فدک؛ یادگاری از بانوی آب و آیینه

[نرگس منتظر]

یکی از وقایع مسلم تاریخی هدیه دادن فدک توسط رسول خدا به دخترشان حضرت فاطمه زهرا(س) است.
این هدیه پس از درگذشت پیامبر اسلام به ستم از دختر ایشان گرفته شد و تا دوران حکومت‌های اموی و عباسی در فراز و نشیب بسیار به سر برده است.

«فدک» دهکده‌اى در ۱۴۰ کیلومتری مدینه و مملو از درختان نخل و چشمه‌های جوشان بود.
همه‌ی ساکنانش یهودى بودند و پس از دژهای خیبر، نقطه‌ی اتکای یهودیان حجاز به شمار می‌رفت. فدک، زمین‌های حاصل‌خیزی داشت و از منابع مهم درآمد در منطقه‌ی حجاز بود. برخى از منابع شیعى، درآمد سالیانه‌ی آن را بین 24 هزار تا هفتاد هزار دینار نوشته‌اند و برخى دیگر، نصف درآمد سالیانه‌ی آن را 24 هزار دینار دانسته‌اند (بحارالانوار، ج‌29، ص‌123).
ابن‌ابى‌الحدید چنین نقل مى‌کند که ارزش درختان خرماى این ناحیه، با ارزش درختان خرماى شهر کوفه در قرن هفتم برابر بود (شرح نهج‌البلاغه، ج‌16، ص‌236). یا وقتى خلیفه‌ی دوم تصمیم گرفت فدکیان یهودى را از شبه‌جزیره‌ی عربستان اخراج کند، دستور داد نصف فدک را که سهم آنان بود، قیمت‌گذارى کنند.
کارشناسان ارزش آن را پنجاه هزار درهم تعیین کردند و عمر با پرداخت این مبلغ به یهودیان فدک، آن‌ها را از عربستان بیرون راند (سقیفه و فدک، ص‌98)