ویژگیهای خواص1ـ بیشتر از دیگران میفهمند
پیامبران به طور خاص و اصلاح گران به طور عام، دارای پیامهای ژرف و عمیق هستند که عامه مردم از درک ژرفای آن عاجزند. با اینکه همواره سعی میشود به فراخور حال و مناسب شأن آنان سخن گفته شود. با وجود این بسیاری از پیامهای پیامبران و مصلحان، از سطح فهم عوام فراتر یا فهمشان برای آنان مشکل است.
وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ وَمَا یَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَالِمُونَ
و این مثلها را براى مردم مىزنیم و[لى] جز دانشوران آنها را درنیابند(عنکبوت /43)
2ـ از حق دفاع میکنند
خواص هیچگاه بیطرف نبوده و نیستند. همیشه از حق دفاع میکنند و از باطل گریزان هستند. از دیدگاه قرآن، بیتفاوتان و معصیتکاران هر دو به بیراهه میروند. حضرت علی (علیه السلام) میفرمایند: از ویژگیهای خواص وارد نشدن به باطل و خارج نشدن از مدار حق است.
3ـ استقامت دارند
خواص حامی حق و حلال و ترک حرام خدا هستند و تمام مشکلات را در این راه به جان میخرند و با آغوش باز به استقبال پیامدهای دفاع از حق میروند قرآن کریم اینان را ربیون مینامد. ربیون کسانی هستند که ارتباط محکم و ناگسستی با پروردگار دارند. خواص سر تسلیم در برابر ناحقی و دشمن فرود نمیآورند و بر موضع خویش ثابت قدم و استوارند.
قرآن در یک تقسیمبندی کلی انسانها را به خواص و عوام که هرکدام ویژگیهای خاصی دارند اعتقاد و باور، رفتار و اعمال هر کدام ترسیم کننده دنیا و آخرت اینان است. و مسلماً دسته مۆمنان واقعی و ایمانآورندگان همیشه کم هستند و با کلمه اکثر و اقل این دو گروه را معرفی می کند : اکثرهم لا یعقلون /قلیل من عبادی الشکور
وَكَأَیِّن مِّن نَّبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ كَثِیرٌ فَمَا وَهَنُواْ لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَمَا ضَعُفُواْ وَمَا اسْتَكَانُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ
چه بسیار پیامبرانى كه همراه او تودههاى انبوه كارزار كردند و در برابر آنچه در راه خدا بدیشان رسید سستى نورزیدند و ناتوان نشدند و تسلیم [دشمن] نگردیدند و خداوند شكیبایان را دوست دارد(ال عمران /146)
4ـ ایمان راستین دارند
از دیدگاه قرآن کریم، ایمانهای موسمی و مقطعی بیارزش است. ایمانی ارزشمند است که برخاسته از صمیم جان بوده و ریشه در وجود او داشته باشد. خواص اهل حق، ایمان در وجودشان رسوخ کرده و باورها و اعتقادات آنان عمیق است.
إِنَّمَا الْمُۆْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
در حقیقت مۆمنان كسانىاند كه به خدا و پیامبر او گرویده و [دیگر] شك نیاورده و با مال و جانشان در راه خدا جهاد كردهاند اینانند كه راستكردارند (15/حجرات )