*^^*شيوه‌هاي ياري قائم آل محمد *^^*

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

ياري امام زمان ـ عليه السلام ـ با آرزوي ياري ايشان

تمنا و آرزوي ياري امام زمان ـ عليه السلام ـ هنگامي كه با عزم و ارادة حقيقي و اشتياق قلبي و صدق و يقين باشد، در حقيقت ياري آن حضرت است،
‌و آن بر دو قسم است:
اول: آن‌كه با اشتياق فراوان اراده و تصميم داشته باشد كه هرگاه آن حضرت ظهور كنند، ايشان را ياري نمايد، پس آرزوي ظهور و ياري آن حضرت را داشته باشد.
قسم دوم: آن كه همّ نصرت و ياري اسلام در قلب او باشد و به واسطة خرابي و نابساماني آن محزون باشد.
اما در قسم اول
در هر فعلي كه از انسان صادر مي‌شود،
چيزي كه نقش عمده در وقوع آن دارد شوق و اشتياق است كه به واسطه معرفت و شناختي كه به فضيلت و ارزش آن عمل دارد در او پيدا مي‌شود، و آن منشأ عزم و ارادة قلبي براي انجام آن فعل مي‌گردد، در اين هنگام اگر اسباب ظاهري برايش فراهم باشد بر آن فعل اقدام مي‌كند، و اگر اسباب ظاهري مهيا نباشد، همواره آرزوي فراهم شدنش را دارد، ‌و چه بسا از طولاني شدن آن دچار غم و اندوه مي‌گردد.
در موضوع مورد بحث، مؤمن براي آن كه نصرت و ياري امام زمان كند شوق و اشتياق فراوان دارد بر اثر معرفت و شناختي كه به فضيلت و ارزش آن دارد.‌ و اشتياقش منشأ عزم و ارادة‌ قلبي براي نصرت آن حضرت مي‌گردد، و چون در خارج اسباب ظاهري آن مهيا نيست، همواره آرزوي فراهم شدنش را دارد، و براي آن بي‌تابي مي‌كند وپيوسته با غم و اندوه همدم است، تا به حدي كه حال جزع و ندبه در او پيدا مي‌شود، و خداوند به خاطر داشتن اين آرزو به او اجر كامل ياري امام زمان عنايت مي‌كند، و او را از ياوران آن حضرت بحساب مي‌آورد.
و شواهد آن هم از روايات بسيار است كه آن را به دو گونه مي‌توان تقسيم كرد:

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

گونة اول: مطلق آرزوي هر عمل خيري
رواياتي كه به عنوان عموم است به اين مضمون كه:
هركس تمنا و آرزوي عمل خيري را داشته باشد،
در ثواب آن عمل با آن‌هايي كه اهل عمل مي‌باشند شريك است،
بلكه مانند ثواب آن‌ها به او داده مي‌شود.
1. در «كافي» از امام صادق ـ عليه السلام ـ روايت است كه فرمود:
«انّ العبد المؤمن الفقيرليقول:
يا رب؛ ارزقني حتي أفعل كذا و كذا من البرّ و وجوه الخير، فإذا علم الله عزوجل ذلك منه بصدق نيته، كتب الله له من الاجر مثل ما يكتب له لو عمله، إن الله واسع كريم.»[1]

«بدرستيكه بندة مؤمن فقير مي‌گويد پروردگارا! به من امكانات و مال فراواني عنايت كن تا با آن فلان كار خوب و فلان عمل خير را انجام دهم،‌ پس هرگاه خداوند راستي او را در نيت و قصدش بداند، به او اجر و پاداشي مانند اجر و پاداش عمل كردن به آن عنايت مي‌كند، و براستي كه خداوند رحمتش فراگير و كرمش فراوان است.»

2. باز در آن كتاب روايت شده كه امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمود:
«انّما خلد أهل النار في النار لأن نياتهم كانت في الدنيا أن لو خلدوا فيها أن يعصوا الله أبدا، و انما خلّد اهل الجنة لأنّ نياتهم كانت في الدنيا ان لو بقوا فيها أن يطيعوا أبدا، فبالنيات خلّد هؤلاء و هؤلاء، ثم تلا قوله تعالي: «قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ»[2] قال علي نيّته»[3]

«اهل آتش در آتش جاويدان مي‌مانند، زيرا قصد ونيت آن‌ها در دنيا اين بوده‌است كه اگر براي هميشه در دنيا بمانند، همواره خدا را نافرماني كنند، و اهل بهشت در بهشت جاودان مي‌مانند.‌ زيرا قصد و نيت ايشان اين بوده است كه اگر در دنيا بمانند پيوسته خدا را اطاعت كنند، پس منشأ هميشگي شدن اين گروه و آن گروه قصد و نيت آن‌ها است، سپس كلام خداوند تبارك وتعالي راتلاوت فرمود:
«بگو هركس به مقتضاي باطن خويش عمل مي‌كند.»
از كوزه همان برون طراود كه در اوست.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

3. حضرت اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ در ضمن نامه‌اي به محمد بن ابي‌بكر فرموده‌اند:‌
«ان استطعت أن تعظم رغبتك في الخير و تحسن فيه نيتك فافعل، فإن الله يعطي العبد بقدر نيته،‌ إن كان احب الخير و أهله و أن لم يفعله، كان إن شاء الله كمن فعله.»[4]«اگر بتواني ميل و رغبت خود را به كارهاي خوب، زياد نمائي، پس چنين كن، زيراخداوند به بنده‌اش به قدر نيت او عطا مي‌فرمايد، اگر كسي كار خوب و اهل آن را دوست بدارد، گرچه آن را انجام ندهد، ان‌شاء الله مانند كسي است كه آن را بجا آورده باشد.»
گونة دوم: روايات خاص آرزوي ياري اهل‌بيت ـ عليهم السلام ـ
رواياتي كه عنوان خاص دارد و آن آرزوي نصرت و ياري ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ است كه اگر كسي چنين آرزوئي در دل داشته باشد. در زمرة ياران ايشان قرار مي‌گيرد.
1. سيد بن طاووس ـ رحمة الله عليه ـ نقل كرده است كه حضرت رضا ـ عليه السلام ـ فرمود:
«يابن شبيب إنّ سرّك أن يكون لك من الثواب مثل ما لمن استشهد مع الحسين ـ عليه السلام ـ فقل متي ما ذكرته: ياليتني كنت معهم فأفوز فوزاً عظيماً.»[5]
«اي پسر شبيب! اگر دوست داري كه براي تو أجر و پاداشي مانند كساني كه در ركاب امام حسين ـ عليه السلام ـ شهيد شدند باشد، هرگاه از او ياد كردي بگو: اي كاش من هم همراه ايشان بودم و سعادت بزرگ نصيبم مي‌شد.»
2. عبدالحميد واسطي گويد: به حضرت امام محمد باقر ـ عليه السلام ـ عرض كردم: ما به جهت انتظار اين امر دست از بازار و كار و كاسبي خود برداشته‌ايم، به نحوي كه نزديك است بعضي از ما محتاج و فقير گردد. فرمود:

«اي عبدالحميد! آيا گمان مي‌كني كسي كه در راه خدا چنين كند خداوند به او فرج و گشايش نمي‌دهد؟
بلي، به خدا قسم، گشايش به او مي‌دهد،
خدا رحمت كند بنده‌اي را كه خودش را براي ياري ما نگاه مي‌دارد،
خدا رحمت كند بنده‌اي را كه امر ما را زنده مي‌كند.
گفتم: اگر پيش از ظهور قائم شما در حال انتظار بميرم چه پاداشي دارم؟
فرمود: هركس از شما كه در حال انتظار حضرت قائم ـ عليه السلام ـ از دنيا برود و تصميم به ياري آن حضرت در زمان ظهورش داشته باشد، مانند كسي است كه در ركاب او جهاد كرده و شهيد شده‌است.»[6]

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

اما قسم دوم
اين قسم از تمنا و آرزو كه نصرت و ياري امام ـ عليه السلام ـ به آن حاصل مي‌شود اين است كه: بندة مؤمن تمناي نصرت و ياري اسلام را داشته باشد، و حقيقتاً براي آن‌چه مطلع مي‌شود از خرابيهائي كه از جانب دشمنان به اسلام وارد شده، غمناك و اندهگين باشد، و چون قدرت ندارد تا آن را نصرت و ياري كند و نيز ضرر دشمنان را از آن برطرف نمايد، محزون و غمگين شود.
پس كسي كه با نداشتن توانائي،
آرزو و تمناي ياري اسلام را دارد، در زمرة مجاهدين و ياوران واقعي اسلام محسوب مي‌شود.
امام سجاد ـ عليه السلام ـ در دعاي خود براي اهل ثغور و مرزداران فرموده است:‌
«اللهمّ و أيّما مسلم أهمّه أمر الاسلام، أو أحزنه تحزّب أهل الشرك عليهم، فنوي غزواً أو همّ بجهاد فقعد به ضعف، أو أبطات به فاقة، أو أخره عنه حادث، أو عرض له دون إرادته مانع؛ فاكتب اسمه في العابدين، و أوجب له ثواب المجاهدين، واجعله في نظام الشهداء والصالحين.»[7]

«الهي! هر مسلماني كه امر اسلام او را مهموم گردانيده،
يا گرد آمدن اهل شرك بر عليه اهل اسلام او را محزون كرده،
پس نيت جنگي يا قصد جهادي نموده است، ولي ناتواني او را زمين گير كرده، يا احتياجي او را باز داشته، يا حادثه‌اي او را از قصد و نيت به عقب انداخته، يا پيش آمدي كه خارج از ارادة او است مانعي براي او باشد،‌
پس اسم او را در زمرة عبادت كنندگان بنويس، و او را اجر و پاداش جهاد كنندگان برخوردار گردان، و در رديف صالحان و نيكو كاران قرار ده.»
و چون ذكر شد كه نصرت و ياري اسلام و حفظ آن، امري است كه از شئونات خاصة امام ـ عليه السلام ـ است، پس هركس به هر عنوان و به هر وسيله‌اي سعي و كوشش در نصرت اسلام نمايد،‌
در حقيقت ياري امام زمان ـ عليه السلام ـ نموده است، و اگر در هنگام عمل، نصرت امام ـ عليه السلام ـ را قصد كند از فيض بيشتر و كاملتري برخوردار خواهدشد.

[1] . كافي، ج 2، ص 85، حديث 3.
[2] . سورة اسراء، آيه 84.
[3] . كافي، ج 2، ص 85، حديث 5.
[4] . بحارالانوار، ج 33، ص 588، حديث 733 به نقل از تحف العقول ص 180.
[5] . اقبال الاعمال، ص 544.
[6] . بحارالانوار، ج52، ص 126، حديث 16.
[7] . صحيفة سجاديه جامعه، ص 136 دعا.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

یاری امام زمان
1- ياري امام زمان ـ عليه السلام ـ با ياري اهل تقوا
ياري رساندن به اهل تقوا و كساني كه قبلاً در ضمن كيفيات گذشته نام برده شدند كه هركدام با عمل خويش امام زمان ـ عليه السلام ـ حضرت را ياري مي‌نمودند، خود ياري آن حضرت است، و آن بر دو قسم است.
قسم اول: اعانت آن‌ها در اموري‌كه عنوان نصرت آن‌ها براي امام ـ عليه السلام ـ است. مثل آن‌ كه آن‌ها را در امربه‌معروف و نهي‌از‌منكر، ياري كند.‌يا بجا آوردن سائر عبادات كمك نمايد.
قسم دوم: اعانت و ياري آن‌ها در نيازهاي ضروري زندگي آن‌ها است، مانند آن كه گرفتاري و اندوه او را بر طرف كند، شرّ دشمني را از او دور نمايد، در مقام دفاع از او برآيد و حقش را بگيرد، كه بر اثر اين‌ها آن شخص بهتر مي‌تواند به عبادت و كارهاي خير بپردازد.
چگونه ياري اهل تقوا موجب ياري آن حضرت مي‌شود
و اما نصرت بودن قسم اول نسبت به امام زمان ـ عليه السلام ـ به اين جهت است كه هر عملي كه انجام مي‌گيرد،‌ متوقف بر اسباب ظاهري است،‌ و هر كس به هر شكلي باعث آن كار شده،‌ در آن عمل شريك است، و لذا كسي كه ديگري را در جهت تقوايش كمك كند، و او با آن تقوا امام زمان ـ عليه السلام ـ را ياري نمايد، در حقيقت اين شخص هم امام زمان را ياري كرده و با او شريك است.
و شاهد بر اين مطلب از اخبار بسيار است. و از آن جمله روايت شده است كه:
هر احساني كه از هر شخصي صورت پذيرد در آن سه كس سهيم هستند و در واقع هر سه احسان كننده‌اند.
اول: حضرت احديت جلّ شأنه كه به حول و قوة او و به عنايت و توفيق او اين عمل انجام شده. دوم: صاحب مال. سوم: كسي كه از طرف صاحب مال واسطه در رساندن احسان شده است.[1]
و مضمون بعضي از اخبار نيز چنين است كه:
«براي انجام عمل خيري اگر هفتاد واسطه دركار باشد. همة آن‌ها در اجر و پاداش آن عمل شريكند، و هركدام انجام دهنده آن عمل محسوب مي‌شود.»[2]
پس كسي كه اهل تقوا و ساير افرادي كه به عناوين ديگر آن حضرت را ياري مي‌كنند، نصرت و ياري نمايد، اجر و پاداش او نيز همانند صاحبان آن عمل خواهد بود.
و اگر متوجه باشد كه اين ياري، در حقيقت ياري امام ـ عليه السلام ـ است، خصوصاً اگر در مقام ياري قصد ياري آن حضرت را بكند، از فضيلت بيشتري برخوردار مي‌گردد.
اما اعانت بودن قسم دوم:
كه اهل تقوا را در امور ضروري زندگي ايشان ياري كند، چون اين مقدمه انجام دادن تقوا و ساير آن عناوين براي آن‌ها است و بدون داشتن ضروريات زندگي آن‌ها ميسر نمي‌شود پس در واقع اعانت به اموري شده كه با آن نصرت امام زمان ـ عليه السلام ـ حاصل مي‌گردد، و اين شخص هم در اعمال آن‌ها شريك است و در حقيقت ياري امام زمان ـ عليه السلام ـ نموده است.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

و شاهد بر آن روايتي است كه سيد بن طاووس ـ رحمة الله عليه ـ در مهج الدعوات از حضرت اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ نقل كرده است:

شخصي به اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ عرضه داشت:

من وجهي را نذر كرده‌ام كه در راه خدا انفاق نمايم، در چه مورد صرف كنم كه مورد رضايت او باشد؟
فرمود: به اهل تقوا و عبادت انفاق كن،‌
زيرا آن‌چه به آن‌ها انفاق شود، در راه عبادت خداوند عالم صرف شده‌‌است، چون كه بدنهاي آن‌ها در راه طاعت الهي بكار گرفته مي‌شود.
روايت ديگري نيز در «لآلي لاخبار» نقل شده به اين مضمون كه:
«جبرئيل ـ عليه السلام ـ عرض كرد:
يا رسول الله! احسان بر پنج وجه است:
اول: آن كه ارجش ده برابر است و آن احسان به فقيري است كه سالم باشد.
دوم: آن كه هفتاد برابر است،‌ و آن احسان به فقير زمين‌گير است.
سوم: آن كه هفتصد برابر است، و آن احسان به آل رسول ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ است.
چهارم: آن كه هفتاد هزار برابر است، و آن احسان به والدين و ارحام است.
پنجم: آن كه صد هزار برابر است، و آن احسان به طالب علم است.»
و برتري قسم پنجم به اين جهت است كه عالم به واسطة احسان،‌ براي طلب علم نيرو مي‌گيرد، وهمة مردم از علم او نفع مي‌‌برند.
و در روايت ديگر: هفتصد برابر در مورد والدين است، و هفتادهزار برابر در مورد اموات است.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

در اين‌جا سزاوار است باچند حديث شريف اين مطلب را به پايان ببريم.
1. در «تفسير امام عسگري ـ عليه السلام ـ ‌»
حديثي در بيان فضيلت اعانت و ياري مؤمن در ذيل اين آية شريفه:
«فَاِنْ كَانَ الَّذي عَلَيْهِ الْحَقّ سَفيهاً أو ضَعيفاً اولا يًسْتَطيعُ اَنْ يَملَّ هُوَ فَلْيَمْلِلْ وَليَّهُ بِالْعدْلِ»[3]
نقل شده است كه حضرت رسول ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ فرمود:
«كسي كه بندة ناتواني را اعانت كند،
پس خداوند او را اعانت فرمايد، و در روز قيامت فرشتگاني را مأمور كند كه او را برگذشتن ازمحل‌هاي هراسناك و عبور از خندق‌هاي آتش صراط ياري كنند، و با سلامتي و ايمني كامل وارد بهشت شود.
و كسي كه ياري كند شخصي را كه از نظر فهم و معرفت ضعيف باشد و به او ياد دهد كلامي‌را كه حجت و دليل محكمي در مقابل ادعاي باطل دشمنش باشد، خداوند او را در حال سكرات مرگ و جان دادن بر شهادت دادن به وحدانيت خدا و رسالت پيامبر اكرم و اقرار به ولايت ائمة طاهرين اعانت فرمايد، تا آن كه خروج اواز دنيا و رجوعش به سوي خداوند عالم جلّ شأنه به برترين اعمال او و بهترين احوال بوده باشد، پس در اين حال به او سرور و خرمي و شادماني مي‌رسد، و بشارت داده مي‌شود به آن كه خداوند متعال از او خشنود است، و بر او خشم و غضب ندارد.
و هركس اعانت كند كسي را كه گرفتار است، بگونه‌اي كه كار او اصلاح شود و از پريشاني نجات پيدا كند. خداوند او را در روز گرفتاري و پريشان حالي درقيامت ياري كند و او از گروه بدكاران جدا شده و در زمرة نيكوكاران قرار گيرد.»[4]

2. در روايت ديگري امام صادق ـ عليه السلام ـ به ابان بن تغلب فرمود:
«‌أنّ المؤمن إذا خرج من قبره؛ خرج معه مثال من قبره، يقول له:‌
أبشر بالكرامة من الله بالسرور، فيقول له: بشّرك الله بخير.
قال: ثم يمضي معه يبشره بمثل ما قال، و إذا مرّ بهول قال: ليس هذا لك و ‌إذا مرّ بخير قال: هذا لك، فلايزال معه يؤمنه مما يخاف و يبشّره بما يحبّ حتي يقف مع بين يدي الله عزوجل، فإذا أمر به إلي الجنّة، قال له المثال: أبشر فإنّ الله عزّوجلّ قد أمركبك الي الجنة؟
قال: فيقول: من أنت يرحمك الله تبشّرني من حين خرجت من قبري و آنستني في طريقي، و خبّرتني عن ربّي؟
قال: فيقول: أنا السرور الذي كنت تدخله علي إخوانك في الدنيا خلقت مني لا بُشّرك و اُونس وحشتك.»[5]

«هنگامي‌كه مؤمن از قبرش خارج مي‌شود، تمثالي همراه او از قبر خارج مي‌شود و به او گويد: تو را مژده باد به كرامت و سرور از جانب خداوند،
مؤمن گويد: خدا تو را به خير و خوبي بشارت دهد، سپس آن تمثال همراه او مي‌رود و او را همچنان مژده مي‌دهد و چون به امر هولناكي ميگذرد،‌ به او مي‌‌گويد: اين براي تو نيست، و چون به امر خيري مي‌گذرد مي‌گويد: اين براي تو است. همچنين پيوسته با او باشد و او را از آن‌چه مي‌ترسد ايمني و به آن‌چه دوست دارد مژده دهد تا همراه او دربرابر خداي عزّوجلّ بايستد.
و چون خداوند اجازة ورود در بهشت را به او دهد، تمثال به او گويد: تو را مژده‌ باد، زيرا خداي عزّوجلّ دستور بهشت برايت صادر فرمود، مؤمن گويد: تو كيستي خدا تو را رحمت كند كه از هنگام بيرون آمدن از قبر همواره مرا مژده دادي و در ميان راه انيس من بودي، و از پروردگارم به من خبر دادي؟
تمثال گويد: من آن شادي هستم كه در دنيا به برادرانت رساندي، من از آن شادي آفريده شدم تا تو را مژده دهم و در هنگام ترس و وحشت مونس و همدم تو باشم.»

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

3. حضرت امام محمد باقر ـ عليه السلام ـ فرمود:
«انّ فيما ناجي الله عزوجل به عبده موسي ـ عليه السلام ـ قال: إنّ لي عباداً اُبيحهم جنتي و اُحكَّمهم فيها.
قال: يا ربّ؛ ومن هؤلاء الذين تبيحهم جنتك و تحكمهم فيها.
قال: من أدخل علي مؤمن سروراً.»[6]

«در آن‌چه خداوند متعال با حضرت موسي بندة خويش مناجات كرده چنين فرموده است: همانا براي من بندگاني است كه بهشت خويش را بر آن ارزاني داشته و ايشان را در آن فرمانروا ساختم.
حضرت موسي ـ عليه السلام ـ عرض كرد: پروردگارا! اينان كيانند كه بهشت خويش را بر آنان مباح گرداندي و آنان را در آن حاكم ساختي؟
فرمود: هركه مؤمني را خوشحال سازد.»

4. حضرت امام محمد باقر ـ عليه السلام ـ فرمود:
«قال رسول الله ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ : «احبّ الأعمالي إلي الله سرور الذي تدخله علي مؤمن تطرد عنه جوعته، او تكشف عنه كربته»[7]
«رسول خدا ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ فرمود: محبوب‌ترين اعمال نزد خدا سروري است كه به مؤمني رساني و گرسنگي او را بزدائي يا گرفتاري او را برطرف كني.»

5. و نيز آن حضرت فرمود:
«لايري احدكم أدخل علي مؤمن سروراً أنّه عليه أدخله فقط، بل والله علي رسول الله ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ »[8]
«چنين مپندارد كسي از شما كه چون مؤمني را شادمان مي‌كند فقط او را مسرور نموده، بلكه، به خدا قسم رسول خدا راخوشحال كرده است.»
6. و در روايت ديگري فرمود:
«من ادخل السرور علي مؤمن فقد أدخله علي رسول الله ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ فقد وصل ذلك إلي الله و كذلك من أدخل عليه كرباً.»[9]
«هركه مؤمني را شاد كند، آن شادي را به رسول خدا ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ رسانيده، و هركه به پيامبر ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ شادي رساند آن شادي را به خدا رسانيده، و هم‌چنين است كسي كه به مومني اندوهي برساند.»
7. و نيز فرموده است:
«من أدخل علي أخيه سروراً أوصل ذلك الله إلي رسول اله ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ و من أوصل سروراً إلي رسول الله أوصله إلي الله، ومن أوصل ـ والله ـ إلي الله حكمه الله يوم القيامة بالجنة.»[10]
«كسي كه برادر خود را شادمان نمايد، قسم به خدا اين سرور و شادماني به رسول خدا ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ مي‌رسد، و هركس شادماني او به پيامبر خدا ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ برسد، سرور و شادماني او به خداوند مي‌رسد، هركس شادماني و سرور او به خدا برسد، او را به بهشت فرمان دهند.»

[1] . بحارالانوار، ج 96، ص 175، حديث 2.
[2] . بحارالانوار ،‌ ج 96، ص 175، حديث 5،‌ با اندكي تفاوت.
[3] . ترجمه: پس هرگاه مديون سفيه يا مجنون بوده باشد،‌ يا صلاحيت امضاء ندارد، پس ولي او با عدل امضاء كند. سورة بقره، آيه282.
[4] . تفسير امام حسن عسكري ـ عليه السلام ـ ص 635، حديث 370.
[5] . كافي، ج 2، ص 191، حديث 10.
[6] . كافي، ج 2، ص 191، حديث 3.
[7] . كافي، ج 2، ص 191، حديث 11.
[8] . كافي، ج 2، ص 189، حديث 14.
[9] . كافي، ج 2، ص 192، حديث 6.
[10] . مصادقة الاخوان، ص 62، حديث 8.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

2- حقوق برادران ديني از ديدگاه روايات

از بزرگترين مسائلي كه مؤمن در مقام تكميل تقوا، بايد رعايت كند،
معرفت و شناخت حقوق برادران ديني وتلاش كردن در اداء آن است، و آن در صحت و در كمال تقوا و در قبولي اعمال صالحه تأثير كامل دارد،
و مسامحه و سهل‌انگاري در اين امر باعث نقصان آن مي‌گردد.
اخبار زيادي در اين مورد نقل شده است، از جمله در
«تفسير امام حسن عسكري»
از رسول خدا ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ روايت نموده است كه فرمود:
«ألا فلاتتّكلوا علي الولاية وحدها، وادّوا بعدها من فرائض الله و قضاء حقوق الاخوان و استعمال التقيّة، فإنهما اللّذان يتّمان الاعمال و يقصّرانها.»[1]«تنها بر ولايت تكيه نكنيد، بلكه با داشتن ولايت، واجبات الهي را بجا آوريد، حقوق برادران ديني را اداء كنيد، و تقيه را بكار گيريد، كه اين دو، اعمال را كامل مي‌گرداند، و ترك اين دو باعث نقصان است.»
و در جاي ديگر در ضمن حديثي فرموده است:
«و شيعة عليّ ـ عليه السلام ـ هم الذين يؤثرون إخوانهم علي أنفسهم و لوكان بهم خصاصة وهم الذين لايراهم الله حيث نهاهم ولا يفقدهم من حيث أمرهم، و شيعة علي ـ عليه السلام ـ هم الذين يقتدون بعليّ في إكرام إخوانهم المؤمنين.
ما عن قولي أقول لكم هذا، بل أقوله عن قول محمد ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ فذلك قوله تعالي: «وَ عَمِلوا الصَّالِحَاتِ»
[2] قضوا الفرائض كلّها بعد التوحيد و اعتقاد النبوة و الامامة، و أعظمها فرضاً قضاء حقوق الاخوان في الله، و استعمال التقية من أعداء الله عزوجل.»[3]
«شيعيان علي بن ابيطالب ـ عليه السلام ـ كساني هستند كه برادرانشان را بر خود ترجيح مي‌دهند، گرچه خودشان نيازمند باشند، و آن‌ها كساني هستند كه در جائيكه نهي شده حضور ندارند و در جائيكه امر شده غائب نيستند، شيعيان علي بن ابيطالب ـ عليه السلام ـ كساني هستند كه در گرامي داشتن برادران ايماني خود به علي ـ عليه السلام ـ اقتدا مي‌نمايند.
اين مطلب را از خودم نمي‌گويم، بلكه از قول پيامبر اكرم حضرت محمد ـ صلي الله عليه و اله و سلم ـ مي‌گويم، و اين فرمايش خداوند تبارك و تعالي است كه فرمود: «وعملوا الصالحات» آن‌ها اعمال صالح را بجا مي‌آورند، بعد از توحيد و اعتقاد به نبوت و امامت، واجبات الهي را بجا آوريد و بزرگترين واجب اداء حقوق برادران ديني و بكارگيري تقيه نسبت به دشمنان خداوند تبارك و تعالي است.»
در بخش ديگري از اين حديث از حضرت اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ روايت مي‌كند كه فرمود:
«التقية من أفضل أعمال المؤمن يصون بها نفسه و إخوانه عن الفاجرين، و قضاء حقوق الأخوان أشرف أعمال المتقين، يستجلب مودّة الملائكة المقربين و شوق الحور العين.»
«تقيه از برترين اعمال مؤمن است، كه بواسطة آن خودش و برادرانش را از شرّ تبهكاران حفظ مي‌كند، و اداء‌ حقوق برادران از شريف‌ترين اعمال اهل تقوا است، دوستي فرشتگان مقرّب خداوند و اشتياق حورالعين را جلب مي‌كند.»

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

امام سجاد، حضرت علي بن الحسين ـ عليه السلام ـ فرموده است:

«يغفر الله للمؤمنين من كلّ ذنب و يطهّره منه في الدنيا والآخرة ما خلا ذنبين:
ترك التقيه،
و تضييع حقوق الاخوان.»
«خداوند هر گناهي را از مؤمن مي‌آمرزد و او را در دنيا و آخرت پاك مي‌گرداند جز دو گناه: يكي ترك تقيه و ديگري تباه كردن حقوق برادران.»
از امام هادي ـ عليه السلام ـ سؤال شد: از جهت خصلت‌هاي نيكو،

كامل‌ترين مردم كيست؟
فرمود:
«اعملهم بالتقية و أقضاهم بحقوق إخوانه.»
«كسي كه به تقيه بيشتر عمل مي‌كند و حقوق برادران خود را بهتر ادا مي‌نمايد.»
حضرت امام حسن عسكري ـ عليه السلام ـ فرمود:
«أعرف الناس بحقوق إخوانه و إشدّهم قضاء لها أعظمهم عندالله شأناً، و من تواضع في الدنيا لإخوانه فهو عند الله من الصديقين، و من شيعة علي بن أبيطالب ـ عليه السلام ـ حقاً.»[4]
«كسي كه به حقوق برادرانش آشناتر است و بهتر آن را ادا ميكند، نزد خدا مقام برتري دارد، و كسي كه براي برادرانش در دنيا فروتني مي‌كند، نزد خدا از صديقين شمرده مي‌شود و براستي از شيعيان علي بن ابيطالب ـ عليه السلام ـ است.»
آن‌‌چه از اين روايات و روايات فراوان ديگر استفاده مي‌شود، اين است كه اداء حقوق برادران، وسيلة تكميل همة‌خوبي‌ها و باعث دوستي خداوند و فرشتگان و سبب آمرزش گناهان و راه يافتن به مقامات عالي در بهشت است.
و ترك آن يا جهل به آن باعث محروميت انسان از همة اين فضائل و نقصان ايمان و پستي رتبة او نزد خداوند منّان است.و آن گناهي است كه جز با جبران آن و خشنود كردن شخص صاحب حق هرگز آمرزيده نخواهد شد.
و نيز تقيّه از شريفترين اعمال مؤمن است كه موجب حفظ ايمان و سلامت جان و مال و اهل و آبروي خود شخص و ساير برادرانش مي‌گردد، و آن از نيكوترين صفات برجستة بندگان صالح و برترين روش آن‌هاست.
بيان حقوق برادران ديني وكيفيت اداء آن
حقوقي كه بر عهدة انسان لازم مي‌شود و بايد
به صاحب آن اداء نمايد،
بر سه قسم است: