کمین و ضد کمین چیست؟

[حسنعلی ابراهیمی سعید]

تعریف کمین : تکی است غافلگیرانه از یک موضع پنهانی که علیه نیروهای در حال حرکت یا موقتا ثابت،پیاده یا موتوری صورت میگیرد.اهمیت کمین : کمین در عملیات منظم و نامنظم صورت میگیرد و از تاکتیکهای بسیار مؤثر و مورد پسند چریکهاست ، زیرا :

1 – در اجرای آن نیازی به تصرف زمین و نگهداری آن نمیباشد .

2 – یگانهای کوچک میتوانند با تجهیزات کم و ساده ، یگانهای بزرگ را به ستوه درآورند.

3 – نیروهای کمین خورنده را مجبور میکند که در زمان و مکان نامناسب بطور قطعی درگیر شوند .

4 – از جابجا شدن وسیع نیروها جلوگیری میکند.

5 – با از بین بردن سلاحها و مهمات دشمن آنان را در محدودیت و فشار قرار میدهد.

6 – با کشتن و اسیر نمودن سران و افراد برجسته آنان توان رزمی و روح جنگجویی دشمن را تضعیف میکند.

اهداف کمین

1 – علیه نیروهای پیاده و سواره.

2 – علیه نیروهای تاخت دشمن (قبل و بعد از تاخت ).

3 – علیه قطارهای حامل سوخت ، نفرات ، مهمات ، تجهیزات و آذوقه ...

4 – علیه گشتیهای شناسایی و رزمی دشمن.

5 – علیه وسایل که از جاده ها و مرزها بصورت غیر مجاز و پنهانی عبور می نماید.

منظور از کمین

منظور از کمین کاهش دادن قدرت رزمی و نابودی و به ستوه آوردن دشمن است که شامل موارد ذیل میباشد :

1 – کسب اطلاعات و اخبار از دشمن.

2 – کانالیزه کردن دشمن بوسیله غیر قابل عبور کردن مسیرها.

3 – خسته کردن و تضعیف دشمن.

4 – به تأخیر انداختن و کند کردن عملیات دشمن.

5 – جلوگیری از گسترش دشمن در منطقه .

6 – بدست گرفتن ابتکار عمل در منطقه و آزاد سازی نیروهای خودی.

7 – گرفتن اسیر و مهمات و وسایل تدارکات دشمن.

8 – ابراز وجود در منطقه و نا امن کردن منطقه برای دشمن.

9 – انهدام و نابودی و کاهش دادن توان رزمی دشمن.

10 – منحرف کردن دشمن از انجام مأموریتهای طرح ریزی شده دشمن .

11 – تشدید نمودن اقدامات تأمینی در حرکت دادن ستونهای کامیونی و سایر نیروها.

12 – جلوگیری از گشت زنی های پیگیر و بیش از اندازه ، و محتاط و محافظه کار نمودن دشمن.

13 – جلوگیری از عملیات تهاجمی دشمن و ناگزیر ساختن وی به پذیرش پدافند.

14 – برهم زدن یکپارچگی نیروهای دشمن و مجبور ساختن دشمن به حرکت کردن در ستونها و عده های کوچکتر .

15 – گریز دادن دشمن از رزم شبانه به انگیزه ترس از کمین و همواره در حالت ترس و نگرانی نگهداشتن دشمن .

اصطلاحات کمین

الف ) کمینگاه : محل یا نقطه ای که برای به دام انداختن دشمن ، عنصر یا عناصری در آن به انتظار می مانند.(معمولاً کمینگاه در محل مناسبی انتخاب میشود که تا رسیدن دشمن به آن نقطه کوچکترین اثری از عناصر کمین کننده دیده نشود).

ب ) کشتارگاه : به بخشی از کمینگاه گفته میشود که آتشهای کمین به منظور به دام انداختن و انهدام دشمن بر روی آن متمرکز میگردد.

اطلاعات لازم برای یک کمین موفقیت آمیز

اصولاً اطلاعات چشم هر عملیات میباشد و هر عملیات و نبردی که بدون اطلاعات انجام پذیرد مانند کوری است که در یک منطقه پر از خار وخاشاک رها شود ، ولذا برای اجرای یک کمین موفقیت آمیز اطلاعات ذیر ضروری است .

1 – تعداد نفرات دشمن و سلاحهایی که دشمن همراه دارد.

2 – طول ستون دشمن و فاصله نیروهای کمکی دشمن تا منطقه کمین .

3 – نوع خودروهایی که دشمن از آن استفاده می نماید از قبیل ( زرهی ، سبک ، سنگین و ..)

4 – سمت حرکت دشمن و زمان احتمالی و ورود دشمن به منطقه کمین .

5 – مدت زمان احتمالی که نیروهای کمکی دشمن آن مسافت را می پیمایند.

6 – نوع جاده هایی که دشمن از آن استفاده میکند.

7 – نوع آموزش و روحیه و تحرک نیروهای دشمن .

منابع کسب اطلاعات برای یک کمین موفقیت آمیز

1 – جاسوسی.

2 – افراد بومی ( چوپانان ، دهقانان ، کشاورزان و ...).

3 – نقشه های هوایی و زمینی ، کالک و اسناد و مدارک و نقشه های غنیمتی .

4 – اسرا و در بین اسرا افراد برجسته دشمن.

5 – نقل و انتقالات آشکار دشمن.

مناطق مناسب برای کمین

1 – کوهستان : تنگه ها ، گردنه ها ، سربالائیهای تند ، پیچ جاده ها .

2 – جنگل : مزارع ، بیشه زارها ، نخلستان ، گذرگاههای جنگلی

3 – دشت : شیارها ، گودالها ، پستی و بلندیها (با استفاده از کمین عنکبوتی ).

خصوصیات و شرایط منطقه کمین

1 – داشتن استتار ، اختفا ، پوشش.

2 – داشتن میدان دید و تیر وسیع و تسلط بر منطقه عبور دشمن و دید نداشتن دشمن نسبت به منطقه کمین.

3 – وسعت میدان کمین به حدٌی باشد که کلیه قوای دشمن در محاصره قرار گیرند.

4 – منطقه کمین باید طوری انتخاب شود که دشمن امکان سنگر بندی متقابل در برابر ما را نداشته باشد.

5 – داشتن مناطقی در عقب و پهلوها برای ایجاد تأمین جهت جلوگیری از گسترش و کنترل مانور دشمن .

6 – داشتن راههای مخفی و پوشیده از منطقه عمل تا موضع کمین.

7 – پوشش حرکت در موقع عقب نشینی .

8 – محل کمین باید از پناهگاه دشمن دور باشد.

9 – نداشتن معابر نفوذی برای دشمن جهت دور زدن نیروهای کمین.

سلاحها و تجهیزات کمین

تیربار : برای آتش قوی جهت پوشاندن عمق محل کمین.

آر پی جی 7 : برای منهدم کردن خودروهای حامل نفرات ، مهمات ، تانکها و نفربرها.

مواد منفجره و مین : برای انهدام پلها و بستن جاده ها سر راه خودروها و تانکها.

نارنجک دستی و تفنگی : برای انهدام نیروها و خودروها

منٌور : جهت روشن کردن منطقه کمین و کشتارگاه در شب.

تجهیزات انفرادی : جیره غذا ، آب ، وسایل کمکهای اولیه ، کوله پشتی و...

سازماندهی نیروهای کمین

1 – تیم آتش : وظیفه انهدام ابتدا و انتهای ستون را بر عهده دارد.

2 – تیم هجوم : وظیفه کشتن نیروهای در حال مقاومت و انهدام خودروها و تجهیزات را بر عهده دارد.

3 – تیم تخریب : وظیفه مین گذاری در معابر نفوذی و انهدام پلها و تونلها را بر عهده دارد.

4 – تیم تجسس و پاکسازی : وظیفه جمع آوری اطلاعات ،اسناد و مدارک از دشمن و شناسایی فرماندهان و مسئولین آنها و دستگیری جهت تضعیف روحیه دشمن را دارد.

5 – تیم پشتیبانی : در صورت نیاز با حجم اتش زیاد وارد عمل میشود.

6 – تیم تأمین : ایجاد امنیت برای منطقه کمین و نیروهای کمین را برعهده دارد.

ملاحضات مهم در یک کمین موفقیت آمیز



1 – غافلگیری : ضربه زدن به دشمن در زمان و مکانی که انتظار آنرا ندارند.

2 – تطبیق آتشها : هماهنگ بودن کلیه آتشهای موجود در کمین.

3 – سادگی : طرح عملیات باید ساده ، مشروح و قابل اجرا باشد.

4 – آموزش و انضباط : علاوه بر دیدن آموزشهای لازم باید در طول عملیات انضباط کامل را رعایت کنند و از قبل تطبیق آتشها و وظایف فردی طراحی شده باشد.

5 – کنترل : در عملیات کمین باید اقدامات کنترلی شدیدی موقع حرکت ، اشغال ، درگیری و عقب نشینی توسط فرمانده وجود داشته باشد.

6 – تأمین : جناحین و عقب کمینگاه آسیب پذیر است و باید برای تأمین آن اقدامات زیر را انجام داد :

الف) رده بندی در عمق و استقرار در شب

ب ) تعیین مناطق دیده بانی

پ ) عدم صدا و روشنایی

ت ) طرح عقب نشینی مناسب

ث ) تأمین مسیرهای عقب نشینی

ج ) سرعت و جسارت در اجرای عملیات

خصوصیات افراد کمین

1 – سریع و بموقع خبر کردن نفرات از نزدیک شدن هدف.

2 – رعایت کردن انضباط آتش به هنگام درگیری.

3 – بازکردن آتش در زمان معین.

4 – بکار بردن اقدامات تأمینی و منطقی در صورت کشف شدن کمین.

5 – تغییر سمت دادن آتش پشتیبانی زمانیکه عناصر هجوم به هدف یورش می برند.

6 – عقب نشینی بموقع بطرف نقطه الحاق.

7 – صبر و مقاومت در طول ساعات کمین و تحمل سختیها و مشکلات از قبیل : تشنگی ، گرسنگی ، سرما ، گرما و ...


تعریف ضد کمین : تکنیک و تاکتیک ضد کمین عبارت است از انجام عکس العمل سریع و فوری علیه مواضع عناصر کمین کننده یا چریک ها ، به منظور پاسخ به آتش آنها و بدست آوردن برتری آتش و نجات افراد از میدان کشتارگاه یا تقلیل تلفات توسط دشمن. ...

راههای جلوگیری از افتادن به دام کمین :

1 - داشتن اطلاعات دقیق از وضعیت منطقه عملیات یا منطقه عبور.

2 - شناسائی موقعیت چریکها و آشنایی به ساز و برگ و استعداد و شگردهای آنها.

3 - توجه دقیق و بررسی و مطالعه سرگذشت و نوع عملیات ، شکستها و پیروزیهای یگانهای قبلی.

4 - استفاده از تجربیات فرماندهان قبلی.

5 - سازماندهی واحدهای مربوطه و تقسیم تیربارها و خمپاره اندازها و توجه به تقسیم قدرت آتش.

6 - رعایت طرح تأمین ( گماردن جلودار ، عقب دار ، پهلودار ).

7 - به محض رسیدن به حداقل 700 متری ،هر نقطه مشکوک یا کمینگاه ،توقف کامل کرده ،پدافند دورادور اتخاذ و حتی در صورت نیاز با خمپاره انداز یا توپخانه چند گلوله به نقطه مشکوک شلیک کرد.

8 - در صورت عدم تیراندازی حتماً شناسایی دقیق بعمل آورده و پس از گماردن تأمین حرکت نمایید.

9 - استفاده از هلی کوپترها و هواپیماها بعنوان پشتیبانی هوایی در صورتیکه ستون اعزامی ، سنگین باشد.

10 - وقتی وارد منطقه خطرناک شدیم ، حتماً حرکت و پیشروی بصورت خیز به خیز صورت گیرد.

11 - در هوای مه آلود ، بارندگی و کولاک از ستون کشی پرهیز نموده و از وارد شدن به مناطق نا امن خودداری کرده.

12 - عبور از بین درختان انبوه و جنگل پوشیده بدون اطمینان ، صد در صد خودکشی است.

13 – در موقع حرکت در دشت و کویر نیز فقط چند قدمی را نبینید ، زیرا آنجا نیز خالی از کمین نیست .

14 – حتماً با توجه به شرایط اقلیمی یگان را مجهز نمائید.

15 – به هنگام استراحت یا توقف و یا تجمع در منطقه ، پدافند دورادور حتماً برقرار شود.

16 – همیشه به عقب دارها بسپارید که در هنگام حرکت هر چند یکبار به عقب نگاه کرده و با شناسایی به پیش بروند و هرگونه حرکت مشکوکی را به فرمانده اطلاع دهند که توسط دشمن از پشت غافلگیر نشوند.

17 – فرمانده ستون یا یگان ، بطور مداوم به جلو و عقب ستون حرکت کرده و کنترل نماید.

18 – در ساعات ممنوعه در منطقه هرگز حرکت نکنند.

19 – شناسایی تک تک نفرات برای فرمانده الزامی است ، مخصوصاً افرادی که شغلهای حساسی دارند مانند : بی سیمچیها ،راهنماها ، بلدچیها ، افراد رابط محلی و توجه خاص به حرکات مشکوک افراد داشته و آنها را نیز زیر نظر بگیرند.

20 – از افرادی که برای خرید به روستاها میروند تا برای پرسنل وسایل تهیه کنند دقیقاً مراقبت کرده.

21 – در حین راهپیمایی و ستون کشی از تماس افراد بومی خودداری و هیچکدام از آنها را از نوع مأموریت خود مطلع نکنید.

22 – در موقع حرکت با خودروها یا حتی ستون کشی بصورت پیاده همیشه در مناطق مختلف از یک نوع آرایش تاکتیکی استفاده نکنید.

23 – تیربارهای سبک را روی خودروها نصب کرده و مناطق آتش و مسیر در حرکت را با بقیه تیربارهای سنگین تقسیم کنید و در حین حرکت با توقف کوتاه برای هر خودرویی دیده بان بگذارید.


منبع:آموزش نظامی(http://geh.vcp.ir/307365-آموزش-کمین-و-ضد-کمین)
https://www.uplooder.net/img/image/3/a95fae232eea004d460600ee6699c276/hasa-n-a-li_ebrahimi_said_13930512-1.jpg