(◕‿◕)✿ چگونه امام را به کودکم بشناسانم؟ ✿(◕‿◕)

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

چگونه امام را به کودکم بشناسانم؟

روش هاي معرفي امام (عليه السلام)


معصومان (عليهم السلام) در پرورش شناخت و ايمان به امامت به اثبات امامت اکتفا نمي کردند و افزون بر آن متربي را دقيق تر و عميق تر با صفات و ويژگي ها و فضائل و سيره ي امامان (عليهم السلام) نيز آشنا مي کردند. در اين قسمت، روش هاي معرفي امامان را در سيره ي معصومان (عليهم السلام) بيان مي کنيم.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

1. تبيين ضرورت و هدف امامت


معصومان (عليهم السلام) براي آشنايي عميق تر متربي با امامت در موارد متعددي ضرورت و هدف امامت را براي مخاطبان خود بيان کرده اند. در روايتي آمده است:

جابر از امام باقر (عليه السلام) پرسيد: چه نيازي به پيامبر و امام است؟ امام (عليه السلام) فرمود: [وجود پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) و امام (عليه السلام) مورد نياز است] تا جهان بر صلاحش باقي بماند؛ زيرا خداوند عزوجل اگر امام يا پيامبري در ميان آنان باشد عذاب را از اهل زمين برمي دارد. خداوند مي فرمايد: «خداوند آنان را عذاب نمي کند، در حالي که تو در ميان آنان هستي» (انفال، 33) و پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) فرمود: ستارگان مايه امنيت آسمانيان، و اهل بيتم مايه امنيت زمينيان هستند. هرگاه ستارگان نابود شوند، آسمانيان را آنچه ناگوار است مي رسد، و اگر اهل بيتم از ميان روند، زمينيان را آنچه ناگوار است مي رسد. (1)

در روايت ديگري امام صادق (عليه السلام) مي فرمايد:

هميشه در زمين عالمي وجود دارد تا هرگاه مؤمنان چيزي [بر دين] افزودند، آن را برگرداند و اگر چيزي کم کردند، آن را تکميل کند. در غير اين صورت امور بر مؤمنين مشتبه مي شود و ميان حق و باطل فرق نمي توانند کرد. (2)

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

2. بيان شايستگي هاي لازم براي امامت


معصومان (عليهم السلام) در مقام معرفي ائمه (عليهم السلام) ويژگي ها و شايستگي هاي لازم براي امام را نيز بيان کرده اند. امام رضا (عليه السلام) در روايتي، ويژگي ها و نشانه هاي امام را بيان کرده است؛ در اين روايت آمده است:

امام نشانه هايي دارد: داناترين، حکيم ترين، باتقواترين، بردبارترين، شجاع ترين، سخاوتمندترين، و عابدترين مردمان است؛... چشمش به خواب مي رود، اما قلبش نمي خوابد؛ محدث است؛ زره پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) براي او اندازه است... سزاوارتر از خودِ مردم به آنان است؛ براي مردم دلسوزتر از پدر و مادر آنان است؛ متواضع ترين مردم در برابر خداست؛ به آنچه بدان دستور مي دهد، بيش از مردم عمل مي کند و از آنچه از آن نهي مي کند، بيش از مردم دوري مي جويد؛ مستجاب الدعوه است... سلاح پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) و شمشير او يعني ذوالفقار نزد اوست؛ صحيفه اي نزد اوست که نام همه شيعيان تا روز قيامت در آن ثبت است و صحيفه اي نزد اوست که نام دشمنان ايشان تا روز قيامت در آن ثبت است؛ «جامعه» نزد اوست و آن صحيفه اي است به طور هفتاد ذرع که همه آنچه فرزندان آدم بدان نياز دارند در آن است؛ و «جفر اکبر و اصغر» که از پوست دباغي نشده بز و گوسفند است و همه علوم در آن است حتي ارش يک خدشه و حتي ارش يک ضربه و نيم ضربه و يک سوم ضربه، نزد اوست؛ و مصحف فاطمه (عليهاالسلام) نزد اوست. (3)

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

اينکه معصومان (عليهم السلام) براي معرفي امام، معيارها و ويژگي هاي امام را بيان مي کردند تا فرد بتواند با تطبيق آن ويژگي ها امام را شناسايي کند، بيانگر اين است که آنان در زمينه آشنا کردن مردم با امامان و نيز ايجاد زمينه براي ايمان آوردن مردم به آنها، به آگاهي و اراده مخاطبان توجه کامل داشتند و نمي خواستند ايمان به امامان را بر آنان تحميل کنند. در سيره آنان هم ديده نشده که حتي در يک مورد بخواهند کسي را مجبور به پذيرش امامت و ولايت کنند.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

3. بيان فضائل امامان


اهل بيت (عليهم السلام) براي معرفي امامان، علاوه بر بيان ويژگي هاي امام، فضائل و مناقب آنها را نيز بيان مي کردند. «فضائل» جمع فضيلت به معناي برتري است و به ويژگي هايي اطلاق مي شود که فرد را بر ديگران برتري مي دهد؛ مانند شجاعت، علم و... در اينجا دو نمونه را نقل مي کنيم:

امام صادق (عليه السلام) فرمود: رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) به علي (عليه السلام) بابي از علم آموخت که از آن هزار باب و از هر يک از آن ابواب نيز هزار باب ديگر گشوده مي شود. (4)

اميرمؤمنان علي (عليه السلام) فرمود:
رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) مي فرمايد: ما خانداني هستيم که خداوند زشتي هاي ظاهري و باطني را از آنان زدوده است. (5)

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

کسي که با فضائل امامان آشنا مي شود، علاوه بر اينکه شناخت عميق تري از آنان پيدا مي کند، محبت آنان نيز در قلب او ريشه مي دواند و رشد مي کند؛ زيرا انسان کمال جو و کمال گر است. انسان هم دوست دارد خودش به کمالات دست يابد و مظهر کمالات باشد و هم افرادي را که داراي آن کمالات هستند دوست دارد؛ بنابراين، بيان فضائل اهل بيت (عليهم السلام) باعث مي شود تا مخاطبان، آنان را دوست بدارند و همين امر، زمينه را براي پذيرش امامت آنان نيز فراهم مي آورد. به همين سبب، برخي خلفا بيان فضائل اهل بيت (عليهم السلام) را ممنوع کردند و اگر کسي فضائل اهل بيت (عليهم السلام) را بيان مي کرد، مجازات مي شد. (6)

افزون بر اين، وقتي مخاطب با افرادي آشنا مي شود که بسياري از صفات عالي انساني در آنها جمع شده، آن افراد را به عنوان الگوي زندگي خود انتخاب مي کند و مي کوشد در زندگي نيز در حد توان، مانند آنان زندگي کند.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

روش هاي مأنوس کردن با اهل بيت (عليهم السلام)


نهال شناخت و ايمان به امامان (عليهم السلام) در صورتي رشد مي کند و به ثمر مي نشيند که متربي با ائمه (عليهم السلام) ارتباط برقرار کند و انس بگيرد. به همين سبب، معصومان (عليهم السلام) با استفاده از روش هايي مي کوشيدند متربي را با امامان (عليهم السلام) مرتبط و مأنوس کنند. برگزاري آيين هاي بزرگداشت و يادبود و نيز زيارت قبور آنان، از روش هايي است که مي تواند متربي را با اهل بيت (عليهم السلام) مأنوس کنند.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

1. برگزاري آيين هاي عزاداري


شکي نيست که شرکت در آيين هاي عزاداري و گريه بر اهل بيت (عليهم السلام) امواج عشق و علاقه به آنها را در قلب شرکت کننده به حرکت در مي آورد و به تدريج شخص با اهل بيت (عليهم السلام) انس و الفت پيدا مي کند. افزون بر اين، زمينه اي فراهم مي آورد تا فضائل، اهداف و راه و رسم زندگي اهل بيت (عليهم السلام) براي مردم تبيين شود و از اين طريق، نام و ياد و راه آنان براي هميشه زنده بماند. به همين سبب، معصومان (عليهم السلام) مراسم ويژه اي براي تکريم و بزرگداشت ياد و نام ائمه، به ويژه امام حسين (عليه السلام) برگزار مي کردند. زيد شحام مي گويد:

ما جماعتي از اهل کوفه نزد امام صادق (عليه السلام) بوديم که جعفر بن عفان نزد ايشان آمد. امام (عليه السلام) او را نزد خود نشاند و فرمود: اي جعفر. جعفر گفت: بله، جانم به فدايت. امام فرمود: مطلع شده ام که در باب امام حسين (عليه السلام) شعر مي گويي و خوب هم مي گويي؟ جعفر گفت: آري، جانم به فدايت. امام (عليه السلام) فرمود: بگو. جعفر شعري در رثاي امام حسين (عليه السلام) گفت و امام و اطرافيانش گريستند، تا اشک بر صورت و محاسنش جاري شد. (7)

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

همچنين امام صادق (عليه السلام) مي فرمايد:
پدرم به من گفت: اي جعفر، از مال من فلان مبلغ را وقف کن که تا ده سال در ايام منا، در منا براي من عزاداري کنند. (8)

امام صادق (عليه السلام) همچنين شيعيان خود را به برپايي مجالس بزرگداشت ياد و نام اهل بيت (عليهم السلام) توصيه و تشويق مي کرد. ازدي مي گويد:

امام صادق (عليه السلام) به فضيل گفت: مي نشينيد و حديث مي گوييد: گفت: آري، فدايت شوم. امام (عليه السلام) فرمود: به راستي که آن مجالس را دوست دارم. اي فضيل، امر ما را زنده نگه داريد. خدا رحمت کند آن را که امر ما را زنده نگاه دارد. اي فضيل، آنکه ما را ياد کند يا ما را نزد او ياد کنند و به اندازه بال مگسي اشک از چشمانش جاري شود، خدا گناهانش را مي بخشد. (9)

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

2. زيارت امامان


زيارت مرقد شريف معصومان (عليهم السلام) افزون بر ابعاد سياسي و ديني، بعد تربيتي نيز دارد؛ زيرا شيعيان از اين طريق با اهل بيت (عليهم السلام) ارتباط برقرار کرده و با آنها انس و الفت مي گيرند. افزون بر اين، به وسيله زيارت نامه هايي که از ائمه (عليهم السلام) برجاي مانده است، شيعيان با ويژگي هاي ائمه (عليهم السلام) و سيره و اهداف آنان آشنا مي شوند. از سوي ديگر، زيارت مرقد امامان (عليهم السلام) به زائران اين امکان را مي دهد که نسبت به آنها ابراز محبت و علاقه کنند و اين موجب تقويت محبت و علاقه آنان به ائمه (عليهم السلام) مي شود. به همين جهت، امامان معصوم (عليهم السلام) به زيارت مرقد پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) و امامان پيش از خود اهتمام داشتند و به شيعيان نيز زيارت آنان را توصيه مي کردند. صاحب کتاب مصباح الزائر نقل مي کند که: امام سجاد (عليه السلام)، امام باقر (عليه السلام)، امام صادق (عليه السلام) و امام هادي (عليه السلام)، قبر اميرمؤمنان علي (عليه السلام) را زيارت کرده اند (ابن طاووس، 1367، ص 469، در منتهي الآمال، ج 1، ص 828 نيز آمده است: امام سجاد (عليه السلام) گاهي به زيارت جدش اميرمؤمنان (عليه السلام) و پدرش امام حسين (عليه السلام) مي رفت و کسي مطلع نمي شد).