مهارت حل مسئله

[ملکوت* گامی تارهایی *]

والدین نگرانی های زیادی در مورد آینده فرزند خود دارند. یکی از نگرانی های شایع در میان والدین آن است که فرزندان شان دچار آسیب های روانی- اجتماعی مانند اعتیاد، بزهکاری، خودکشی و ... شود. اگر چه این نگرانی ها اساسی و مهم است و ضرورت دارد که خانواده مسوول به چنین مواردی توجه کند ولی مهم است که بدانید نگرانی به تنهایی کافی نیست. زیرا، گاه، چنین نگرانی هایی باعث واکنش ها و برخوردهای افراطی والدین با فرزندان می شود که زمینه مناسبی برای بروز انواع آسیب های روانی و اجتماعی فراهم می کند. زیرا، ارتباط خوب و صمیمی والدین و فرزندان یکی از مهم ترین عوامل پیشگیرانه از آسیب های روانی و اجتماعی است و برعکس، تنش و تشنج در روابط والدین و فرزندان، زمینه را برای انواع آسیب های روانی و اجتماعی مهیا می کند. به این ترتیب، می توان گفت اگر والدین نتوانند به درستی از عهده نگرانی های طبیعی خود برآیند، زمینه را برای انواع مشکلات، ناخواسته آماده می کنند.
نکته مهم آن است که اگر چه، چنین نگرانی هایی طبیعی است و چنین خطراتی در کمین جوانان و نوجوانان توانای ما قرار دارد، با این حال تحقیقات و مطالعات علمی راه های مناسبی برای پیشگیری نیز در اختیار قرار داده است که متاسفانه بسیاری از والدین از آنها اطلاعی ندارند.
یافته ها و مطالعات علمی طی چندین دهه اخیر نشان داده اند که برخلاف نظر و اطلاع بسیاری از والدین، آسیب های روانی اجتماعی دارای دلایل روشن و مشخصی هستند که در بسیاری از اوقات در آسیب های مختلف بسیار مشابه و یکسان نیز هست. به عبارت دیگر، عوامل موثر و زمینه ساز آسیب های روانی اجتماعی، برخلاف تصور والدین، ویروس ها و باکتری هایی نیستند که در محیط پراکنده باشد و جوانان و نوجوانان را مبتلا سازند بلکه عوامل مشخصی دارند. یکی از مهم ترین یافته های پژوهش های مختلف در سراسر جهان نشان داده اند عوامل شایع زمینه ساز آسیب های روانی و اجتماعی عبارت اند از : مشکلات ارتباطی بین والدین و فرزندان، خانواده متشنج، ضعف در مهارت های مقابله با استرس ها و مشکلات، ناتوانی و ضعف در تفکر صحیح و ارزیابی وضعیت و راه حل ها و ... .
هدف مقاله حاضر آن است که بتواند والدین علاقمند و مسوول را با یکی از مهم ترین عوامل پیشگیری از آسیب های روانی و اجتماعی آشنا کند و آن مهارت حل مساله است.