برای هیچ كدام از یاران رسول خدا (ص) باوركردنی نبود كه ظرف چند دقیقه یك تل بزرگ از خار و هیزم و خاشاك فراهم شود؛ آن هم در این بیابان كویری و لم یزرع. آن روز رسول خدا (ص) با عدهای از یاران در بیابانی كویری فرود آمدند. هنگام صرف غذا فرارسیده بود. پیامبر (ص) به اصحاب فرمودند كه هركدام به سمتی روانه شوند و قدری هیزم برای تهیهی آتش و پختن غذا تهیه كنند.
گناه سبک شمردن گناه
یاران گفتند: یا رسول الله؛ در این بیابان كه هیزمی یافت نمیشود.
پیامبر (ص) فرمودند: درعین حال هركدام به اندازهی توان خود تلاش كنید و هرآنچه میتوانید هیزم فراهم آورید.
اصحاب پیامبر (ص) در اجرای فرمان آن حضرت تلاش كردند و ساعتی بعد یك تل بزرگ از هیزم و خار و خاشاك جهت تهیه آتش و پختن غذا فراهم شد.
دراین هنگام رسول خدا (ص) خطاب به یاران فرمودند: «گناهان كوچك هم مثل همین هیزمهای كوچك است، ابتدا به نظر نمیآیند؛ ولی هرچیزی جوینده و تعقیب كنندهای دارد، همان طور كه جستید و تعقیب كردید، این قدر هیزم جمع شد، گناهان شما هم جمع و احصاء میشوند و یك روز میبینید از گناهان خود كه به چشم نمیآمدند، انبوه عظیمی جمع شده است».1
علاوه بر روایاتی كه از ناحیهی معصومین (ع) صادر شده و در متون روایی دیده میشوند، گاه به توصیههایی از سوی آن بزرگواران بر میخوریم كه به خواصی از یاران خود فرمودهاند.
بدون شك شخصیت و منزلت مخاطب در این توصیهها موضوعیتی مخصوص داشته است، چنان كه رسول خدا(ص) برای این توصیهها شخصیتی چون امیرمؤمنان (ع) را بر میگزینند جز امام علی (ع) برای این توصیهها یارانی چون ابوذر و كمیل و امام كاظم (ع) شخصی چون هشام بن حكم را نشانه میگیرند.
هشام بن حكم یكی از شاگردان خاص امام صادق (ع) است كه صاحب دهها تألیف است و مأموریتهای علمی خاصی از سوی امام صادق (ع) به او محول میشده و مناظراتی به نام وی ثبت شده است. این شاگرد محبوب، مورد توجه امام كاظم (ع) نیز بوده و در تداوم مكتب علمی امام صادق (ع) از سوی امام كاظم (ع) در تیررس توجه آن امام هم بوده است.
توصیههای خاصی از سوی امام كاظم (ع) به هشام بن حكم ثبت شده كه صاحب كتاب شریف تحف العقول آن را در مبحث روایات صادره از سوی امام هفتم (ع) آورده است.
این سلسله توصیهها كه از برتری و فضیلت عقل شروع شده، مشتمل بر یك دستورالعمل كامل و جامع زندگی است و حدود هشتاد مرتبه با واژه «یاهشام!» شروع میگردد. ازجمله توصیههای آن حضرت به هشام آن است كه
«ایهشام!... به راستی گناهان خرد و كوچك دامهای شیطان هستند. او این گناهان را نزد شما حقیر و خرد جلوه میدهد تا زمانی كه این گناهان فراهم میشوند و شما را در برمی گیرند...».2
این توصیهی امام كاظم (ع) كه دقیقاً با توصیهی رسول خدا (ص) به یاران منطبق و همسو میباشد، ضرورت توجه به گناه را از چند زاویه كه در روایات صریحاً یا ضمناً به آنها اشاره شده، گوشزد میكند.
اساس سفارش امام كاظم (ع) بر این نكته استوار است كه گاه شخص با تعیین حدود و مرزهایی برای گناهان و قالب بندیهای ضمنی، برخی گناهان را كوچك قلمداد كرده، ارتكاب آنها را عادی میداند؛ غافل از این كه با هر بار ارتكاب این گناهان به ظاهر كوچك، تار و پود دام شیطان را بر جسم و جان خود محكمتر كرده، روزنههای رستگاری و نجات را بر خود میبندد.
حضرت علی علیه السلام فرمودند: «بدترین گناه آن است كه صاحبش آن را كوچك بشمارد»
نقل قول
