تعریف دین از نظر دانشمندان غربی
تعریف دین از نظر دانشمندان غربی
دانشمندان غربی نیز تعاریف گوناگونی رابرای دینارائه کرده اندو هر کدام بر جنبه خاصی تأکید نموده اند، به خصوص جامعه شناسان تعاریف کثیری را از دین ارائه نموده اند که درباره تعاریف این جامعهشناسان و صاحب نظران علوم اجتماعى اختلاف نظر بسیاری مشاهده مىشود، این تعاریف را می توان تحت عنوان موضوعات زیر بررسی نمود:
دیدگاه جامعهشناختى: اینها تعاریفى هستند که جنبههاى جامعهشناختى با وضوح بیشترى در آنها انعکاس یافته و بر مبناى دیدگاههاى جامعهشناختى به موضوع نظر می افکنند. به عنوان نمونه، امیل دورکیم (1912) دین را از نقطه نظر آثار و وظایف اجتماعىاش چنین تعریف مىکند: دین دستگاهى از باورها و آداب است، در رابطه با مقدساتى که مردم را به صورت گروههاى اجتماعى به یکدیگر پیوند مىدهد. در معنى کردن دین با این تلقى، بعضى از جامعهشناسان مفهوم آن را بسط داده و دین را در برگیرنده ملیتگرایى نیز به حساب آوردهاند. این نظرگاه ، به این علت که شمول آن بیش از اندازه می باشد، مورد انتقاد قرار گرفته است؛ چرا که تقریبا هرگونه فعالیت همگانى مثلا مسابقات بیسبال هم مىتواند اثرات وحدتبخش بر گروههاى اجتماعى داشته باشد (نیکلاس آبرکرومبى، فرهنگ جامعهشناسى، ترجمه حسن پویان، ص 320 و نیز میر چا الیاده،دین پژوهى، ج 2 ص359 به بعد) .
همین جامعه شناس فرانسوى در جای دیگر با تأکید بر جنبه اجتماعی دین آنرا اینگونه تعریف میکند: دین عبارتست از نظام واحدی از باورداشت ها وعملکردهای مرتبط به امور مقدس است، اموری که جدا از چیزهای دیگر انگاشته شده و در زمره محارم به شمار می آیند، این باورداشت ها وعملکردها همه کسانی را که به آنها پایبند هستند در یک اجتماع اخلاقی واحد به نام کلیسا یا معبد گرد می آورد. (صورت ابتدایی حیات دینی ، ص 62).
او که از پیشتازان این نحوه تعبیر و تفسیر اجتماعى است در همین کتاب ذکر می کند : یک جامعه صرفا با قدرتى که بر اذهان افراد خود دارد، آنچه را که براى برانگیختن حس لاهوت در اذهان لازم است، در اختیار دارد. لذا خدایان چیزى نیستند جز جامعه در لباس مبدل ( دین پژوهى، ج 2، ص 395). این نگرش به دین، که همراه با پیدایش رشتههاى جامعهشناسى و مردمشناسى بود، سبب ورود عوامل اجتماعى، اقتصادى، تاریخى و فرهنگى در تعریفسازى شد و همانگونه که در دایرةالمعارف دین اشاره شده،در واقع، بعضى از طرفداران این رشتههاى علمى، به تصریح یا تلویح برآنند که تعریف و ماهیت دین از تحلیل ساختارهاى دینى حاصل مىگردد(دین پژوهى، ج 1، ص86) .
نقل قول
