انسان و ایمان ص35


از روی كمال رضايت و به طور طبيعی صورت می‏گيرد فرق است ميان كاری كه‏ از روی رضا و ايمان صورت گيرد كه نوعی انتخاب است ، با كاری كه تحت‏ تاثير عقده‏ها و فشارهای ناراحت كننده درونی صورت می‏گيرد كه نوعی انفجار است . ثانيا اگر جهان بينی انسان ، صرفا جهان بينی مادی و براساس انحصار واقعيت در محسوسات باشد ، هر گونه ايده پرستی و آرمانخواهی اجتماعی و انسانی برخلاف واقعيات محسوسی است كه انسان در آن هنگام در روابط خود با جهان احساس می‏كند .
آنچه نتيجه جهان بينی حسی است خودپرستی است نه ايده پرستی ايده پرستی‏
اگر براساس يك جهان بينی كه نتيجه منطقی‏اش آن ايده است نباشد از حدود
خيالپرستی تجاوز نمی‏كند ، يعنی انسان بايد جهانی مجزا از واقعيتهای موجود در درون خود و از خيال خود بسازد و با همان خوش باشد ولی اگر ايده پرستی‏ ناشی از دين و مذهب باشد ، متكی به نوعی جهان بينی است كه نتيجه منطقی‏ آن جهان بينی پيروی از ايده‏ها و آرمانهای اجتماعی است ايمان مذهبی‏ پيوندی است دوستانه ميان انسان و جهان ، و به عبارت ديگر نوعی هماهنگی‏ است ميان انسان و آرمانهای كلی جهان ، اما ايمان و آرمانهای غير مذهبی‏ نوعی " بريدگی " از جهان و ساختن جهانی خيالی برای خود است كه به هيچ‏ وجه از جهان بيرون حمايت نمی‏شود .
ايمان مذهبی تنها يك سلسله تكاليف برای انسان علی رغم تمايلات طبيعی‏ تعيين نمی‏كند ، بلكه قيافه جهان را در نظر انسان تغيير می‏دهد ، عناصری‏ علاوه بر عناصر محسوس ، در ساختمان جهان




انسان و ایمان ص 36


ارائه می‏دهد ، جهان خشك و سرد مكانيكی و مادی را به جهانی جاندار و ذی‏
شعور و آگاه تبديل می‏كند ايمان مذهبی تلقی انسان را نسبت به جهان و
خلقت دگرگون می‏سازد .
ويليام جيمس فيلسوف و روانشناس آمريكائی اوايل قرن بيستم می‏گويد :
دنيائی كه يك فكر مذهبی به ما عرضه می‏كند نه تنها همان دنيای مادی‏
است كه قيافه آن عوض شده باشد بلكه در ساختمان آن عالم چيزهای بيشتری‏
است از آنچه يك نفر مادی می‏تواند داشته باشد ( 1 ) .
گذشته از همه اينها گرايش به سوی حقايق و واقعياتی مقدس و قابل‏
پرستش ، در سرشت فرد فرد بشر هست انسان كانون يك سلسله تمايلات و
استعدادهای غير مادی بالقوه است كه آماده پرورش است تمايلات انسان‏
منحصر به تمايلات مادی نيست و گرايشهای معنوی صرفا تلقينی و اكتسابی‏
نيست اين حقيقتی است كه علم آن را تاييد می‏كند .
ويليام جيمس می‏گويد :
هر قدر انگيزه و محرك ميلهای ما از اين عالم سرچشمه گرفته باشد ،
غالب ميلها و آرزوهای ما از عالم ماوراء طبيعت سرچشمه گرفته ، چرا كه‏
غالب آنها با حسابهای مادی جور در نمی‏آيد ( 2 ) .
اين ميلها چون وجود دارد بايد پرورش يابد و اگر درست پرورش نيابد و
مورد بهره برداری صحيح واقع نشود در يك مسير انحرافی واقع
پاورقی :

1 و . 2 دين و روان .



ادامه در صفحه بعد...