دهم تيرماه سالروز شروع عمليات كربلاي يك

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

در دهم تيرماه سال 65 عملياتي توسط رزمندگان اسلام انجام شد که بر آن «عمليات کربلاي يک»


در پي ضربات سياسي و نظامي ناشي از عمليات پيروزمندانه والفجر 8 به پيکر رژيم عراق ،
ارتش اين کشور که با اتخاذ سياست موسوم به « استراتژي دفاع متحرک » طي عملياتي در
تاريخ 17/2/1365 شهر مهران را به اشغال خود در آورده بود ، مي کوشيد تا با ادامه
عمليات هاي خود نقاط ديگري را متصرف شود . ادامه چنين وضعيتي مي توانست عواقب
وخيمي را هم از بُـعد نظامي و هم از بُـعد سياسي براي جمهوري اسلامي ايران به دنبال داشته
باشد. بر همين اساس و به دنبال تأکيد حضرت امام (ره) مبني بر ندادن آرامش به دشمن و
همچنين با سپري شدن مدت مورد نياز و تلاش شبانه روزي فرماندهان و يگان هاي سپاه و
نيز براي مقابله با حرکت جديد عراق ، انجام عمليات براي آزادسازي شهر مهران و ارتفاعات
آن مورد تأکيد قرار گرفت .
اهداف عمليات
باز پس گيري شهر مهران و سلسله ارتفاعات قلاويزان ، دستيابي به مرز و تأمين کل منطقه .
موقعيت منطقه
منطقه عملياتي از جنوب به ارتفاعات قلاويزان ، از شمال به ارتفاعات نمه کلان کوچک ، از
غرب به امتداد غربي ارتفاعات قلاويزان و پاسگاه مرزي بهرام آباد و از شرق به جاده مهران –
دهلران منتهي مي شود .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

در ادامه استراتژي دفاع متحرک، ارتش عراق ساعت يک بامداد 27/2/65، در منطقه مهران دست به تهاجم زد و شهر و حومه آن و برخي از ارتفاعات منطقه را تصرف کرد. در اين زمان واحدهاي ارتشي، مرکب از 6 گردان پياده و 2 گردان زرهي، مسئوليت خطوط پدآفندي را در اين منطقه به عهده داشت و نيروهاي سپاه نيز، پشتيباني از اين منطقه را به طور کامل بر عهده نگرفته بود.
پس از اشغال مهران، استحکامات و موانع متعددي توسط دشمن ايجاد شد. در محور شمالي (جاده ايلام – مهران و باغ کشاورزي) هفت رديف مين همراه با کانال و بيش از پنج رديف سيم خاردار رشته اي وجود داشت. در محور مياني (حد فاصل رودخانه گاوي و جاده دهلران – مهران) به لحاظ کوهستاني بودن منطقه، استحکامات نسبتاً ضعيف بود. در محور جنوبي (ارتفاعات قلاويزان) سنگرهاي کمين و در بعضي شيارها، يک رديف سيم خاردار و مين وجود داشت.
استعداد دشمن : منطقه مورد نظر براي عمليات، تحت مسئوليت لشکر 17 زرهي از سپاه دوم عراق بود. خط پدآفندي اين لشکر از رودخانه کنجانچم به سمت ميان کوه امتداد مي يافت.
طرح عمليات : تلاش اصلي بر انجام عمليات از محور ارتفاعات قلاويزان و يال هاي آن تا رودخانه گاوي در نظر گرفته شد. بر همين اساس، عمليات در سه مرحله به ترتيب زير طراحي گرديد:
- مرحله اول؛ تامين ارتفاعات قلاويزان ايران تا روستاي امام زاده سيد حسن.
- مرحله دوم؛ تامين ارتفاعات جبل حمرين تا شيار ميگ سوخته و در امتداد آن، تامين روستاهاي بهين، بهروزان و هرمزآباد
- مرحله سوم؛ تصرف خاکريز عمليات والفجر 3، که روستاي فرخ آباد تا زير ارتفاعات 223 قلاويزان داشت و در نتيجه مهران در اين مرحله تامين گرديد.
شرح عمليات : مرحله اول عمليات در ساعت 22:30 روز 9/4/1365 با رمز يا ابا الفضل العباس، ادرکني آغاز شد و نيروهاي خودي در اغلب محورها خطوط دشمن را شکسته و تا قبل از روشنايي صبح ضمن انهدام بيش از 10 گردان پياده عراق، اهداف مرحله اول و قسمتي از مرحله دوم عمليات را به تصرف درآوردند.
ساعاتي بعد، دشمن با به کارگيري نيروهاي احتياط خود به محور امامزاده سيد حسن پاتک کرد که با مقابله قواي خودي خنثي شد. سپس، يگان هاي خودي با مشاهده از هم گسيختگي نيروهاي دشمن، عمليات را – طي روز اول – بدون وقفه ادامه دادند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

در شب دوم، کليه يگان هاي عمل کننده ضمن پيشروي در باقي مانده محدوده مرحله دوم عمليات، تا قبل از روشنايي صبح، خط سراسري – از هرمزآباد تا شيار مگ سوخته – را کاملا تامين کرده و مقداري از محدوده مرحله سوم عمليات را نيز تامين کردند.
از آغاز روز دوم (11/4/1365) عمليات در کليه محورها ادامه يافت و نيروهاي رزمنده ضمن به اسارت درآوردن تعدادي از نيروهاي دشمن، به باغ کشاورزي وارد شدند و سپس در حدود ساعت 12 اين روز نيز شهر مهران آزاد شد.
ساعت 6 صبح روز سوم، دو تيپ گارد رياست جمهوري به ارتفاع 210 پاتک کرد، پس از يک درگيري سخت ارتفاع مذکور را تصرف کرد. به همين خاطر، نيروهاي خودي مستقر در اين منطقه حدود 200 متر عقب آمدند.
در ادامه عمليات، رزمندگان از محورهاي قلعه کهنه و فرخ آباد به طرف تپه هاي غلامي و پاسگاه دراجي حرکت کرده ضمن پاکسازي کامل منطقه، تعداد زيادي از نيروهاي دشمن را به اسارت درآوردند.
در جريان مرحله چهارم عمليات، که از ساعت 24 روز 12/4/1365 آغاز شد، با ورود قواي خودي به روستاي فيروز آباد، دشمن عقب نشيني کرد. سپس، خاکريزي از فيروزآباد تا يال هاي ارتفاعات قلاويزان احداث کردند. درگيري، همچنان در اطراف ارتفاعات 223 ادامه داشت و دشمن، فشاري قابل ملاحظه در نقاط مختلف وارد کرده، تنها ارتفاعات فوق را در تصرف خود نگه داشته بود. حدود ساعت 7 صبح روز چهارم (13/4/1365) پاتک شديد دشمن روي ارتفاعات قلعه آويزان – به منظور تصرف قله 200 شروع شد؛ ليکن با مقاومت و حملات پي در پي قواي خودي، اين پاتک شکست خورد.
در روز پنجم، ارتفاع 210 مجددا به تصرف نيروي خودي درآمد و در سحرگاه روز ششم نيز رزمندگان در مرحله پنجم عمليات با حمله به ارتفاع 223، ضمن تامين اهداف تعيين شده، قرارگاه تاکتيکي لشکر 17 زرهي عراق را به تصرف درآوردند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

مکانيزه عراق منهدم و فرمانده آن به همراه تعدادي ديگر اسير شد.
ارزيابي عمليات کربلاي 1: عمليات موفق کربلاي يک، پاياني بود بر استراتژي دفاع متحرک عراق و نيز نقطه شروع اميدوار کننده اي براي نيروهاي خودي جهت انجام عمليات محدود ايذايي. منفعل کردن سياست تهاجمي عراق، هدف عمده اي بود که نيروها به خوبي توانستند به آن دست يابند. سرعت عمل، اعتقاد يگان ها، حفاظت عمليات، فريب دشمن، تناسب نيروها با طرح عمليات، انجام کارهاي مهندسي لازم و ... از جمله عوامل بارز و موثر در اين عمليات بود.
طي اين عمليات، منطقه اي به وسعت 175 کيلومتر مربع از خاک ايران و نيز عراق شامل شهر مهران و روستاهاي اطراف آن، جاده دهلران – مهران – ايران، ارتفاعات حساس و سرکوب قلاويزان و حمرين و نيز دو پاسگاه مرزي آزاد شد. هم چنين عقبه هاي دشمن از جمله شهرهاي بدره و زرباطيه در ديد و تير قواي خودي قرار گرفت .
در اين عمليات، 1210 نفر از نيروهاي دشمن اسير شدند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

در اين عمليات تيپ 10 سيدالشهداء با استعداد 12 گردان شرکت نمودو نقش بسيار موثري را در موفقيت آن ايفا نمود و شهيداني مانند شهيد عزيز امير مسعود صادقي يکتا، شهيد عزيز بهمن نجفي، سلمان ايزد يار و... تقديم اسلام وانقلاب نمود. وپس از عمليات نيز گسترش سازمان يافته و به لشکر ارتقاء پيدا کرد. گردان حضرت علي اکبر در اين عمليات در مرحله اول ، در احتياط گردان هاي خط شکن قرار داشت که با سرزدن سپيده و عدم سقوط کامل خطوط دشمن وارد عمل شد و پس از مدتي درگيري با پاکسازي سنگرهاي کمين عراق راه را براي مرحله دوم عمليات هموار ساخت. در همين مرحله بود که تعدادي از جان برکفان دسته ويژه گردان با دويدن بر روي ميدان هاي وسيع مين و پس از درگيري شديد با سنگرهاي کمين ونيز دوشکاي عراق سرافرازانه به شهادت رسيدند. در مرحله دوم عمليات به دليل مجروح شدن تعداد زيادي از نيروهاي گردان به محض ورود مجدد به منطقه، گردان جهت سازماندهي مجدد به اردوگاه عشق حسين منتقل شد و به همين دليل در اين مرحله حضور نداشت.
پس از سازماندهي مجدد گردان ماموريت حمله به باقيمانده اهداف در ارتفاعات حساس قلاويزان به گردان داده شد که با رشادت بسيار رزمندگان و پس از درگيري هاي شديد ارتفاعات اصلي مانند 223 توسط گردان فتح و چندين پاتک عراق دفع گرديد. در اين عمليات گردان شهداي بسياري را تقديم اسلام نمود که از آن جمله مي توان به شهيد اجاقي جانشين گردان، شهيد رهبر دهقان فرمانده گروهان فتح، شهيد منوچهر عطايي فرمانده گروهان الحديد (ادوات)، شهيد علي قرباني معاون گروهان نصر،شهيد سيد جمال قريشي مسئول تبليغات گردان، و... اشاره نمود.