اشتغال برای زنان ، آری یا نه؟

[خادمه زینب کبری(س)]

اشتغال برای زنان ، آری یا نه؟

بهداشت روانی یكی از مواردی است كه در چند دهه‌ اخیر مورد توجه محققان علوم مختلف قرار گرفته است و توجه به ابعاد اثرگذار آن روی زندگی خانوادگی و شغلی افراد، حكایت از آن دارد كه شناخت زوایای پیدا و پنهان این بخش، می‌تواند بسیاری از ناگفته‌های عدم‌موفقیت در زندگی افراد را مشخص كند. رعایت بهداشت یكی از الزامات ادامه‌ حیات در جوامع بشری است، از این‌رو توجه به ابعاد مختلف بهداشت (فردی، اجتماعی، روانی و ...) همواره مورد توجه بوده است. اما در عصر كنونی كه به موازات پیشرفت‌های تكنولوژیكی، صنعتی‌‌، اقتصادی و اجتماعی، نابسامانی‌های روانی و نفسانی روز به روز در حال گسترش است و بسیاری از آن به‌شدت رنج می‌برند و نه تنها خود در عذاب هستند بلكه خانواده و جامعه را نیز دچار مشكل می‌كنند، اهمیت تحقیق در این رابطه كاملا مشخص و مبرهن می‌شود.

در تعاریف آمده است كه بهداشت روانی علمی است در جهت بهزیستی، رفاه اجتماعی و سلامت زندگی كه با تمامی دوره‌های زندگی، از قبل از تولد تا مرگ با تمامی زوایای زندگی از محیط خانواده تا مدرسه،‌ دانشگاه، محیط كار و جامعه ارتباط دارد. در این صورت، بهداشت روانی را می‌توان در 2 بعد در نظر گرفت؛ بهداشت روانی فرد و بهداشت روانی محیط كار فرد. بدین ترتیب كه تعدادی شاخص برای ارزیابی بهداشت روانی محیط كار وجود دارد تا در سایه رعایت آن، بهداشت روانی افراد تأمین شود و محلی برای رشد و شكوفایی افراد به‌وجود آید و دیگری بهداشت‌روانی خود فرد است كه بر محیط كار اثر می‌گذارد.
در اكثر موارد اینگونه تصور می‌شود كه بهداشت محیط كار روی بهداشت فردی اثر می‌گذارد، در حالی‌كه عكس آن نیز صادق است ولی مورد بی‌مهری قرار گرفته است. طی توصیه‌های دینی ما مبنی بر رعایت اصول انسانی و اخلاقی به نظر می‌رسد در توازن قراردادن این عوامل می‌تواند بهداشت روانی فرد و محیط كار را تضمین كند.از سوی دیگر، با توجه به اهمیت زن در خانواده و نقش محوری او به عنوان ركن آرامش‌دهنده، تسلی بخش، راهنمایی‌كننده و الگو برای سایر اعضای خانواده، به نظر می‌رسد توجه به ابعاد روانی بهداشت برای آنان، بیشتر مورد لحاظ باشد.با استناد به روایاتی در این باره در رابطه با منش پیامبر اسلام(ص) به نظر می‌رسد یكی از شاخص‌های گویا و كارآمد در این رابطه، تحصیل و حفظ عزت‌نفس است. عزت نفس «خصلت شریفی است كه نتیجه شناسایی انسان از قدر و منزلت خویش و بزرگ‌تر دانستن خویش از فروتنی كردن برای مال و ثروت و امور دنیوی است.» نكته مهم این تعریف آگاهی فرد نسبت به توانایی، استعداد و محدودیت‌های خویش است. گاهی غفلت و ناآگاهی فرد از توانایی‌های خود باعث بروز مشكلاتی چون اضطراب، افسردگی، ناامیدی، افت تحصیلی و اختلال در روابط اجتماعی و بیماری‌های مختلف روانی می‌شود.
کار در هیچ برهه از زمان ننگ و عار و یا زمینه ساز حقارت نبوده و جنسیت هم نمی شناخته . آن چه در طول اعصار شناخته می شود این است که مرد و زن باید از وجود و عزت نفس خود در حین کار حفاظت کنند و کار را وسیله ای برای خود نمایی، لطمه زدن به کیان خانواده ، برتری جویی و ... استفاده نکنند .


علمای علم اخلاق و علوم تربیتی توجه خاصی به بحث عزت نفس و پروراندن نفس دارند. همچنین در قرآن كریم در موارد متعددی به عزت نفس و تكریم شخصیت اشاره شده و ائمه‌اطهار(ع) ارشادات سودمندی در این خصوص بیان كرده‌اند، از جمله رسول گرامی اسلام(ص) می‌فرمایند: «نیاز خویش را با عزت نفس بجویید زیرا هر‌كاری تقدیری دارد كه بر آن تقدیر می‌رود»1 .

امروزه در علم روانشناسی ثابت شده است و عموم دانشمندان این حوزه نیز معترفند كه افراد زورگو، بیدادگر، قانون‌شكن، سلطه‌جو و ستمگر، بدون تردید در باطن گرفتار ترس، ضعف، نگرانی و خلاصه یك نوع احساس حقارت هستند. احساس حقارت به عنوان یك بیماری روانی، منشأ بیماری‌های دیگری از جمله خود‌بزرگ‌بینی، ستیزگی، جاه‌طلبی و دورویی، دروغگویی، هوی و هوس بازی، عیب‌جویی، ترس، بخل، حرص، كینه‌توزی و حسدورزی است. در روش‌های درمان بیماری حقارت آمده است: شناخت و رفع عیوب خود، شكر نعمت موجود، ایمان به خدا و نماز، تقوی و دوری از معصیت، قناعت، سلامت خانواده و جامعه، خیرخواه همه مردم بودن و تفریح‌های سالم و شادمانی.
راهكارهای رسول رحمت در این رابطه در 3بخش سلامت خانواده، خیرخواه مردم بودن و تفریح سالم قابل تامل است.