سلسله مباحث استاد قرآئتی: روزی 10 دقیقه همنشینی با قرآن (تفسیر قرآن)

[یوسف رضا]

پیام ها:


1- قرآن در عظمت، مقامی بس والا دارد. «ذلِكَ» در ادبیات عرب، «ذلِكَ » اسم اشاره به دور است. در اینجا به قرآن كه در پیش روی ماست، با «ذلِكَ» اشاره می كند كه از عظمتِ دست نایافتنی قرآن حكایت می كند. تفسیر نور(10جلدی) ، ج 1 ، ص : 48



2- راهنما باید در روش دعوت و محتوای برنامه خود، قاطع و استوار باشد. جمله ی «لا رَیْبَ فِیهِ» نشانگر استواری و استحكام قرآن است. 3- توانِ قرآن بر هدایت پرهیزكاران، خود بهترین دلیل بر اتقان و حقّانیت آن است. «هُدیً لِلْمُتَّقِینَ» 4- تنها افراد پاك وپرهیزكار، از هدایت قرآن بهره مند می شوند. «هُدیً لِلْمُتَّقِینَ» هركس كه ظرف دلش پاكتر باشد، بهره مندی و نورگیری او بیشتر است. [1]

[یوسف رضا]

فایل صوتی تفسیر آیه دوم سوره بقره

[یوسف رضا]

سوره البقرة, آیه 3

2\3 «3» اَلَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَ یُقِیمُونَ اَلصَّلاةَ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ (متّقین)
كسانی هستند كه به غیب ایمان دارند و نماز را به پای می دارند و از آنچه به آنان روزی داده ایم، انفاق می كنند.

نكته ها:

قرآن، هستی را به دو بخش تقسیم می كند: عالم غیب [1]و عالم شهود.
متّقین به كلّ هستی ایمان دارند،

ولی دیگران تنها آنچه را قبول می كنند كه برایشان محسوس باشد. حتّی توقّع دارند كه خدا را با چشم ببینند و چون نمی بینند، به او ایمان نمی آورند.

چنانكه برخی به حضرت موسی گفتند: «لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتّی نَرَی اَللّهَ جَهْرَةً» [2]
ما هرگز به تو ایمان نمی آوریم، مگر آنكه خداوند را آشكارا مشاهده كنیم.

این افراد درباره ی قیامت نیز می گویند: «ما هِیَ إِلاّ حَیاتُنَا اَلدُّنْیا نَمُوتُ وَ نَحْیا وَ ما یُهْلِكُنا إِلاَّ اَلدَّهْرُ» [3]
جز این دنیا كه ما در آن زندگی می كنیم، جهان دیگری نیست، می میریم و زنده می شویم و این روزگار است كه ما را از بین می برد.

چنین افرادی هنوز از مدار حیوانات نگذشته اند و راه شناخت را منحصر به محسوسات می دانند و می خواهند همه چیز را از طریق حواسّ درك كنند.متّقین نسبت به جهان غیب ایمان دارند، كه برتر از علم و فراتر از آن است. در درونِ ایمان، عشق، علاقه، تعظیم، تقدیس و ارتباط نهفته است، ولی در علم، این مسائل نیست.

   

---

[1] . غیب به خداوند متعال، فرشتگان، معاد و حضرت مهدی علیه السلام اطلاق شده است.
[2] . بقره، 55.
[3] . جاثیه، 24.
تفسیر نور(10جلدی) ، ج 1 ، ص : 49

[یوسف رضا]

پیام ها:

1- ایمان، از عمل جدا نیست. در كنار ایمان به غیب، وظایف و تكالیف عملی مؤمن بازگو شده است. «یؤمنون. . . یقیمون. . . ینفقون»

2- اساسی ترین اصل در جهان بینی الهی آن است كه هستی، منحصر به محسوسات نیست. «یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ»

3- پس از اصل ایمان، اقامه ی نماز و انفاق از مهم ترین اعمال است. «یُؤْمِنُونَ. . . یُقِیمُونَ. . . یُنْفِقُونَ»(در جامعه ی الهی كه حركت وسیر الی اللّه دارد، اضطراب ها و ناهنجاری های روحی و روانی و كمبودهای معنوی، با نماز تقویت و درمان می یابد و خلأهای اقتصادی و نابسامانی های ناشی از آن، با انفاق پر و مرتفع می گردد. )

4- برگزاری نماز، باید مستمر باشد نه موسمی و مقطعی. «یُقِیمُونَ اَلصَّلاةَ» (فعل مضارع بر استمرار و دوام دلالت دارد. )

5- در انفاق نیز باید میانه رو باشیم. [1] «مِمّا رَزَقْناهُمْ»

6- از هرچه خداوند عطا كرده (علم، آبرو، ثروت، هنر و. . . ) به دیگران انفاق كنیم. «مِمّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ» [2]
امام صادق علیه السلام می فرماید: از آنچه به آنان تعلیم داده ایم در جامعه نشر می دهند. [3]

7- انفاق باید از مال حلال باشد، چون خداوند رزق [4]هر كس را از حلال مقدّر می كند. «رَزَقْناهُمْ»

8- اگر باور كنیم آنچه داریم از خداست، با انفاق كردن مغرور نمی شویم. بهتر می توانیم قسمتی از آن را انفاق كنیم. «مِمّا رَزَقْناهُمْ»

   

[1] . «مِمّا» ، (مِن ما) است و یكی از معانی «من» بعض است. یعنی بعضی از آنچه روزی كرده ایم- نه همه را- انفاق می كنند.
[2] . در اینگونه موارد كلمه «ما» به معنای هر چیز است.
[3] . بحار، ج 2، ص 17.
[4] . «رزق» ، به نعمت دائمی كه برای ادامه ی حیات طبق احتیاج داده می شود، اطلاق می گردد وقید تداوم و به اندازه ی احتیاج، آن را از مفاهیمِ احسان، اعطاء، نصیب، اِنعام و حظّ، جدا می كند. التحقیق فی كلمات القرآن، ج 4، ص 114.

[یوسف رضا]

سوره البقرة, آیه 4


2\4 «4» وَ اَلَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَیْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ
و آنان به آنچه بر تو نازل شده و آنچه پیش از تو (بر پیامبران) نازل گریده، ایمان دارند و هم آنان به آخرت (نیز) یقین دارند.

نكته ها:

ابزار شناخت انسان، محدود به حس و عقل نیست، بلكه وحی نیز یكی از راههای شناخت است كه متّقین به آن ایمان دارند.
انسان در انتخاب راه، بدون راهنما دچار تحیّر و سرگردانی می شود.
باید انبیا دست او را بگیرند و با منطق و معجزه و سیره ی عملی خویش، او را به سوی سعادت واقعی راهنمایی كنند.
از این آیه و دو آیه قبل بدست می آید كه خشوع در برابر خداوند متعال (نماز)
و داشتن روحیّه ایثار و انفاق و تعاون و حفظ حقوق دیگران و امید به آینده ای روشن و پاداش های بزرگ الهی، از آثار تقواست.

[یوسف رضا]

پیام ها:

1- ایمان به تمام انبیا و كتب آسمانی، لازم است. زیرا همه آنان یك هدف را دنبال می كنند. «یُؤْمِنُونَ. . . ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ»
2- تقوای واقعی، بدون یقین به آخرت ظهور پیدا نمی كند. «بِالْآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ»
3- احترام قرآن، قبل از كتب دیگر است. «. . . بِما أُنْزِلَ إِلَیْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ. . . »
4- پیامبر اسلام، آخرین پیامبر الهی است. كلمه «مِنْ قَبْلِكَ» بدون ذكر «مِنْ بَعْدِكَ » نشانه ی خاتمیّت پیامبر اسلام و قرآن است.

[یوسف رضا]

ایمان به قیامت انسان را در برابر گناه کنترل مى کند، و به تعبیر دیگر گناهان ما با ایمان به خدا و آخرت نسبت معکوس ‍ دارند، به هر نسبت که ایمان قویتر باشد گناه کمتر است ، در سوره ص آیه 26 مى خوانیم خداوند به داود مى فرماید:
و لا تتبع الهوى فیضلک عن سبیل الله ان الذین یضلون عن سبیل الله لهم عذاب شدید بما نسوا یوم الحساب
(از هواى نفس پیروى مکن که تو را از مسیر الهى گمراه مى سازد،
کسانى که از طریق الهى گمراه شوند عذاب دردناکى دارند، چرا که روز قیامت را فراموش کردند)
آرى این فراموشى روز جزا، سرچشمه انواع طغیانها و ستمها و گناهان است و آنها هم سرچشمه عذاب شدید.

[یوسف رضا]

فایل صوتی تفسیر آیه سوم،چهارم سوره بقره

[یوسف رضا]

سوره البقرة, آیه 5


2\5 «5» أُولئِكَ عَلی هُدیً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ اَلْمُفْلِحُونَ
تنها آنان از جانب پروردگارشان بر هدایتند و آنان همان رستگاران هستند.

نكته ها:


پاداش اهل تقوا كه به غیب ایمان دارند و اهل نماز و انفاق و یقین به آخرت هستند، رستگاری و فلاح است.

رستگاری، بلندترین قلّه سعادت است. زیرا خداوند هستی را برای بشر آفریده [1]و بشر را برای عبادت [2]و عبادت را برای رسیدن به تقوا [3]و تقوا را برای رسیدن به فلاح و رستگاری.

[4] در قرآن، رستگاران ویژگی های دارند؛ از جمله:

الف: در برابر مفاسد جامعه، به اصلاحگری می پردازند. [5]

ب: امر به معروف و نهی از منكر می كنند. [6] ج: علاوه بر ایمان به رسول خدا صلی الله علیه و آله، او را حمایت می كنند. [7]

د: اهل ایثار هستند. [8]

هـ: در قیامت از حسنات، میزانِ سنگین دارند. [9]

رستگاری، بدون تلاش به دست نمی آید و شرایط و لوازمی دارد، از آن جمله در قرآن به موارد ذیل اشاره شده است: *برای فلاح و رستگاری، تزكیه لازم است. «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّاها» [10] *برای فلاح و رستگاری، جهاد لازم است. «جاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» [11] *برای فلاح و رستگاری، خشوع در نماز، اعراض از لغو، پرداخت زكات، پاكدامنی، عفت، امانتداری، وفای به عهد و پایداری در نماز، لازم است.

تفسیر نور(10جلدی) ، ج 1 ، ص : 52

[یوسف رضا]

پیام ها:

1- هدایتِ ویژه الهی، برای مؤمنان واقعی تضمین شده است.

«هُدیً مِنْ رَبِّهِمْ»

2- ایمان وتقوا، انسان را به فلاح و رستگاری می رساند.

«لِلْمُتَّقِینَ، یُؤْمِنُونَ، اَلْمُفْلِحُونَ»