روش شناسی اقتصاد

[*~* مهسا *~*]

مشکل دیگر و اساسیتر این است که ایراد فوق درک نادرستی از هدف مطالعه روش شناختی دارد. هدف این نیست که چگونگی کارکرد اقتصاد را یاد بدهد. بلکه روش شناسی برای کمک به شخص است تا در مورد آنچه منظور از اقتصاد است، دقیقتر فکر کند و کاربرد اقتصاد را با تمام تنوعش بهتر درک کند. نمونه سؤالاتی که روش شناسی پاسخ می دهد اینها هستند:
اقتصاد توجهش را به چه موضوعاتی متمرکز می کند؟ کدام را فراموش می کند یا آنرا غیر مهم تلقی می کند؟ ویژگی های رویکردهای آنها چیست؟ و چه ارزشی برای آنها قایلند؟ بهترین راه مشخص سازی ساختار نظریه های اقتصادی چیست؟ چه تفاوت و تشابهاتی بین کارکرد نظریه پردازان و اقتصاد دانان تجربی وجود دارد؟ چگونه بین اقتصاد وسایر علوم اعم از اجتماعی و فیزیکی مقایسه می شود؟

[*~* مهسا *~*]

من برخی پیشنهادات را در جای دیگر با جزئیات بیشتر توضیح داده ام که چگونه روش شناسی انجام شود (یک برنامه فرا روش شناختی که من در آغاز آنرا تکثرگرایی روش شناختی نامیدم، اما بهتر است تکثرگرایی انتقادی نامیده شود). این موضوع را نمی خواهم تکرار کنم بجز اینکه دو نکته را مطرح کنم:
اول انکه، تکثرگرایی انتقادی تعریف روش شناسی را آنقدر توسعه می دهد که [حتی] مطالعه چیزهایی مثل فن خطابه، جامعه شناسی و تاریخ را نیز شامل می شود. برخی ممکن است با من جدل اصطلاح شناسی کنند، اما نکته این است که این زمینه ها، تنها مکمل برای مطالعه بهتر اقتصاد محسوب می شوند و جایگزین نیستند.

[*~* مهسا *~*]

دوم آنکه، به منظور درک این حقیقت که مطالعه روش شناسی عین مطالعه اقتصاد نیست، شخص می تواند بین مسایل مورد توجه یک روش شناس و مسایلی که یک کارشناس الهیات یا یک صاحب نظر جامعه شناسی دین توجه دارد، مقایسه کند. مقایسه ساده است شخص، الهیات یا جامعه شناسی مذهب را مطالعه نمی کند تا مذهبی تر شود، بلکه به منظور درک بهتر پدیده های مذهبی این کار را انجام می دهد. رد ایراد دوم
[اینکه صاحب نظران روش شناسی ادعا دارند چگونگی کارکرد اقتصاد را به اقتصاد دانان یاد دهند]

[*~* مهسا *~*]

استدلال دوم (که روش شناس ها با ادعای زیاد به اقتصاد دانان می گویند که چه کنند) شاید یک واکنش علیه حادثه ای خاص و دقیق در تاریخ عقاید محسوب شود. در طول نیمه اول قرن بیستم، دیدگاههای ظریفی از تجربه گرایی و تفاسیر پر رنگی از تجویزگرایی در مورد محتویات علم، سیطره بر فلسفه علم داشت. این ایده ها اغلب بطور غیر متناسب و به شکل فردی به درون ادبیات روش شناختی در اقتصاد نفوذ کرد. این اقتباسها گاهی بطور صریح توسط برخی از اقتصاد دانان (مثل مورد فریتز مکلاپ) اعتراف می شد. و گاهی تصرف مربوطه بصورت ناخود آگاهانه بود (مثل مورد میلتن فریدمن). گاهی اقتصاددان یک نظریه پرداز بود که تلاش می کرد نشان دهد که اقتصاد چیست (مثل مورد پل ساموئل سون) و در دیگر وقت مطلب این بودکه نشان داده شود چگونه اقتصاد می تواند بوسیله دنبال کردن تجویزهای فلسفی، علمی تر شود (مثل مورد هاچیسون یا مارک بلاگ).
دلایل زیادی وجود دارد که چرا روش شناسی چنین مسیری را پیمود. اساسی ترین آنها این است که اقتصاد مثل سایر علوم اجتماعی بسیار مشتاق است تا اعتبار نامه علمی خود را تثبیت کند. همانطور که فیلیپ میروسکی اخیرا نشان داد که یک راه تحقق این هدف تطبیق الگوهای رشته فیزیک انرژی با علم ملالت انگیز است. ⁽⁷⁾ داد سخن دادن خطابه اثبات گرایی، دلیل دیگر است. دونالد مک لوسکی در ترسیم چگونگی ارتباط برقرار کردن اقتصاد دانان از طریق فوق، صحیح گفته است: ما مسابقات زبانی رسمی زیادی برای کسب اعتبار علمی صورت دادیم.

[*~* مهسا *~*]

اکنون همه می پذیرندکه برنامه اثبات گرا در بسیاری از انواع آن، بانارسایی مواجه شده است و تفسیر آثار فلاسفه ای مثل «کارل پوپر» و «ایمره لاکاتوش » که راه خود را در اقتصاد باز کرده اند، چیز زیادی به ما نداده اند. ⁽⁸⁾ اگر این درست باشد دیگر مناسبتی برای بیان اینکه روش شناسی [مقوله ای] پر ادعا و خودبین است، وجود ندارد. سؤال مناسب این است: با فرض فروپاشی اثبات گرایی⁽⁹⁾ ،روش شناسی چه جهتی را بایستی در پیش گیرد؟ این موضوع در بخش بعدی مطرح می شود. رد ایراد سوم [اینکه روش شناسی عقیم است]
[این] درست است که بسیاری از مباحث روش شناسی عقیم است و به نظر می رسد که پیشرفت در این زمینه خیلی آهسته صورت پذیرفته است.

[*~* مهسا *~*]

البته پیشرفت خصوصا در دهه اخیر و بعد از آن وجود داشته است. در حال حاضر دانشمندان زیادی هستند که به روش شناسی (در وسیع ترین تعریف آن) علاقه مندند. البته نه بخاطر حمله به آن و یا دفاع از یک برنامه تحقیقاتی خاص، بلکه بخاطر اینکه رشته مورد نظر را بهتر درک کنند. مسایل زیادی وجود دارد که لاینحل باقی مانده است و راه حلهای زیادی که در مرحله پیشنهاد هستند. در حال حاضر روش شناسی برای کار، یک زمینه مهیج و پر طراوت است.
(در ارتباط با عقیم بودن یک سری بحثها) مطمئنا اولین موضوع، کشف علت از بین رفتن ارتباط گروههای رقیب است. آیا علت آن غیر قابل اندازه گیری بودن دیدمانهای نظری و مفهومی است؟ یا شاید موضوع عمیق تر از این است و مواجه با چارچوب های ماورای طبیعی معرفت شناسی، یا اخلاقی هستیم؟
آیا تمایزات حقیقی (که این گروهها را از هم جداکند) کشف می شود؟ آیا آنها قابلیت هماهنگ شدن دارند؟ آیا حتی ایمان داشتن به یک گفتمان عقلانی در مورد چنین موضوعاتی منطقی است؟ رد ایراد چهارم

[*~* مهسا *~*]

[اینکه که تنها اقلیتی از اقتصاد دانان به روش شناسی علاقه دارند]
گروههای بدعت گزار نسبت به اعضای ارتدکس نئوکلاسیک⁽¹⁰⁾ ،علاقه بیشتری به مباحث روش شناسی دارند. بخاطر دلایل اشاره شده، روش شناسی یک منبع بالقوه دیگر برای ابراز ادعای غلط بودن نگرش اصلی اقتصاد محسوب می گردد.
اما روش شناسی در انحصار یک اقلیت نیست، بلکه عمده اقتصاد دانان تصمیمات و استدلالات روش شناختی دارند و تنها آنرا با این عنوان ملاحظه نمی کنند. ⁽¹¹⁾
[مثلا] وقتی گفته می شود «جورج استیگلر» یا «پل ساموئل سون » [نظر] یک نقاد مارکسیست یا نهاد گرا را بخاطر غیر علمی بودن کنار می گذارند، [در واقع] مبادرت به یک ادعای روش شناختی کرده اند. تصمیم در بکارگیری استراتژی های الگو سازی و آزمون، اغلب (حداقل در برخی بخش ها) مبتنی بر ملاحظات روش شناختی هستند. [در هر حال] روش شناسی (مثل تفاسیر و برداشت ها) همه جا حاضر است و انکار آن افتادن در ابهام [و کج اندیشی] است. رد ایراد پنجم [یعنی زاید بودن روش شناسی]

[*~* مهسا *~*]

می توان پذیرفت که گر چه روش شناسی به اقتصاددان شدن شخص کمک نمی کند، اما ممکن است به وی کمک کند تاآنچه را اقتصاددان انجام می دهد بهتر درک کند. شخص ممکن است علاوه بر این قبول کندکه کاربرد روش شناسی، لزوما به منزله درگیر شدن به ارائه نصیحتهای متکبرانه یا بکار گرفتن بحث های بیهوده نیست. حتی ممکن است بپذیرد که بحثهای روش شناسی ویژگی حضور در همه جا را دارد. با این وجود ممکن است از خود بپرسد که چرا پاسخ به سؤالات روش شناختی ضروری است. زیرا هر شخص می تواند ادعا کند که تمام موضوعات مهم در ذهن هر شخصی بجز فلاسفه بدون پاسخ باقی می ماند; به عنوان مثال هر اقتصاد دانی با احتیاط می تواند بگوید کدام اقتصاد خوب و کدام بد است. اگر این درست باشد دیگر به چه دلیل ما نیازمندبه مطالعه روش شناسی هستیم؟

[*~* مهسا *~*]

شاید کار آمدترین راه برای رد این ادعااین است که از گوینده آن درخواست شود یک توصیف از «پدیده علمی خوب » ارائه دهد. جواب نمونه (که در فصل اول بسیاری از متون درسی کارشناسی اقتصاد نیز می توان یافت) ممکن است شبیه این باشد: علم نظریه را بکار می برد. نظریه ها بخاطر تجریدی بودنشان غیر واقعی هستند. ما از طریق آزمون در مورد انتخاب بهترین نظریه اتخاذ تصمیم می کنیم. بهترین نظریه ها قابل آزمون هستند (یا ابطال پذیرند) و از آزمون های پیاپی جان سالم بدر می برند (تصدیق می شوند). اگر گوینده انگیزه جامعه شناختی هم داشته باشد، موضوع را به جامعه علمی نیز مرتبط می سازد [به این صورت که از نظر او] علم خوب آن است که انجمنی از خبرگان رشته مربوطه آنرا تایید کنند. دو راه برای حمله به این توصیف وجود دارد:
اول اینکه می شود زمینه هایی را به اثبات رساند که عموما علمی تلقی می شوند، اما معیارهای مطرح شده در بالا را تامین نمی کنند. برای مثال: یک شخص می تواند نشان دهد که گر چه بیولوژی در توضیح اینکه چگونه تغییر و انتخاب تصادفی منجر به تکامل گونه خاصی می گردد، [رشته ای] عالی است، در عین حال قادر نیست مسیر تکاملی هر گونه را پیش بینی کند. اما نشان دادن این موضوع که بخش هایی از یک تحقیق که عموما علمی لحاظ نمی شود، در یک الگوی «علمی خوب » قرار گیرد، خنده آور به نظر می رسد. حال به مشابهت های بین اقتصاد و طالع بینی توجه کنید.

[*~* مهسا *~*]

هر دوی آنها [اقتصاد و طالع بینی]، مبادرت به پیش بینی می نمایند. هر دو می توانند به تایید نظریه های خود اشاره کنند (اگر چه نتیجه آزمون برخی از نمونه ها را تایید نمی کند). ممکن است واژه «پیش بینی به گونه ای تعریف شود که گزارشهای مربوطه قابل مقایسه باشد. اگر چه اقتصاد و طالع بینی هر دو درگیر پیش بینی هستند، اما معمولا دشوار است که محققان و متخصصان [آن رشته ها] بیان کنند که کدام پیامدها (در صورت وقوع) منجر به دست برداشتن از تئوری می گردد [و این در حالی است که] هیچکدام از آن دو زمینه، مربوط به شرایط خاصی نمی باشد: پیش بینی های هر دو مبتنی بر نظریه است. در هر دو مورد، تئوری جنبه غیر واقعی دارد (نقادان هر دو رشته متذکر می شوند) تئوری در هر دو مورد به اندازه ای پیچیده هست که برای درک آن متخصص لازم است.
در هر دو رشته چیزی مثل انجمن تخصصی شکل گرفته است. این متخصصها معمولا تمایل دارند، به منظور کسب درآمد، نظریه ها را برای افراد نا آشنا توضیح دهند. هر گروه نقادان خاص خود را [نیز] دارد. جمعیت غیر متخصص عمده ای نیز وجود دارد که پیش بینی های هر دو گروه را باور دارد. حتی ممکن است در مواردی تایید شود که طالع بینی پیروانی بیشتر و با وفاتر از اقتصاد دارد. رونالد ریگان و نانسی ریگان [در این زمینه] مثال خوبی هستند. ریگان پیش بینی های اقتصاد دانان را باور ندارد در حالیکه همسر او پیش بینی طالع بنیان را باور دارد.