سوره ای که دو بار نازل شد!

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

قسمت اول
نامهاى سوره حمد


براى این سوره ده نام گفته‏اند: فاتحه الكتاب- ام الكتاب- ام القرآن- سبع المثانى- وافیه- شافیه- اساس- صلاة- الحمد و هر یك از اسامى مذكور را از ائمه روایت نموده‏اند.

چرا نام این سوره فاتحه الكتاب است؟


«فاتحه الكتاب» به معنى آغازگر كتاب (قرآن) است، و از روایات مختلفى كه از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل شده به خوبى استفاده مى‏شود كه این سوره در زمان خود پیامبر(صلی الله علیه و آله) نیز به همین نام شناخته مى‏شده است.
از اینجا دریچه‏اى به سوى مساله مهمى از مسائل اسلامى گشوده مى‏شود و آن اینكه بر خلاف آنچه در میان گروهى مشهور است كه قرآن در عصر پیامبر(صلی الله علیه و آله) به صورت پراكنده بود، بعد در زمان ابو بكر یا عمر یا عثمان جمع‏آورى شد قرآن در زمان خود پیامبر(صلی الله علیه و آله) به همین صورت امروز جمع‏آورى شده بود، و سرآغازش همین سوره حمد بوده است، و الا نه این سوره نخستین سوره‏اى بوده است كه بر پیامبر ص نازل شده، و نه دلیل دیگرى براى انتخاب نام فاتحة الكتاب براى این سوره وجود دارد.
مدارك متعدد دیگرى در دست است كه این واقعیت را تایید مى‏كند كه قرآن به صورت مجموعه‏اى كه در دست ماست در عصر پیامبر ص و به فرمان او جمع‏آورى شده بود.