آداب و رسوم عيد باستاني عيد نوروز در کرمان
آداب و رسوم عيد باستاني عيد نوروز در کرمان
مردم استان كرمان هم مانند ساير هموطنان خود سال نو را با آداب و رسوم خاصي آغاز مي كنند. برخي از اين آداب هنوز در بين مردم
مرسوم هستند اما برخي ديگر در طول زمان به فراموشي سپرده شده اند. خانه تكاني از آداب مرسوم در بين مردم كرمان است؛ در
روزگار قديم قبل از عيد مردم خانه تكاني مي كردند و اگر اتاقها به علت دودزدگي در ايام زمستان سياه شده بود حتما آنها را مجددا
كاهگل مي كردند. مردم براين باور بودند كه اگر اين كار را انجام ندهند تا پايان سال جديد همه چيز در زندگي براي آنها به شكل
نامطلوبي اتفاق خواهد افتاد. آماده كردن لباس نو از ديگر موارد مرسوم شب عيد است به طوري كه در گذشته اگر بزرگترها توانايي خريد
لباس نو براي خودشان نداشتند حتما دست كم براي كودكان يك تكه لباس نو ميخريدند. سهن (sehen) ريختن و پختن كماچ و سمنو
از جمله آداب قديمي و مراسم خاص مردم استان كرمان قبل از ايام عيد است. براي اين كار گندم را دو سه روز در آب خيس مي كردند
و سپس آب را خالي كرده يك شب آن را در قابلمه در بسته قرار ميدادند تا جوانه بزند سپس جوانه ها را داخل يك سبد يا كيسه قرار ميدادند
و هر روز آن را خيس مي كردند تا جوانه ها كاملا در هم فرو روند، سپس جوانه هاي در هم تنيده شده را خشك و آرد مي كردند و از آن نوعي كماچ به نام "كماچ سهن " و "سمنو" مي پختند.
خيرات كردن شيريني، غذا و ميوه بر مزار مردگان در روز پنجشنبه آخر سال كه به آن عيد مردهها ميگويند از ديگر آيينهاي قديمي نوروز در استان كرمان است.
مردم استان كرمان از قديم به هنگام تحويل سال سفره پهن مي كردند و هر چه در منزل داشتند از كماچ، نان و سبزي گرفته تا شيريني و آجيل و تخم مرغ رنگ شده بر سر سفره قرار ميدادند و بر اين باور بودند كه به هنگام تحويل سال تخم مرغ رنگي روي آينه تكان مي خورد.
در گذشته در برخي از نقاط استان كرمان مردم باور داشتند كه زمان تحويل سال تمام آبهاي جاري براي يك لحظه ميايستند و اصطلاحا به آن "خواب آب " ميگفتند. در برخي
از شهرستانها مانند سيرجان موقع تحويل سال اقدام به رشته بري و پختن آش با آن ميكنند و باور دارند كه با اين كار سررشته زندگي تا آخر سال به دستشان خواهد بود.
در قديم كساني كه با سواد و يا در اصطلاح عاميانه ملا بودند هنگام تحويل سال قرآن مي خواندند و سكه اي به عنوان بركت به بقيه مي دادند.
در بعضي از مناطق استان كرمان دعاي مخصوص تحويل سال را با زعفران و گلاب بر بدنه يك كاسه چيني مي نويسند سپس از آن شربت درست مي كنند و براي سلامتي اعضاي خانواده در طول سال همگي از آن مينوشند.
در ديد و بازديدهاي عيد مردم اين استان سعي مي كنند ابتدا به ديدن خانوادههاي عزادار و كساني كه به تازگي عزيزي را از دست دادهاند بروند.
اگر از زمان عزاداري اين خانواده ها مدت زيادي گذشته باشد اقدام به عوض كردن لباسهاي مشكي افراد خانواده به وسيله لباسهاي اهدايي خود ميكنند.
عيد ديدني كوچكترها از بزرگان فاميل و هديه دادن بزرگان به بچه ها را از ديگر آداب مرسوم عيد نوروز در استان كرمان است.
در برخي شهرستانها از جمله شهربابك، سيرجان و بم مردم شنبه اول سال به گردش و تفريح ميروند و اقدام به پختن آش مي كنند.
بسياري از مردم كرمان قبل از عيد به تعداد افراد خانواده و بعضي ديگر يك ظرف سبزه درست ميكنند.
در قديم مردم روز قبل از عيد تكه اي سبزه از باغها يا بيابانها مي آوردند وآن را با گل بالاي سر در منزلشان مي چسباندند و بر اين باور بودند كه براي شگون و خوش يمني روز اول سال چشمشان به سبزه بيفتد.
در روز 13 فروردين نيز سبزه ها را به خارج از خانه مي برند و براي رفع بلا در آبروان يا سر چهار كوچه مي ريزند. مردم استان كرمان از قديم روز 13 فروردين را نحس مي شمردند و براي رفع
نحوست آن به دامان كوه و دشت پناه مي بردند. عده اي حتي تا 13 فروردين به مسافرت نمي رفتند و باور داشتند كه سيزده گير ميشوند.
در حال حاضر اين باورها بسيار كمرنگ شده و مردم ديگر بسياري از آنها را از دست داده اند.
در قديم مردم كرمان سالي يك بار پلو ميخوردند و به همين دليل آن يك بار را به شب عيد اختصاص مي دادند.
آنها عقيده داشتند هركس شب عيد بايد حتما در منزل خودش بسر ببرد و بر اين باور بودند كه اگر در موقع سال تحويل در خانه خودشان نباشند تا آخر سال
مرتبا اين طرف و آن طرف خواهند بود. گره زدن سبزه از آيينهاي سنتي مردم استان كرمان است برخي هنگام گره زدن سبزه اين شعر را ميخواندند "سيزده به در 14 به تو از اين كتو به اون كتو درد و بلام توي كتو" و منظورشان از كتو سوراخي كه بين گرهها بوجود ميآمد، بود.
دخترهاي دم بخت نيز به هنگام سبزه گره زدن از روي شيطنت و براي شگون ميگفتند: امسال اومدم كليتو (مقنعه) به سر، سال ديگه بچه بغل، خونه شوهر.
برخي از شهر بابكيها روز 13 بدر 14 سنگ جمع ميكنند و در سوراخي قرار ميدهند سپس در آن را ميبندند و باور دارند با اين كار تمامي بلاها از آنها دور ميشود./ز
نقل قول
