تاریخ فلسفه

[ملکوت* گامی تارهایی *]

کلام شیعه امامیّه

طرز تفکر شیعه از ابتدا، استدلالی و تعقلی بوده است، آن هم نه به صورت جدلی بلکه برهانی. و لذا اکثریت قریب به اتفاق فلاسفه اسلامی، شیعه بوده اند. حیات فلسفی اسلامی را فقط شیعه به پیروی از پیشوایان خود، حفظ کرده است.(224)
از امیرالمؤمنین و بقیه ائمه علیهم السلام که بگذریم، اولین فردی که در شیعه در مورد عقاید، کتاب تألیف کرده است، «علی بن اسماعیل بن میثم تمار» است که معاصر عمرو بن عبید و ابوالهذیل علاف از متکلمان معروف نیمه اول قرن دوم است. هشام بن حکم، هشام بن سالم، حمران بن اعین، مؤمن الطاق و... از اصحاب امام صادق علیه السلام و فضل بن شاذان از اصحاب امام رضا و امام جواد و امام هادی علیهم السلام ، خاندان نوبخت از فضل بن ابی سهل بن ابی نوبخت که در زمان هارون در کتابخانه معروف «بیت الحکمه» بود و از مترجمین معروف فارسی به عربی به شمار می رود، تا اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت و پسرش اسماعیل بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت و پسر دیگرش علی بن اسحاق و نواده اش ابوسهل اسماعیل بن علی بن اسحاق ابن ابی سهل بن نوبخت که او را شیخ المتکلمین در شیعه لقب داده اند و حسن بن موسی نوبختی خواهرزاده اسماعیل بن علی و عده ای دیگر از این خاندان، همه از متکلمان شیعه اند.