خَلْط و مَزْج
خَلْط و مَزْج هر يك از حروف و كلمات قرآن بصورت مستقل خوانده ميشوند. و
وصل حرف آخر كلمه به حرف اول كلمة بعد جايز نيست،
و از نظر علم قرائت نهي شده است.
چه در صورت وصل، دو كلمه، با هم مخلوط و ممزوج شده، و ممكن است فاقد معنا گرديده، و يا معناي ديگري از آن فهميده شود،
- در اصطلاح تجويد به وصل حرف آخر كلمه به حرف اول كلمه بعد (خَلْط و مَزج) ميگويند
مانند: سِيرُوا فِي الْاَرْض كه خوانده ميشود: سيـ ـ رُوفِلْ ـ اَرْض.
- رعايت اين نكته، بويژه هنگام قرائت اذكار نماز ضروري ميباشد.
دندانها چون اداي بيشتر حروف دهان به دندانها بستگي دارد، معمولاً در كتب تجويد، بحثي نيز در مورد اقسام دندانها ميشود. دندانهاي انسان غالباً 32 عدد است كه 16 عدد آن در فك بالا و 16 عدد ديگر در فك پائين قرار دارند.
دندانها به چهار دسته تقسيم ميشوند:
1. ثنايا 2. رَباعيات 3. اَنياب 4. اَضراس.
- ـ ثَنايا يا پيشين: در جلو و مقابل لبها و بيني قرار دارند و چهار عدد ميباشند، دو عدد در فك بالا و دو عدد در فك پائين هستند.
- ـ رَباعيات يا چهارگانه: اين دندانها چهار عدد هستند، دو عدد در فك بالا و دو عدد در فك پائين، كه يكي سمت راست و ديگري سمت چپ دندان ثنايا قرار دارند.
- ـ انياب يا نيش: چهار عدد هستند كه در دو طرف رَباعيات قرار دارند.
- اَضراس: كه به دندانهاي كرسي مشهورند و بعد از انياب قرار گرفتهاند و تعداد آنها بيست عدد است. و بر سه قسم هستند.
1.
ضواحك يا كرسيهاي كوچك: كه تعداد آنها چهار عدد است، به اين نام خوانده شدهاند، زيرا به هنگام خنده نمايان ميشوند. ضحك به معني خنده است. ضواحك در طرفين انياب قرار دارند.
2. طواحن يا كرسيهاي بزرگ: كه دوازده عدد هستند. منظور دندانهاي آسيا ميباشند و در دو طرف ضواحك قرار دارند.
3. نَواجذ يا دندان عقل: كه چهار عدد هستند و بعد از طواحن قرار گرفتهاند و آخرين دندانها هستند.
رِخْوَت به معني سهولت و سستي و ضد شدّت است. و به حروفي گفته ميشود كه به سستي و آساني تلفظ شوند و صدا در آنها كشيده شود. و آنها عبارتند از: (ث ـ ح ـ خ ـ ذ ـ ز ـ ـ س ـ ش ـ ص ـ ض ـ غ ـ ف).
به اين حروف حروف رِخوت يا «رَخاوَه» ميگويند.