زیبــــــــــــــائــــــ ــــــی اخــــــــــــلاق

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

مدارا با همسر

خانم این مرد بزرگ علویه بود.
یکی از شاگردان ایشان می‌گفت:

ایشان وقتی با دختر دائی خودش ازدواج کرد،
شرط کرد که بدون اجازة خانمش مسافرت نکند.

این خیلی جالب است.
معمولاً خانم‌ها بدون اجازة شوهر جایی نمی‌روند،

ولی ایشان برعکس کرده بود.
گاهی به قم می‌آمد و دو شب می‌ماند و می‌گفت
خانمم بیش از این اجازه نداده است.

این‌قدر این خانم را احترام می‌کرد!
چون علویه بود.

یک شب دیر وقت به در منزل می‌رسد
و کلید هم همراه نداشته، پشت در خانه می‌خوابد،
مبادا ایشان از خواب بیدار شود.

این‌ها زن ذلیلی نیست، بلکه از روی
قدرت و توجه است.این‌ها مداراست.

پیامبر خدا با وجود آزار و اذیت عایشه و حفصه
چقدر به آن دو محبت می‌کردند!
این‌ها مداراست.

شما ممکن است به من اهانت کنی و
من قدرتی ندارمو جواب شما را می‌دهم.

گاهی قدرت دارم، ولی هر چه اهانت می‌کنی،
من سکوت می‌کنم و گاهی هم دعایت می‌کنم.

این‌ها ذلت نیست. این از روی قدرت و بزرگی
و غلبه بر هوی و هوس است.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

بازگشت اعمال

حاج میرزا علی آقا با این همه گذشت
و بزرگواری و محبت،
یک روز که به سر درس می‌آید،
می‌بینند ناراحت و پکر است.

می‌پرسند: چرا ناراحتید؟ می‌گوید:
دیشب خواب عجیبی دیدم.

در خواب دیدم از دنیا رفته‌ام.
پس از غسل و کفن و تشییع مرا در قبر گذاردند.

در عالم برزرخ دیدم سگ کوچکی کنار من است
و گاهی به من حمله می‌کند.

عالم برزخ عالم تجسم اعمال است.
فشار قبر و آتش و گل و ریحان،
همه بازتاب اعمال ماست.

پیامبر خدا فرمودند:اِنّما هِیَ اَعْمالُکُمْ تُرَدُّ اِلَیْکُمْ؛
این اعمال شماست که به سوی شما باز می‌گردد.

حاج میرزا علی آقا می‌گوید: من خیلی ناراحت شدم.
چون روضه خوان امام حسین(ع) بودم،
به حضرت متوسل شدم که یا اباعبدالله،
به داد من برسید و مرا نجات بدهید.

حضرت آمدند، لطفی کردند و
نهیبی به آن سگ زدند و آن سگ از من دور شد.

شاگردانشان می‌پرسند:
تعبیر این خواب شما چیست؟

می‌فرمایند: گاهی در صحبت کردن با خانمم کمی
تن صدایم را بالا برده‌ام.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

حرمت اهل ایمان

روایات فراوانی به این مضمون داریم
که اگر کسی به مؤمنی بزند،
به خدا و پیامبر زده است.

مثل این است که کعبه را ویران کرده
و سنگ‌هایش را هم تکه تکه کرده است.

پیامبر گرامی اسلام(ص) فرمودند:
مَنْ آذی مُؤمناً بَغیرِ حَقٍّ فَکَاَنَّما هَدَمَ مَکَةَ وَ بَیْتَ اللهِ المَعْمورَ عَشْرَ مَرّاتٍ؛
هر کس مؤمنی را به ناحق آزار کند،
گویا ده مرتبه مکه و بیت المعمور را منهدم کرده است.

گاهی انسان خانه‌ای را ویران می‌کند
و آثاری از آن باقی نمی‌گذارد.

به این انهدام می‌گویند. می‌گوید:
کسی که مؤمنی را بزند،
مکه و بیت المعمور را منهدم کرده است.

و نیز فرمودند:
مَن آذی مُؤمِناً فَقَدْ آذانی وَ مَنْ آذانی فَقَدْ آذی الله؛
کسی که مؤمنی را بیازارد، مرا آزرده است
و کسی که مرا بیازارد، خدا را آزرده است.

در روایتی دیگر آمده است که پیامبر خدا فرمودند:
مَنْ آذی مُؤمِناً وَلَوْ بِشَطْرِ کَلِمَةٍ جاءَ یَوْمَ الْقیامَةِ
مَکتوباً بَیْنَ عَیْنَیهِ آیسٌ مِنْ رَحْمَةِ اللهِ وَ کانَ کَمَنْ هَدَمَ
الْکَعَبَةَ وَ الْبَیْتَ المُقَدَّسَ وَ قَتَلَ عَشَرَةَ آلافٍ مِنَ المَلائِکَةِ؛

اگر کسی مؤمنی را آزار دهد،
هر چند به یک جمله، روز قیامت
در حالی که در پیشانی او نوشته شده است:
«نا امید از رحمت خدا»، محشور می‌شود.

و مانند کسی است که کعبه و بیت المقدس را
خراب کرده و ده هزار فرشته را کشته است.

مؤمن این‌قدر حرمت دارد.
حرمت او از کعبه و بیت المقدس
و فرشتگان بالاتر است.

حاج میرزا علی آقا فرموده بود:
من گاهی یک ذره تندی کرده‌ام،
این طور منعکس شده است.

همین یک ذره هم نباید باشد.
هر جا هم که دیدی نمی‌توانی خودت را کنترل کنی،

به اهل‌بیت: پناهنده شو. با توسل و دعا
و التماس باید مشکلات لاینحل را حل کرد.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

جلسه سوم

اشاره

الخُلُقُ الحَسَنُ اَلْطَفُ شَیْءٍ فِی الدّینِ وَ اَثْقَلُ شَیْءٍ فِی الْمیزانِ
وَ سُؤُ الخُلْقِ یُفْسِدُ الْعَمَلَ کَما یُفْسِدُ الخَلُّ الْعَسَلَ؛

اخلاق زیبا لطیف‌ترین چیز در دین
و سنگین‌ترین چیز در میزان اعمال است.

و بداخلاقی عمل را فاسد می‌کند،
همان‌گونه که سرکه عسل را فاسد می‌کند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

سید روزها

خداوند برای هر چیزی سیدی قرار داده است.
سید ایام و روزها روز جمعه است.

چنان‌که پیامبر خدا در ضمن روایتی فرمودند:
ما خَلَقَ اللهُ شَیئاً اِلّا جَعَلَ لَهُ سَیّداً ... وَ الجُمُعَةُ سَیُّدُ الأَیّامِ
وَ رَمَضانُ سَیِّدُ الشُّهُورِ وَ اِسْرافیلُ سَیِّدُ المَلائِکَةِ
وَ آدَمُ سَیِّدُ الْبَشَرِ وَ اَنَا سَیِّدُ الْأَنْبیاءِ وَ عَلِیٌ سَیِّدُ الاَوْصیاءِ؛

خداوند چیزی را نیافرید،
جز آن‌که برای آن سید و سروری قرار داد ...
جمعه سید روزهاست، رمضان سید ماه‌هاست،

اسرافیل سید فرشتگان است،
آدم سید بشر است
و من سید انبیا و علی سید اوصیاست.

خداوند روز جمعه را سرور و سید روزها شمرده
و فضائل و برکاتی برای آن قرار داده است.

پیامبر خدا فرمودند:
اِنَّ یَوْمَ الجُمُعةِ سَیِّدُ الاَیّامِ یُضاعَفُ اللهُ فیهِ الحَسَناتِ
وَیْمَحُو فیه السَّیِّئاتِ وَ یَرْفَعُ فیه الدَّرجاتِ وَ یَسْتَجیبُ فیه الدَّعَواتِ
وَ یَکْشِفُ فیه الْکُرُباتِ و یَقْضی فیهِ الحَوائِجَ الْعِظامِ؛

روز جمعه سید روزهاست.
خداوند در آن روز حسنات را دو چندان می‌گرداند،

گناهان را محو می‌کند، درجات را بلند می‌گرداند،
دعاها را اجابت می‌کند، غم و اندوه را برطرف
می‌کند و حوائج بزرگ را روا می‌سازد.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

برترین عمل در روز جمعه

بنابراین، روز جمعه را باید بهترین روزهای هفته بر شمرد
و از برکات آن بهره‌مند شد. این است که برای
این روز اعمال فراوانی ذکر شده است.

در میان اعمال بسیار روز جمعه که بهترین روزهای هفته است،
ذکر صلوات بر محمد و آل محمد
برترین و با فضلیت‌ترین اعمال است.

امام صادق(ع) فرمودند:
ما مِنْ عَمَلٍ اَفْضَلُ یَوْمَ الجُمُعَةِ مِنَ الصَّلوةِ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ؛
عملی برتر و با فضیلت از صلوات بر محمد و آل محمد در روز جمعه وجود ندارد.

و در روایتی دیگر از امام باقر(ع) چنین نقل شده است:
ما مِنْ شَیءٍ یُعْبَدُ اللهُ بِهِ یَوْمَ الجُمُعَةِ
اَحَبُّ اِلَیَّ مِنَ الصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ؛
برای من چیزی که به آن در روز جمعه عبادت خدا شود،
محبوب‌تر از صلوات بر محمد و آل محمد نیست.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

لطافت و زیبایی دین

مقصد پیامبر اسلام اخلاق است.
کتاب‌های آسمانی و انبیا همه برای اخلاق آمده‌اند.

اخلاق را باید در رأس کارها قرار داد.
اگر اخلاق باشد، همه چیز هست،
اما اگر نباشد، همة خوبی‌ها از بین می‌رود.

آثار اخلاق فوق‌العاده است.
پیامبر گرامی اسلام فرمودند:
الخُلُقُ الحَسَنُ اَلْطَفُ شَیْءٍ فِی الدّینِ وَ اَثْقَلُ شَیْءٍ فِی الْمیزانِ
وَ سُؤُ الخُلْقِ یُفْسِدُ الْعَمَلَ کَما یُفْسِدُ الخَلُّ الْعَسَلَ؛

اخلاق زیبا لطیف‌ترین چیز در دین
و سنگین‌ترین چیز در میزان اعمال است.

و بداخلاقی عمل را فاسد می‌کند،
همان‌گونه که سرکه عسل را فاسد می‌کند.

لطافت و زیبایی دین به خوش‌اخلاقی است.
دین همه‌اش لطافت و زیبایی است،
اما آنچه آن را لطیف‌تر و زیباتر می‌کند،

اخلاق نیک است. این بعد دنیایی آن است،
اما از نظر آخرتی، حسن خلق سنگین‌ترین
و باارزش‌ترین عمل برای انسان شمرده می‌شود
و کمبودها را جبران می‌کند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

فساد عمل

در برابر خوش‌اخلاقی، بداخلاقی است
که عمل انسان را به فساد می‌کشاند.

بداخلاقی همانند یک فضلة موش
در یک ظرف پر از شیر است.
همه را خراب می‌کند. کم آن هم بد است.

تشبیهی که در روایت برای بداخلاقی آمده است،
بسیار جالب است.

چون عسل سالم‌ترین و مقوی‌ترین غذاهاست.
خداوند در عسل شفا قرار داده است.

فیه شِفاءٌ لِلنّاسِ؛ در آن، شفا برای مردم است.
هرچند اعمال انسان همانند عسل
بسیار با ارزش و پر منفعت باشد،
اما بداخلاقی آن را از بین می‌برد
و آثار مثبت آن را خنثی می‌کند.

مبادا اعمال خوب خودمان را با بداخلاقی از بین ببریم.
اگر انسان بهترین و پر خاصیت‌ترین اعمال را انجام دهد،
با بداخلاقی همه خراب می‌شود.

مرحوم علامه طباطبایی می‌فرمودند:
نخستین قدم برای رشد و تعالی انسان این است
که موانع رشد و کمال خود را از میان بردارد.

ابتدا باید آتش‌ها را خاموش کرد، بعد به آبادانی پرداخت.
و بداخلاقی یک آتش درونی است.

امام صادق(ع) فرمودند:
مَنْ ساءَ خُلُقُهُ عَذَّبَ نَفُسَه؛
کسی که اخلاقش بد است،
خودش را شکنجه و عذاب می‌کند.

یعنی بداخلاقی یک شکنجه روحی برای انسان بداخلاق است.
درون انسان بداخلاق آتش است.

جهنمی است که خودش در آن می‌سوزد.
بداخلاقی انسان را از درون می‌سوزاند
و به نابودی می‌کشاند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

درخت و آتش

امام صادق(ع) از رسول گرامی اسلام(ص) چنین روایت کرده‌اند:
مَنْ قالَ «سُبحانَ اللهِ» غَرَسَ اللهُ لَه بهِا
شَجَرةً فِی الجَنَّةِ وَ مَنْ قالَ «اَلحَمْدُلله» غَرَسَ اللهُ لَه بِها
شَجَرَةً فِی الجَنَّةِ وَ مَنْ قالَ «لا اِله اِلا الله»
غَرَسَ اللهُ لَهُ بِها شَجَرَةً فِی الجَنَّةِ
وَ مَنْ قالَ «اللهُ اکبر» غَرَسَ اللهُ لَهُ شَجَرَةً فِی الجَنَّةِ؛

کسی که بگوید: «سبحان الله»،
خداوند به خاطر آن یک درخت
در بهشت برایش غرس می‌کند.

کسی که بگوید: «الحمدلله»، خداوند به خاطر آن
یک درخت برایش در بهشت غرس می‌کند.

و کسی که بگوید: «لا اله الا الله»،
خداوند به خاطر آن یک درخت برایش در بهشت غرس می‌کند.

و کسی که بگوید: «الله اکبر»،
خداوند یک درخت برایش در بهشت غرس می‌کند.

مردی از قریش گفت: یا رسول الله، بنابراین،
درخت‌های ما در بهشت فراوان است.

حضرت فرمودند:
نَعَمْ، وَلکِنْ اِیّاکُمْ اَنْ تُرْسِلُوا عَلَیْها نیر
اناً فَتُحْرِقُوها وَ ذلِکَ اِنَّ اللهَ عَزّوَجَلَّ یَقُولُ:
یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا اَطیعُوا اللهَ
وَ اَطیعوا الرَّسولَ وَ لا تُبْطِلوا اَعْمالَکُمْ؛

بله، این‌چنین است، ولکن بترسید
از این‌که آتشی به سوی این درختان بفرستید
و همه را به آتش بکشید.

و این همان است که خداوند عزوجل فرموده است:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید،

اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید
رسول خدا را و اعمال خود را باطل نسازید.»

نخست باید آتش‌ها را خاموش کرد.
گاهی خدمتی که زن در خانه انجام می‌دهد
و یا خدمتی که مرد برای خانواده‌اش می‌کند،

با بداخلاقی ضایع می‌شود.
یک داد و فریاد، یک عصبانیت و تندی،
یک بی‌احترامی و بی‌ادبی، یک قهر و بی‌اعتنایی،
همه را خراب می‌کند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

شعور و عکس‌العمل گیاهان

حیوانات و گیاهان هم خوش‌اخلاقی و بداخلاقی را می‌فهمند
و در برابر آن عکس‌العمل نشان می‌دهند.

سرپرست کشاورزی یکی از شهرستان‌ها
که در کار خودش از تخصص بالایی برخوردار بود،

نکات قشنگی را در این زمینه تعریف می‌کرد.
می‌گفت: برای سنجش رشد و بارورشدن گیاهان دستگاه‌هایی داریم
که میزان تأثیر آب و هوا و خاک و کود
و موادی که به گیاهان می‌دهند را اندازه‌گیری می‌کند.

می‌گفت: گیاهان و نباتات، خوش‌اخلاقی
و بداخلاقی را به خوبی متوجه می‌شوند
و در برابر آن عکس‌العمل نشان می‌دهند.

به این معنا که در رشد و نمو و شادابی
و پژمردگی آنان تأثیر محسوسی می‌گذارد.

می‌گفت: دو تا گلدان را در دو محل قرار دادیم
و پرورش هر کدام را به عهدة یک نفر گذاشتیم.

باغبان و مأمور رسیدگی به یکی از آن دو گلدان
آدم لطیف و مهربان و خوش‌اخلاقی بود و
مسئول دیگری، آدم تند و بداخلاقی بود.

پس از مدتی دیدیم که گلدانی که با مهر و محبت
و روی خوش مواجه شده است،
از رشد و نمو و نشاط بسیار خوبی برخوردار است.

اما گلدانی که با تندی و اخم و روی ترش مواجه شده است،
رشد و نشاط و شادمانی آن یکی را نداشت،

با این‌که هر دو از شرایط مساوی آب و هوایی
و امکانات رشد بهره‌مند بودند.