نقش نخستين امامان شيعه در تدوين احاديث

[خادمه زینب کبری(س)]

نقش نخستين امامان شيعه در تدوين احاديث

بنام خدا
مقدّمه:اهل بيت عصمت (ع)که از نظر شيعه اماميه از جايگاه بلندي برخوردار بوده واز هرگونه گناه فکري و رفتاري مصون مي باشند،نقش مهمّي در چگونگي تاريخ تدوين حديث شيعه دارند. در نخستين مرحله ، به بررسي و تحليل دوران امام علي(ع)تا دوران امام سجّاد (ع) مي پردازيم که قرن اوّل هجري را شامل مي گردد. در قرن اوّل ، 4، امام معصوم شيعيان (ع)در تدوين حديث و گسترش معارف شيعي دوران پر رنجي را پشت سر گذاشتند : زيرا از يک سو ، حکومت جز مدّت کوتاهي در اختيارامام علي(ع) نبود و از سوي ديگر ، حاکمان وقت ،،بخصوص حاکمان قبل از حضرت علي (ع) نه تنها به تدوين حديث معتقد نبودند، بلکه در مواردي به شدّت با نشر،نقل وکتابت ان هم مخالفت مي کردند. بدين ترتيب ، امام علي(ع)کمتر توانست فرصت هاي خود را براي نشر وتدوين حديث صرف کند ، زيرا انحضرت در حکومت خود ، با چندين نبرد وقتگير روبرو گشت وامام حسين وامام حسن (ع)نيز با وجود مخالفتهاي جديّحکومت، با ايشان ، درگير مبارزات سياسي بودند، گرچه دوران امام سجّاد (ع)فرصتهاي بيشتري براي تدوين ونشر حديث فرام شد وچهره علمي وفقهي امام سجّاد (ع) بيشتر نمايان گشت

دوران حضرت علی(ع)
حضرت علی(ع) ،که پس از پیامبر اعظم (ص) قریب به سی سال ، امامت شیعیان را بر عهده داشت ، خود گنجینه دانش الهی بود که رسولخدا (ص) درباره اش فرمودند: من شهر علمم وعلی راه ورود به ان شهر است . ایشان بزرگترین مفسّر قران پس از پیامبر اعظم(ص) بشمار می اید ولقب «صدر المفسّرین» شایسته ایشان است . انحضرت محور ومصدر حدیث بود وهر انچه می گفت وعمل می کرد ، سنّت دین بشمار می امد .
نقش ان حضرت در مورد حدیث از دو منظر قابل بررسی می باشد:
الف: روایات : کتابت وتدوین:
از حضرت علی (ع) احادیثی روایت شده اند که حکایت از اهمیّت نوشتن حدیث ومعارف شیعی ودر مواردی ، دستور بر کتابت وچگونگی تدوین انها دارند. مانند: «قیّدوا العلمَ ، قیّدوا العلمَ »"علم ودانش را ظبط وحفظ کنید" ویا « قیّدوا العلمَ بالکتابة» " دانش را با نوشتن حفظ کنید" اگر اندکی در این احادیث نورانی تأ مّل وتفکّر کنیم ضرورت نوشتن احادیث ظاهر می گردد . واز کلام حضرت امیر (ع) می توان دریافت که ایشان بر نوشتن معارف شیعی تأکید داشته و به خوب وصحیح نوشتن دستور داده اند.