همچنین با دقت در آیات مختلف قرآن به نظر می رسد سلسله ای طولی از رقیبان بر انسان ها وجود دارد. در کتاب التصفیه فی احوال المتصوفه نیز در این باره چنین آمده است:
«خداوند رقیب است بر دل انبیا و عمل ملائکه و خاطر انبیا و اولیا رقیبان اند بر حرکت و نیت و هر آدمی را از عقل رقیبی است بر سر نصب کرده اند.
چون بنده حاضر شود، تصرف رقیب عقلی بر خود ببیند، مراقب شریعت گردد و نسیم گل طریقت ببوید، بوی مراقبت به مشام دل او رسد، تکلف به حقیقت بدل شود، مراقبت برخیزد ارتقاب پدید آید، آنچه خطاب خاص نبوی است بر رونده عیان شود، به همت رقیبان همه آفریده ها گردد تا اگر به نهایت ولایت راه یابد،
مراقبه به اشراف بدل شود که :
رونده به اول مراقب وقت است
آنگه رقیب نفس است که به عقل نفس را کار فرماید،
آنگه مرتقب است بر دیگران بفرماید و
آنگه مشرف شود در همه آفریده ها،
و حاصل انسانیت در این طریق این کفایت باشد.» (5)
خداوند متعال، فرشتگان، پیامبر (ص)، اعضا و جوارح، رین آدمی و شیطان از جمله مراقبان انسان هستند که در آیات قرآن به آن ها اشاره شده است.
نقل قول
