۩۞۩علل بی نشاطی در نماز ۩۞۩

[سابحات]

علل بی نشاطی در نماز

مکرّر مردم، خصوصاً جوانان می پرسند که چرا در نماز حال پیدا نمی کنیم؟ و چرا در نماز آن لذّتی را که باید ببریم، نمی بریم؟


حضرت سجاد(ع) در دعای ابوحمزه ثمالی پاسخ این پرسش را در ضمن چند «لعّل» بیان نموده است.

حضرت عرضه می دارد:

«اَللَّهُمَّ اِنِّی کُلَّمَا قُلْتُ قَدْ تَهَیَّأْتُ وَ تَعَبَّأْتُ وَ قُمْتُ لِلصَّلَاةِ بَیْنَ یَدَیْکَ وَ نَاجَیْتُ أَلْقَیْتَ عَلَیَّ نُعَاساً إِذَا أَنَا صَلَّیْتُ وَ سَلَبْتَنِی مُنَاجَاتَکَ

إِذَا أَنَا نَاجَیْتُ مَا لِی کُلَّمَا قُلْتُ قَدْ صَلُحَتْ سَرِیرَتِی وَ قَرُبَ مِنْ مَجَالِسِ التَّوَّابِینَ مَجْلِسِی عَرَضَتْ لِی بَلِیَّةٌ أَزَالَتْ قَدَمِی وَ حَالَتْ بَیْنِی

وَ بَیْنَ خِدْمَتِکَ؛[3]

خدایا! براستی من هرگاه گفتم که مهیا و آماده شوم

و برای نماز در پیشگاه تو و مناجات با تو ایستادم؛ چرت بر من عارض نمودی،

آن هم در حال نماز، و از من حال مناجات با خودت را گرفتی؛

در حالی که من با تو مناجات می کردم،

چه شده است هر وقت می گویم باطنم اصلاح شده

و همنشینی من با توبه کاران نزدیک شده است،

گرفتاری برایم رخ می دهد که قدمهایم می لرزد

و بین من و خدمت تو حائل ایجاد می شود؟

[سابحات]

آنگاه با استفاده از علوم الهی خود به بیان عوامل این بی حالی می پردازد:


1. «سَیِّدِی! لَعَلَّکَ عَنْ بَابِکَ طَرَدْتَنِی وَ عَنْ خِدْمَتِکَ نَحَّیْتَنِی؛

آقای من! شاید مرا از درگاهت رانده ای و از خدمتت دورم کرده ای.»


2. «اَوْ لَعَلَّکَ رَأَیْتَنِی مُسْتَخِفّاً بِحَقِّکَ فَأَقْصَیْتَنِی؛

یا شاید دیدی من حق تو را سبک شمردم؛ پس مرا دور نموده ای.»



3. «أَوْ لَعَلَّکَ رَأَیْتَنِی مُعْرِضاً عَنْکَ فَقَلَیْتَنِی؛

یا شاید دیدی مرا که از تو رو گردان بودم تو مرا بَد داشتی .»


4. «أَوْ لَعَلَّکَ وَجَدْتَنِی فِی مَقَامِ الْکَاذِبِینَ فَرَفَضْتَنِی؛

یا شاید مرا در مقام دروغگویان یافتی پس مرا از خود دور نمودی.»



5. «أَوْ لَعَلَّکَ رَأَیْتَنِی غَیْرَ شَاکِرٍ لِنَعْمَائِکَ فَحَرَمْتَنِی؛

یا شاید دیدی که نعمتهای تو را شکر نگفتم ، پس مرا محروم ساختی.»



6. «أَوْ لَعَلَّکَ فَقَدْتَنِی مِنْ مَجَالِسِ الْعُلَمَاءِ فَخَذَلْتَنِی؛

یا شاید مرا در مجالس علما نیافتی؛ پس خوارم داشتی »



7. «أَوْ لَعَلَّکَ رَأَیْتَنِی فِی الْغَافِلِینَ فَمِنْ رَحْمَتِکَ آیَسْتَنِی؛

یا شاید دیدی بین غافلان به سر می برم؛ پس مرا از رحمت خود؛ مأیوس کردی .»



8. «أَوْ لَعَلَّکَ رَأَیْتَنِی آلَفُ مَجَالِسَ الْبَطَّالِینَ فَبَیْنِی وَ بَیْنَهُمْ خَلَّیْتَنِی؛

یا شاید دیدی که با اهل باطل و بیهودگان مأنوس و دمسازم؛

پس مرا به آنها واگذاشتی [و گفتی برو با همانها خوش باش! تو را با نماز و مناجات و راز و نیاز چه کار؟].»



9. «أَوْ لَعَلَّکَ لَمْ تُحِبَّ أَنْ تَسْمَعَ دُعَائِی فَبَاعَدْتَنِی؛

یا شاید [آن قدر گناه کردم] که دوست نداری صدای دعای مرا بشنوی؛ پس مرا دور نمودی.»



10. «أَوْ لَعَلَّکَ بِجُرْمِی وَ جَرِیرَتِی کَافَیْتَنِی؛

یا شاید به خاطر جرم و گناهم کیفرم دادی

[و اثر گناهم این بود که حال نماز و مناجات را از من بگیری؛ همچون غیبت و عمل نکردن به علم که حال نماز و ... را از انسان می گیرد].»



11. «أَوْ لَعَلَّکَ بِقِلَّةِ حَیَائِی مِنْکَ جَازَیْتَنِی؛

یا شاید بخاطر کمی حیای من از تو [و حال آنکه از مردم حیا کردم؛ ولی تو را بر خود حاضر ندانستم] مرا مجازات کردی .»

[سابحات]

در این یازده فقره به عوامل بی حالی در نماز، و دعا، مناجات و بی توفیقی اشاره شده است:

1. دور شدن از در خانة خدا؛

2. سبک شمردن حق طاعت و بندگی خدا؛


3. اعراض نمودن از خدا و یاد او؛



4. دروغگویی؛

5. شکر نعمت الهی را بجا نیاوردن و نعمتهای او را درست و صحیح و بجا مصرف نکردن؛


6. نرفتن به محضر علما و حاضر نشدن در مجالس وعظ و سخنرانی آنان؛

7. همراه بودن با رفقای بد؛ همچون غافلان، مرفهین بی درد، اهل لهو و لعب؛

8. نفرت پیدا کردن خداوند از بنده بر اثر گناهان؛

9. زیاد شدن گناهان و معاصی؛

10. حیا نکردن از خداوند و عالم را محضر خدا ندانستن... .

[عاشق یار]

عشق یعنی اشک توبه در قنوت
خواندنش با نام غفار الذنوب
عشق یعنی چشم ها هم در رکوع
خواندنش با نام ستار العیوب
عشق یعنی سر سجود و دل سجود
ذکر یا رب یا رب از عمق وجود