هشت حوزهٔ اصلی پدافند غیر عامل

[حسنعلی ابراهیمی سعید]

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور هشت حوزهٔ اصلی پدافند غیر عامل در سال جدید را پدافند غیر عامل عمومی، سایبری، زیستی، پرتویی، شیمیایی، کالبدی یا فنی، اقتصادی و پدافند مردم‌محور اعلام کرد.

به گزارش مشرق، سردار غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل در اولین نشست تخصصی و آموزش پدافند غیرعامل استان‌ها ویژه روسای ادارات، کارشناسان در حوزه سایبری، زیستی و فنی که در محل سازمان پدافند غیرعامل کشور برگزار شد، ضمن تبریک حلول ماه رجب و اعیاد این ماه گفت: این نشست بیشتر یک کارگاه آموزشی است و تلاش شده که در ۳ حوزه سایبری، زیستی و فنی مباحث را به صورت کارگاهی و رو در رو آموزش دهد.

*توقع مقام معظم رهبری از پدافند غیر عامل

وی بحث را بر کلیات موضوع پدافند غیر عامل تمرکز داده و گفت: مقام معظم رهبری موضوع پدافند غیر عامل را به عنوان تعریف، همچنین اعلام انتظار مسئله بیان کرده و فرمودند «پدافند غیر عامل مثل مصونیت بخشی به بدن می‌باشد» در واقع پدافند غیر عامل و اقدامات آن را تشبیه کردند به مصون سازی بدن سپس توقع و انتظارشان را از موضوع مصون‌سازی این‌گونه بیان داشته‌اند که اگر دشمن اقدامی کند ضرب و زوری بزند و تلاش بکند، اتفاقی نیفتاده و اثری از خود بجای نگذارد، مثل کسی که علیه یک بیماری واکسن می‌زند واکسینه شده و اتفاقی رخ نخواهد داد، که این بیان هم انتظار است و هم به نوعی تعریف جدیدی از پدافند غیر عامل، در واقع پدافند غیر عامل به عنوان بی‌اثر کردن اثر تهدید بر کشور تعریف شده است.

*منشا تهدید

وی در خصوص واژه تهدید گفت: تهدید در واقع منشا بیرونی دارد و در اختیار نبوده و می‌توانیم فقط با آن مقابله کنیم، لذا یکی موضوع تهدید است و دیگری تهدید و اثر آنکه در واقع نتیجه جمع جبری تهدید و آسیب‌پذیری‌ها می‌باشد، جمع جبری این دو، ما را یا به سمت پایداری ویا ناپایداری و تزلزل می‌برد.

*دسته بندی تهدید

وی در خصوص اثر تهدید گفت: باید دید تهدید چیست و چه اثری بر کشور می‌گذارد، تهدید معمولاً در ادبیات استراتژیک و علوم انسانی به ۲ دسته تقسیم می‌شود، تهدیدات طبیعی و غیر طبیعی یا انسان ساخت.

*تعداد تهدیدات طبیعی

جلالی ادامه داد؛ حدود ۴۹ تهدید طبیعی شناخته شد در دنیا هست که مجموعه‌ای از ویژگی‌ها را دارا می‌باشد، دومین تهدید، غیر طبیعی یا انسان ساخت می‌باشد یعنی منشا آن انسان است در تعریفی که از پدافند غیر عامل شده است در واقع موضوع پدافند غیر عامل تهدیداتی با منشا دشمن است منشا طبیعت را در قالب مدیریت بحران و حوادث طبیعی دنبال می‌کنند.

*کنترل اثر تهدیدات انسان ساخت

رئیس سازمان پدافند غیر عامل کشور گفت: باید اثر تهدیدات انسان ساخت را بر کشور کنترل، مدیریت و کاهش داده به سمت صفر میل داده و یا به صفر برسانیم.

*ویژگی تهدیدات طبیعی

وی گفت: تهدیدات طبیعی چند ویژگی دارد، اول اینکه منشا آن طبیعت است و نه انسان، وقتی که منشا طبیعت باشد ویژگی‌هایی پیدا می‌کند اول اینکه فعل و انفعالات طبیعی زمین محور کار می‌شود دوم اینکه در آن انگیزه دشمن و خصومت وجود ندارد سوم، تهدید و عنصر تشکیل دهنده تهدید، یک مفهوم ثابت است مثل زلزلهٔ نپال با زلزلهٔ ایران ماهیتاً فرقی نمی‌کند لذا یک ویژگی بسیار مؤثر است، تهدیدات طبیعی منشا آن ثابت ویا تغییرات بسیار کم و در حد صفر می‌باشد یعنی زلزلهٔ ۲۰۰ سال پیش و ۲۰ سال پیش تفاوتی نداشته و زیاد تغییر در آن اتفاق نمی‌افتد این به انسان کمک می‌کند که با استفاده از علوم و دانش تجربه بر این پدیده و حادثه غلبه کند و در واقع سعی کند با ابزار علمی و مهندسی این حادثه را مدیریت و کنترل کند وقتی این اتفاق می‌افتد علوم مهندسی، استاندارد و آیین نامه تولید می‌شود.

* نقش دانش، تکنولوژی و صنعت در تهدیدات انسان ساخت

جلالی گفت: در تهدیدات انسان ساخت که موضوع پدافند غیر عامل است اولین نکته این است که منشا تهدید طبیعت نیست بلکه انسان است (یک فرد یا گروه، شهر و یا کشور) و از ابزار دانش و علم استفاده کرده، شمشیرش را تیزتر می‌کند و یا سپرش را قوی‌تر، پس منشا تهدید انسان دانش و تکنولوژی و صنعت است حال سؤال این است که آیا این تهدیدات طبیعی یک مفهوم ثابت دارد، می‌بینید سلاح‌های نظامی کارکردشان را از دست می‌دهند. مثلاً تانک‌هایی که اوایل دفاع مقدس از آن‌ها استفاده می‌کردیم، الان در پادگان‌های ارتش به عنوان ماکت استفاده می‌شود یعنی نماد نظامی است و دیگر قابلیت سلاح ندارد چرا؟ چون دانش بشری رشد کرده است و از این سلاح رد شده است، لذا سلاح‌ها یک روز بهتر هستند و سلاح جنگ هستند و یک روز همان سلاح تبدیل می‌شود به اسباب‌بازی بچه‌ها، مثل شمشیر که یک روز سلاح جنگ بود به ابزار تشریفات و بازی تبدیل شده است. این نتیجهٔ این تأثیرات که منشا تهدید در اینجا انسان ساخت است و در این انسان ساخت بودن دانش، تکنولوژی و صنعت است که آن را افزایش می‌دهد.

* فناوری، فرصت یا تهدید

وی گفت: زمانی که در خصوص فناوری در موضوع تهدید صحبت می‌کنیم نباید هر فناوری را تهدید فرض کنیم، فناوری‌ها هم فرصت هستند و هم تهدید، انسان عاقل کسی است که از فرصت‌هایش بهره برداری کند و با تهدیداتش مقابله، مثلاً فناوری سنجش از راه دور این امکان را می‌دهد که همه جای دنیا را کنترل کنیم و نظارت کنیم، این امکان را به چه کسی می‌دهد؟ به صاحب فناوری، یعنی صاحب فناوری تسلط و اشراف بر همه کشورها پیدا می‌کند و برای او قدرت، ثروت، امکان و فرصت تولید می‌کند ولی برای کشورهایی که تحت کنترل قرار می‌گیرند تهدید.

* استفادهٔ هوشمندانه از فناوری

جلالی گفت: فناوری فی‌نفسه بد نیست ولی مالکیتش و نوع استفاده از آن می‌تواند فرصت و تهدید را در کنار هم ایجاد کند، استفادهٔ هوشمندانه از فناوری‌ها یعنی اینکه هم تهدید آن را ببینیم و هم فرصت آن را، از فرصت آن بهره‌برداری کرده و با تهدید آن مقابله کنیم، همهٔ فناوری‌ها این‌گونه هستند چون علم و دانش محور کار است، آن ویژگی که در تهدیدات طبیعی وجود دارد در تهدیدات غیر طبیعی نیست.

* تهدید انسان ساخت، پویا علمی و دینامیک

رئیس سازمان پدافند غیر عامل کشور گفت: علم و دانش ثابت نمی‌ماند چون انسان منشا است و باعث می‌شود که به سمت تسلط و اشراف بیشتر برود و از ابزار علم و دانشش استفاده کند و لذا موضوع تهدید انسان ساخت یک مفهوم و ماهیتی پویا علمی و دینامیک است، جنس این تهدید در واقع یک تهدید علمی و پویا می‌باشد وقتی که ماهیت تهدید فعالیت انسان ساخت شد چند مورد به وجود می‌آید. انسان فکر، انگیزه، اراده، حب و بغض دارد که در تهدیدات طبیعی این‌ها وجود ندارد.

* رویکرد در تهدیدات انسان ساخت

وی گفت: در تهدیدات انسان ساخت دشمنی وجود دارد یعنی یک انسان یا یک کشور بر اساس تهدید می‌خواهد بر یک کشور دیگر غلبه کند دوم اینکه اراده وجود دارد یعنی به دنبال انگیزه، اراده به وجود می‌آید سوم اینکه فکر به دنبال دارد یعنی استراتژی، دکترین، تاکتیک، ساختار مدیریت و فرماندهی که در تهدیدات طبیعی نیست ولی اینجا وجود دارد، لذا وقتی تهدید غیر طبیعی شد دو مشکل ریشه‌ای به وجود می‌آید اینکه تهدید ماهیتش علمی و دانشی و ثابت نیست دوم اینکه مفاهیم علوم انسانی از قبیل استراتژی، چگونه جنگیدن، دکترین، اصول بنیادین در جنگ‌ها و دفاع تاکتیک و روش‌های کاربرد نیرو و تجهیزات، سلاح، ساختارها و امثالهم به وجود می‌آید، در این صورت وقتی بخواهیم تهدیدات انسان ساخت را مطالعه کنیم با دو مقوله مواجه هستیم یک مباحث علوم انسانی، دوم مباحث فنی اثر سلاح بر سازه، چون موضوع تهدیدات علمی، تکنولوژیک فناورانه و صنعتی است پس رویکرد نیز باید علمی فناورانه و صنعتی باشد.

.

http://www.mashreghnews.ir/fa/news/4...4-%DB%B9%DB%B4