یا وسایلى است که در پرتو آن ها قرب معنوى به دست مى آید. حالا این وسیله چیست؟! در نهج البلاغه به برخى از مصادیق آن اشاره شده آنجا که مى فرماید: «بهترین وسیله اى که مردم با آن به خدا تقرب مى جویند، ایمان به خدا و پیامبر او و جهاد در راه خدا، و توحیدى است که آمیخته با فطرت انسان است و نیز به پا داشتن نماز و پرداخت زکات و روزه ماه رمضان و حج خانه خدا و صله رحم و صدقه پنهانى و صدقه آشکار و کارهاى نیک است»(4)
و نیز امیرمؤمنان علیه السلام در دعایى براى پیامبر از خدا درخواست وسیله مى کند: «و شرّف عندک منزله وآته الوسیلةَ وأعطِه السنَاء والفضیلةَ واحْشُرنا فى زمرته»(5) خدایا، او را نزد خود جایگاهى والا بخش و وسیله تقرب به خویش را به او عنایت فرما، و مرتبه والایى همراه با برترى به او ببخش، و ما را در گروه او محشور گردان.
نقل قول
