*^*شهاب الحکمة*^*

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): ادرؤ ا الحدود بالشبهات و اءقيلوا الكرام عثراتهم ، الا فى حد من حدود الله .(183)
وقتى ترديد پيش آمد، مجازاتها را باز داريد، و لغزشهاى بزرگان را ببخشيد، مگر در كار حد و مجازاتى كه خداوند تعيين فرموده است .
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): ادرؤ ا الحدود بالشبهات و لا شفاعة و لا كفالة ، و لا يمين فى حد.(184)
در صورت ترديد از اجراى حد و مجازات دست نگهداريد، (ولى ) شفاعت و ضمانت و سوگند در مجازات حد پذيرفته نيست .
على (عليه السلام ) در ضمن فرمان خود به مالك اشتر: ... واقبل العذر وادرء الحدود بالشبهات ، و تغاب عن كل ما لا يضح لك ، و لا تعجلن الى تصديق ساع فان الساعى غاش و ان تشبه بالناصحين .(185)
و عذر را بپذير، و در هنگام شك و ترديد از اجراى حد و مجازات خود را بازدار. درباره هر آنچه براى تو روشن و واضح نشده تامل كن ، و در تصديق كردن سخن چين عجله و شتاب مكن ، زيرا سخن چين و بدگو خائن است و اگرچه به نصيحت گويان شباهت دارد.
ادرءوا الحدود عن المسلمين ما استطعتم ، فان الامام لاءن يخطى فى العفو خير من اءن يخطى فى العقوبه .(186)
تا آنجا كه مى توانيد مجازات ها را از مسلمانان باز داريد، زيرا اگر پيشوايى در بخشش خطا كند، بهتر از آن است كه در مجازات خطا كند.
145 - اءربى الربوا، اءلكذب .(187)
- افزايش عذاب دروغ ، بيشتر از عقوبت ساير گناهان است .
146 - اءعجل الشر عقوبة ، اءلبغى .
- مجازات و عقوبت ستمكارى زودتر (از عقوبت ساير گناهان ) دامنگير انسان مى شود.
147 - اءسرع الخير ثوابا، البر.
- ثواب و پاداش احسان و نيكى كردن ، زودتر (از ساير پاداشها) به انسان مى رسد.
148 - اتخذوا الاهل ، فانه اءرزق لكم .
- همسر انتخاب كنيد كه روزى شما را زياد مى كند.
149 - اءعجز الناس ، من عجز عن الدعاء.
- ناتوان و عاجزترين مردم كسى است كه از دعا كردن عاجز باشد.
150 - اءبخل الناس من بخل بالسلام .
- بخيل ترين مردم كسى است كه از سلام دادن بخل ورزد.
151 - ان من حق الضيف اءن يعد له الخلال .
- يكى از حق مهمان آنست كه براى او (چوب دندان ) خلال تهيه شود.
152 - ان الغيرة من الايمان .
- بدرستى كه غيرت از ايمان است .
تعليق :
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): كان ابراهيم اءبى غيورا، و انا اءغير منه ، و ارغم الله اءنف من ، لايغار من المومنين .(188)
فرمود: پدرم ابراهيم غيرتمند بود، و من از او غيرتمندترم ، و خداوند بينى كسى را كه غيرت مومنين را نه كشد، بخاك بمالد و خوار كند.
عن اميرالمومنين (عليه السلام ):... و اياك والتغاير فى غير موضع غيرة ، فان ذلك يدعوا الصحيحة الى السقم ، والبريئة الى الريب .(189 )
از اميرالمومنين (عليه السلام ) روايت است كه : مبادا بى جهت و در غير محل آن (تغاير) كنى ، زيرا اين كار زن سالم و پارسا را به ناسلامتى مى كشد، و زن پاكدامن و بى گناه را در معرض تهمت و بدگمانى قرار مى دهد.
153 - ان من اءصحابى ، من لايرانى بعد خروجى من الدنيا.
- پس از آنكه من از دنيا رفتم ، كسانى (در دنيا خواهند بود) كه مرا نديده و نمى بينند (ولى ) از جمله اصحاب من هستند.
154 - افضل الجهاد كلمة حق بين يدى سلطان الجائر.
- بهترين جهاد (گفتن ) سخن حق در پيش سلطان ستمگر است .
155 - اكرام الكتاب ختمه .
- ارزش نامه با مهر كردن پايان آن است .
156 - اكرم الخبز فانه عمل فيه ما بين العرش الى الارض .(190)
- نان را گرامى بداريد، زيرا، بين عرش تا زمين در آن كار كرده اند.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق

عن النبى (صلى الله عليه و آله ): اكرموا الخبز، فان الله اكرمه و سخر له بركات السماوات والارض .(191)
نان را گرامى بداريد، زيرا خدايتعالى آن را گرامى داشته و بركات آسمانها و زمين را بر او رام و مسخر گردانيده است .
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): اكرموا الخبز تفانه قد عمل فيه ما بين العرش الى الارض ، و ما فيها من كثير من خلقه .(192)
نان را گرامى بداريد، زيرا آنچه در بين عرش تا زمين است و بسيارى از مخلوقات روى زمين در (فرآورى ) آن كار كرده اند.
سعدى گفته است :

ابر و باد و مه و خوشيد و فلك در كارند تا تو نانى به كف آرى و بغفلت نخورى
157 - ان من البيان لسحرا.
- بدرستى كه بعضى از سخنوريها مانند سحر عمل مى كند.
تعليق :
عين اين خبر در بحار آمده كه ترجمه شرح ذيل آن را در اينجا مى آوريم :
پيامبر اسلام (صلى الله عليه و آله ) بعضى از بيانها را بدان جهت مانند سحر ناميد كه صاحب بيان مطلب مشكل را واضح و روشن مى سازد و با بيان زيبا و عبارت هاى رسا، حقيقت آن را كشف و آشكار مى كند.
و در ثانى ، كسى كه در بيان مطالب مقتدر و توانا باشد، قادر خواهد بود، زشت و قبيح را با آراستن آن ، نيكو و زيبا جلوه دهد، و نيكو را زشت و قبيح بنمايد، پس بدان جهت آن را به سحر تشبيه كرده است .(193)
ان رسول الله (صلى الله عليه و آله ) قال : من اصغى الى ناطق ، فقد عبده ، و ان كان الناطق عن الله عزوجل ، فقد عبدالله ، و ان كان الناطق عن ابليس فقد عبد ابليس .(194)
فرمود: هر كس سخنان گوينده را (به ميل پذيرش ) گوش فرا دارد در حقيقت او را عبادت كرده ، و اگر از جانب خدا سخن گويد در واقع خدا را عبادت كرده و اگر از طرف ابليس گويد، در واقع ابليس را عبادت كرده است .
(يعنى : اگر قصد و نيت باطنى او راه خدا باشد عبات خدا، و اگر باطنا قصد راه شيطان را دارد به عبادت شيطان واداشته .)
چنانكه در جنگ صفين عده اى با على (عليه السلام ) مخالفت نموده و گفتند الحكم لله و بين مسلمانان نفاق انداختند. على (عليه السلام ) فرمود:
الكلمة حق يراد بها الباطل :
سخن حق است كه با آن امر باطل را اراده كرده اند. در واقع گوينده از طرف ابليس بود.
قرآن كريم بهترين راه گوش دادن و پذيرش سخن ها را به ما نشان داده : فبشر عبادالذين يستمعون القول و يتبعون اءحسنه ، اؤ لئك الذين هديهم الله و اولئك اولوالالباب .(195)
مژده بده آن بندگانم را كه سخن را گوش فرا مى دارند، و بهترينش را (انتخاب ) و پيروى مى كنند، آنها كسانى هستند كه خداى تعالى هدايتشان كرده ، و آنها خردمندانند.
عن اميرالمومنين (عليه السلام ) فى وصيته لمحمدبن الحنفيه ، قال : اءضمم آراء الرجال بعضها الى بعض ، ثم اختر اءقربها الى الصواب ، و ابعدها من الارتياب ... الى ان قال : قد خاطر بنفسه من استغنى براءيه و من استقبل وجوه الاراء عرف مواقع الخطاء.(196)
در وصيت اميرالمومنين (عليه السلام ) است به محمد بن حنفيه كه فرمود: آراء بزرگان را به همديگر ضميمه كن سپس آنچه را به صحت و درستى نزديكتر، و از شك و ريب دورتر است انتخاب كن .... و فرمود: كسى كه خود را از راءى ديگران بى نياز پندارد به هلاكت و مخاطره مى افتد. و هر كس به آراء مختلف روى آورد خطا و ناصواب را مى شناسد.
158 - ان من قتل دون ماله فهو شهيد.
- هر كس در دفاع از مال خويش كشته شود شهيد است .

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
... سالت ابا عبدالله (عليه السلام ) عن الرجل ، يقاتل دون ماله ، فقال : قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): من قتل دون ماله فهو بمنزلة الشهيد. قلت : اءيقاتل اءفضل ، او لم يقاتل ؟ قال : اءما انا. لو كنت ، لم اءقاتل و تركته .(197)
راوى گويد: از ابا عبدالله (عليه السلام ) درباره مردى پرسيدم كه در دفاع از مال خويش مبارزه مى كند؟ فرمود: رسول خدا فرمود: هر كس در دفاع از مال خويش كشته شود، در مقام شهيد است .
گفتم : آيا مبارزه بكند بهتر است يا مبارزه نكند؟ فرمود: اگر من (بجاى او) باشم ، مبارزه نمى كنم و از آن دست مى كشم .
عن رسول الله (صلى الله عليه و آله ) اءنه قال : من قتل دون ماله فهو شهيد. قال جعفر (عليه السلام ): و ان ترك له المال فلا شيى عليه و ليس ‍ قتاله اياه بلازم له ، وصيانة نفسه اءحب الى اذا خاف القتل و ان قاتل فقتل دون ماله فهو شهيد كما قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ).
فرمود: هر كس در دفاع مال خويش كشته شود شهيد است . امام جعفر صادق (عليه السلام ) فرمود: و اگر مالى از او باقى بماند براى او سودى ندارد در اينصورت مبارزه كردنش لازم نيست و اگر خطر كشته شدن احساس شود نگهدارى و حفظ نفس خويش براى او محبوبتر است . و اگر براى دفاع از مال خويش مبارزه كرد و كشته شد شهيد است چنانكه رسول خدا فرمود.
ظاهرا بنا به احاديث متعددى درباره دفاع از مال و جان شخص خود براى حفظ مال و جان با دشم مدارا كند جايز است و اگر تن به ظلم ندهد و كشته شود شهيد است .
159 - اتقوا النار، ولو بشق تمرة .
- از آتش دوزخ به پرهيزيد، اگر چه با بخشش نصف خرما باشد.
160 - استنزلوا الرزق بالصدقة .
- با صدقه دادن روزى را فرود آوريد.
تعليق :
عن النبى (صلى الله عليه و آله ) قال : كل معروف صدقة الى غنى او فقير، فتصدقوا، ولو بشق التمرة ، واتقوا النار و لو بشق التمرة ، فالله يربيها لصاحبها، كما يربى احدكم فلوة ، او فصيلة ، حتى يوفيه اياها يوم القيمة و حتى يكون اعظم من الجبل العظيم .(198)
رسول اكرم (صلى الله عليه و آله ) فرمود: هر كار نيك صدقه است ، چه در حق يك توانگر باشد و چه در حق يك فقير و مستمند، پس صدقه دهيد، و از آتش دوزخ خود را دور كنيد اگر چه با دادن نيمه خرما باشد. (آن را كوچك نشماريد) خداوند آن را براى صاحبش رشد و نمو مى دهد. همانگونه كه يكى از شماها كودك از شير گرفته را و شتر بچه از شير باز شده را بزرگ مى كنيد. تا اينكه خداوند آن را در روز قيامت به صاحبش برمى گرداند. در صورتيكه از كوه بزرگ هم بزرگتر مى شود.
فى وصية النبى (صلى الله عليه و آله ) لعلى (عليه السلام ): يا على ؛ الصدقة ترد القضاء الذى ابرم ابراما، يا على ؛ صلة الرحم تزيد فى العمر، يا على ؛ لا صدقة و ذورحم محتاج ، يا على ؛ لاخير فى القول الا مع العمل ، و لا صدقة الا مع النية .(199)
در وصيت نبى اكرم (صلى الله عليه و آله ) به على (عليه السلام ) است : اى على ؛ صدقه دادن قضايى را كه محكم و استوار گشته ، باز مى گرداند، اى على ؛ صله رحم كردن عمر را افزون مى كند، اى على ؛ اگر از ارحام محتاج باشند، صدقه به غير دادن جايز نيست ، اى على ؛ خيرى در گفتار نيست مگر كه با عمل همراه باشد، و صدقه بدون نيت پذيرفته نمى شود.
رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) سوره الهيكم التكاثر را قرائت نمود و آنگاه فرمود: يقول ابن آدم : مالى ، مالى و هل لك من مالك الا ما تصدقت فابقيت ، او اكلت فاءفنيت ، او لبست فابليت ؟(200)
فرمود: فرزند آدم مى گويد: مال من ، مال من ، آيا تو مگر به جز آنچه تصدق كردى و آن را (پيش خدايتعالى ) ماندگار كردى ، و يا خوردى و فانى نمودى ، و يا پوشيدى و فرسوده كردى ، مال ديگرى دارى ؟
فقه الرضا (عليه السلام )... و ان كان لك على رجل مال و لم يتهياء لك قضاؤ ه فاحسبها من الزكاة ان شئت .
و قد اءروى عن العالم (عليه السلام ) انه قال : نعم الشيى ء القرض ، ان اءيسر قضاك و ان عسر حسبته زكاة مالك .(201)
يعنى : و اگر از كسى طلب مالى دارى و او قادر به پرداخت نيست . اگر بخواهى مى توانى آن را از ركات حساب كنى .
از معصوم رويت شده كه فرمود: قرض و وام دادن كار خوبى است اگر وسعت داشت به تو پرداخت مى كند و اگر دست تنگ شد از زكات مالت حساب مى كنى .
از امام هشتم نقل شده كه نبى اكرم (صلى الله عليه و آله ) فرمود: خير مال المرء و ذخائره الصدقة .(202)
يعنى : بهترين ثروت انسان و اندوخته هاى او صدقه است .
روى عن النبى (صلى الله عليه و آله ) انه قال : ان على كل مسلم فى كل يوم صدقة ، قيل : من يطيق ذلك ؟ قال : اما طتك الاءذى عن الطريق صدقد، و ارشادك الرجل الى الطريق صدقة و عيادتك المريض ، صدقة ، و امرك بالمعروف صدقة و نهيك عن المنكر صدقة ، و رد السلام صدقة .(203)
فرمود: هر مسلمانى بايد هر روز صدقه دهد، پرسيدند: كه چه كسى طاقت آن را دارد؟ فرمود: سنگ و مانع را از سر راه مردم برداشتن صدقه است ، كسى راه راه نشان دادن صدقه است ، عيادت كردن مريض صدقه است ، امر بمعروف (كسى را به كار خوب هدايت و تشويق كردن ) صدقه است ، و نهى از منكر (كسى را از كار بد باز داشتن ) صدقه است ، سلام و جواب سلام دادن صدقه است .
لقمان به فرزندش گفت : اذا اءخطاءت خطيئة فابعث فى اثرها صدقة تطفئها.(204)
يعنى : هرگاه گناه و خطايى از تو سر زد، پشت سر آن صدقه اى بده ، تا آتش ‍ آن را خاموش كنى .

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

توجه
!

فراموش نشود كه فرمود: لا صدقة الا مع النية اگر اعمال و حركات خود را خوب در نظر بگيريم ، ما هر روز و شب ده ها و بيشتر از اعمالى انجام مى دهيم كه مى شود آنها را صدقه حسبا كرد ولى چون بدون نيت قربة الى الله انجام مى شود فلذا صدقه شمرده نمى شود، و بايد نيت با خلوص باشد و با منت گذاشتن باطل نشود.
كلام خدا:
لا تبطلوا صدقاتكم بالمن والاءذى .(205)
يعنى : صدقه هاى خود را با منت گذاردن و آزار دادن باطل نكنيد.
نيت بايد خالص براى خدا باشد
حديث ثلاثه زير را بخوانيد:
و روى عنه (صلى الله عليه و آله ): بحديث الثلاثه : المقتول فى سبيل الله ، والمتصدق بماله ، والقارى لكتابه . و ان الله يقول لكل واحد منهم : كذبت ، بل اردت اءن يقال : فلان جواد، كذبت ، بل اردت اءن يقال : فلان شجاع ، كذبت ، بل اردت اءن يقال : فلان قارى . فاخبر رسول الله : انهم لايثابوا على ذلك .(206)
(سه گروه پاداش و ثواب ندارند): كشته شده در راه خدا، تصدق دهنده از مال خود، قارى قرآن ، خدايتعالى به هر يك از آنها مى فرمايد: دروغ گفتى ، بلكه خواستى كه بگويند، فلانى بخشنده است ، دروغ گفتى ، بلكه خواستى كه بگويند، فلانى شجاع است ، دورغ گفتى ، بلكه خواستى كه بگويند، فلانى قرآن خوان است ، رسول خدا خبر داد كه آنها بر كار خود ثواب ندارند.
161 - احثوا فى وجوه المداحين التراب .
- به صورت كسانى كه (شما را) ستايش مى كنند خاك بپاشيد.
تعليق :
(خاك پاشيدن بصورت ، ضرب المثلى در ميان عرب و نشان عدم پذيرش و ناخوشايندى است .)
در مواعظ النبى (صلى الله عليه و آله ) آمده : يا على ؛ اذا اءثنى عليك فى وجهك ، فقل : اللهم اجعلنى خيرا مما يظنون ، واغفرلى ما لا يعلمون ، و لا يؤ اخذنى بما يقولون .(207)
يا على ؛ اگر كسى رو در روى ، تو را ستايش كرد، بگو: خدايا مرا بهتر از آن كن كه مردم گمان مى كنند و آنچه را كه آنها نمى دانند بر من ببخشا، و مرا درباره آنچه مى گويند بازخواست مكن .
162 - اءوثق عرى الايمان ، اءلحب فى الله ، والبغض فى الله .
- مطمئن ترين و محكم ترين تكيه گاه ايمان ، دوست داشتن براى خدا و دشمن داشتن براى خدا است .
تعليق :
قال ابو عبدالله (عليه السلام ): اى عرى الايمان اءوثق ؟...
امام صادق (عليه السلام )، از اصحابش سوال كردند كه كدامين تكيه گاه ايمان استوارتر است ؟ هر كسى چيزى گفت ، يكى گفت : نماز، يكى گفت : زكات ، يكى گفت : روزه ، و حج ، و عمره ، و يكى گفت : جهاد، در پاسخ آنها فرمود: همه آنها فضيلت است ، رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) فرمود: ان اءوثق عرى الايمان ، الحب فى الله ، والبغض فى الله ، و توالى ولى الله ، و تعادى عدوالله .(208)
يعنى : استوارترين و مطمئن ترين تكيه گاه ايمان آن است كه دوستى تو براى خدا و دشمنى تو براى خدا باشد، و با دوست خدا دوست ، و با دشمن خدا دشمن باشى .
163 - ان عبدالمطلب (كان ) لا يستقسم بالازلام ، و لا يعبد الاءصنام ، و لا ياءكل ما ذبح على النصب ، و كان يقول : انا على دين اءبى ابراهيم الخليل .
- عبدالمطلب با ازلام (209) تقسيم نتمى كرد، و بت ها را عبادت نمى كرد، و گوشت حيوانى را كه براى بت ها سر مى بريدند، نمى خورد، و مى گفت : من بر دين پدرم ابراهيم خليل هستم .
164 - اربعة من قواصم (المنى )(210) الظهر: امام يعصى الله و يطاع اءمره ، و زوجة يحفظها زوجها، و هى تخونه ، و فقر لايجد صاحبه مداويا، و جار سوء فى دار مقام .
- چهار چيز كمر شكنند، پيشوايى كه نافرمانى خدا كند، و (مردم ) از او اطاعت كنند. زنى كه شوهرش از او نگهدارى كند، و او به وى خيانت كند، و فقرى كه صاحب آن چاره اى نداشته باشد، و همسايه بدرفتارى كه (در همسايگى خود) مقيم و ماندگار باشد.
165 - اعجب الناس ايمانا، واعظمهم يقينا، قوم ، يكونون آخر الزمان ، لم يلحقوا النبى ، و حجب عنهم الوصى ، و آمنوا بسواد على بياض .
- شگفت ترين مردم از لحاظ ايمان و بزرگترين آنان از لحاظ يقين ، گروهى هستند در آخرالزمان كه به پيامبر ملحق نشدند، و وصى و جانشين پيامبر از آنها غائب بود، به نوشته هايى سياه روى برگهاى سفيد ايمان آوردند.
166 - افتتح بالملح ، واءختم به فهو شفاء من سبعين داء.
- (غذا را) با نمك شروع كن و با آن ختم كن كه آن شفاى هفتاد مرض ‍ است .
167 - انا دعوة ابراهيم ، و بشارة (اخى )(211) عيسى .
- من درخواست ابراهيم (از خدا) و بشارت برادرم عيسى هستم .
168 - ان الجنة ليوجد ريحها من خمسة مائة عام و لا يجد ريحها عاق و لا ديوث .
- عطر و بوى بهشت از پانصد سال راه استشمام مى شود، و عاق پدر و مادر، و ديوث بوى آن را استشمام نمى كنند.
169 - ان لله تسعة و تسعين اسما من احصاها دخل الجنة .
- خداوند نود و نه نام دارد، هر كس آنها را بشمارد (و حفظ كند) داخل بهشت مى شود.
170 - ان اول ما خلق الله العقل .
- نخستين چيزى كه خدايتعالى آفريد عقل بود.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق
:
مجلسى (ره ) در بحارالانوار مى گويد:
لكن خبر اول ما خلق الله العقل را، من در اخبار معتبر نيافتم ، و آن از اخبار عامه گرفته شده است ، و ظاهر اكثر اخبار ما اينطور است : ان اول المخلوقات ، الماء اول مخلوقات آب است . كه در كتاب السماء و العالم خواهد آمد.
بلى ، در اخبار ما چنين آمده : ان العقل اول خلق من الروحانيين يعنى : عقل نخستين مخلوق از امور روحانى است و آن تقدم خلقت بعضى اجسام را نفى نمى كنند.(212)
171 - امان لاءمتى من السرق : قل ادعوا الله ،...الآية .
- براى امت من خواندن آيه : قل ادعوالله ... موجب امنيت از دزد و سارق است .
تعليق :
يا على اءمان لاءمتى من السرق : قل اءدعواالله اوادعوا الرحمن اءيا ما تدعوا فله الاءسماء الحسنى ... الى آخر السورة .(213)
اى على براى امت من اءمان است از دست دزد (كه اين آيه را بخوانند).(214)
172 - امان لاءمتى من الهدم : ان الله يمسك السماوات ...
- براى امت من خواندن آيه : ان الله يمسك السماوات ... موجب امنيت از ويرانى و خرابى است .
تعليق :
قال (صلى الله عليه و آله ): يا على ؛ امان لاءمتى من الهدم :
ان الله يمسك السماوات والارض ان تزولا و لئن زالتا ان اءمسكهما من اءحد من بعده انه كان حليما غفورا(215)(216)
173 - امان لاءمتى من الهم : لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم ، لا ملجاءو لا منجا من الله الا اليه .
- براى امت من خواندن آيه : لا حول و لا قوة ... موجب امنيت از غم و انده است .
174 - امان لاءمتى من الغرق اذا هم ركبوا السفينة و ما قدروا الله حق قدره (الاية ) بسم الله مجريها و مرسيها (الايه ).
- اءمان است براى امت من از غرق شدن هنگامى كه آنها بر كشتى سوار مى شوند (خواندن اين دو آيه .)
تعليق :
يا على ؛ امان لاءمتى من الغرق اذا هم ركبوا السفن فقرؤ ا:
بسم الله الرحمن الرحيم ، و ما قدروا الله حق قدره والاءرض جميعا قبضته يوم القيمة و السموات مطويات بيمينه سبحانه و تعالى عما يشركون .(217)
بسم الله مجريها و مرسيها ان ربى لغفور رحيم .(218)(219)
175 - آفة الحديث ، اءلكذب .
- دروغ ، آفت سخن است .
176 - آفة العلم ، اءلنسيان .
- فراموشى ، آفت دانش است .
177 - آفة العبادة ، اءلفتره .
- سستى ، آفت عبادت است .
178 - آفة الجمال ، اءلخيلاء.
- خودپسندى ، آفت جمال است .
179 - آفة هذا الدين ، بنو اءمية .
- بنى اميه ، آفت دين (اسلام ) است .
180 - انفق ، ينفق عليك .
- تو انفاق كن ، تا بر تو انفاق كنند.
تعليق :
روى ... ابا عبدالله (عليه السلام ) يقول : انفق و ايقن بالخلف و اعلم انه من لم ينفق فى طاعة الله ، ابتلى باءن ينفق فى معصية الله عزوجل ، و من لم يمشى فى حاجة ولى الله ابتلى باءن يمشى فى حاجة عدوالله عزوجل .(220)
مى فرمود: انفاق كن و يقين بدان كه جاى آن پر مى شود، و بدان كه هر كس ‍ در راه اطاعت خدا خرج و انفاق نكند، مبتلا و گرفتار مى شود به آنكه در معصيت و گناه خدا خرج كند، و هر كس رفع نياز دوست خدا را روش خود نسازد، گرفتار رفع نياز دشمن خدا مى شود.
عن ابى عبدالله (عليه السلام ): لو اءن اءحدكم اكتسب المال من حله ، و اءنفق فى حقه ، لم ينفق درهما، الا اءخلف الله عليه ، و (ما انفقتم من شى ء فهو يخلفه .)(221)
يعنى : اگر يكى از شماها مالى از راه حلال بدست آورد، و آن را بحق و راستى خرج كند، درهمى را خرج نمى كند مگر اينكه خدايتعالى عوض آن را مى رساند، در قرآن است : (و آنچه انفاق مى كنيد خداوند جايگزين مى نمايد).
و ما انفق الرجل من نفقة ، فعلى الله خلفها ضمانا، الا ما كان من نفقة فى بنيان ، او معصية الله .(222)
فرمود: هر آنچه مرد انفاق و (در راه صحيح ) خرج كند خدايتعالى عوض آن را ضمانت كرده ، مگر آنچه در بناء و ساختمان (اضافه بر احتياج ) و يا در راه معصيت خدا باشد.
عن ابى عبدالله (عليه السلام ) قال : كل بناء فوق الكفاية يكون و بالا على صاحبه يوم القيامة .(223)
هر بنا و اقامتگجاهى كه بيشتر از احتياج باشد، در روز قيامت براى صاحبش ‍ وبال (عقوبت و عذاب ) خواهد شد.
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): كل بناء يبنى ، وبال على صاحبه يوم القيمة الا ما لابد منه .(224)
هر بنا و ساختمان خانه اى كه ساخته مى شود، در روز قيامت براى صاحبش ‍ وبال (عذاب ) است بجز اندازه اى كه به آن احتياج باشد.
181 - اكرموا اولادى الصالحون لله (و) الطالحون لى .
- فرزندان مرا گرامى بداريد، صالحشان را براى خدا، و ناصالحشان را بخاطر من .
182 - اياكم و تزويج الحمقاء.
- از ازدواج با احمق هاى بى خرد پرهيز كنيد.
183 - اذا اردتم النوم فخمروا اوانيكم .
- هرگاه خواستيد بخوابيد ظرفهايتان را بپوشانيد.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق
:
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): اءغلقوا ابوابكم ، و خمروا آنيتكم و اوكئو اءسقيتكم ، فان الشيطان لا يكشف غطاء، و لا يحل وكاء.(225)
درهاى خود را قفل كنيد. و ظرفهاى (غذاى ) خود را بپوشانيد، و دهنه ظرفهاى آبتان را ببنديد، زيرا شيطان پوشش را كنار نمى زند و بندها را باز نمى كند.
184 - اءمضوا فى اءحكامهم .
- احكام آنان را مراعات كنيد.
تعليق :
عن على بن الحسين عن ابى عبدالله (عليهما السلام ): اذا كنتم فى اءئمة الجور، فاءمضوا فى احكامهم و لا تشهروا اءنفسكم ، فتقتلوا، و ان تعاملتم باحكامهم كان خيرا لكم .(226)
اگر در دوره حكومت ستمكاران قرار گرفتيد، در احكام آنها بگذرانيد، و خود را مشهور نسازيد كه كشته مى شويد.
و اگر در ظاهر به احكام آنها عمل كنيد براى شما بهتر است .
ظاهرا مربوط به دوره تقيه است .
185 - اكثر اءهل النار، العزاب .
- بيشتر اهل جهنم عزب ها هستند (كه ازدواج نكردند.)
186 - ان اءغم الغم ، غم العيال .
- سخت ترين غم و اندوه ، غم خانواده است .
تعليق :
قال (صلى الله عليه و آله ): يا على ؛ غم العيال ستر من النار، و غم الموت كفارة الذنوب ... اعلم يا على ان ارزاق العباد على الله سبحانه ، و غمك لهم لايضرك و لاينفع ، غير انك توجر عليه ، و ان اءغم الغم ، غم العيال .(227)
فرمود: اى على ؛ غم و اندوه اهل و عيال سپرى است در برابر آتش دوزخ ، و غم مرگ كفاره گناهان است . و بدان كه يا على ؛ روزى بندگان به عهده خداى سبحان است ، و اندوه تو از اين بابت براى تو نه ضررى دارد، و نه سودى ، جز اينكه موجب اجر و پاداش تو مى شود، بدرستى كه بالاترين غم ها، غم و اندوه اهل و عيال است .
عن النبى (صلى الله عليه و آله ): ان من الذنوب ذنوبا، لا يكفرها صلاة و لا صدقة . قيل : يا رسول الله ؛ فما يكفرها؟ قال : الهموم فى طلب المعيشة .(228)
فرمود: عده اى از گناهان هستند كه آنها را نه نماز خواندن مى پوشاند و نه صدقه دادن ، پرسيدند كه اى رسول خدا؛ پس چه چيز آنها را مى پوشاند؟ فرمود: اندوه و غم هايى كه در راه كسب معاش عارض شود.
و قال النبى (صلى الله عليه و آله ): اذا كثرت ذنوب المومن و لم يكن له من العمل ما يكفرها ابتلاه الله بالحزن ليكفرها به عنه .(229)
فرمود: هرگاه گناهان مومن زياد شد و عملى كه آنها را پاك كند نداشت ، خدايتعالى آن (مومن ) را به غم و اندوه مبتلا سازد تا بدان وسيله آنها را پاك سازد و ببخشد.
187 - ان الله يبغض البيت اللحم (230) و اللحم السمين .
- بدرستى كه خداى تعالى دشمن مى دارد خانه گوشتى و گوشت فربه را.
يعنى : خانه اى كه در آن بسيار غيبت مردم كنند، و شخص متكبر و خودخواهى را كه با نخوت و گردنكشى راه مى رود.(231)

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق

:

شيخ صدوق (ره ) در ادامه حديث بالا اين روايت را مى آورد.
كه يكى از اصحاب گفت : اى فرزند رسول خدا؛ ما گوشت را دوست داريم و خانه هاى ما از گوشت خالى نمى شود، پس چگونه است آن ؟
فرمود: آنچنان نيست كه خيال مى كنى ، بيت اللحم (با كسره حاء) خانه اى است كه در آن گوشت مردم با غيبت كردن آنها خورده شود، و اما اللحم السمين . شخص خودخواهى است كه با تبختر و گردنكشى راه مى رود.(232)
در مكارم الاخلاق طبرسى (ره ) مانند اين حديث آمده و ضمنا امام صادق (عليه السلام ) مى فرمايد: رسول خدا گوشت مى خورد و آن را دوست داشت ، و هر كس چهل روز گوشت نخورد، بدخوى مى شود، و هر كس ‍ بدخوى شد به او گوشت بخورانيد.
به او عرض شد كه مردم مى گويند، هر كس سه روز گوشت نخورد، بدخوى مى شود، فرمود، دروغ گفته اند، هر كس چهل روز گوشت نخورد خلقش بد مى شود.(233)
مجلسى (ره ) در بحار آورده كه اميرالمومنين (عليه السلام ) گوشت كم مى خورد و مى فرمود: لا تجعلوا قلوبكم مقابر الحيوان .(234)
يعنى : درون خود را قبرهاى حيوانات نكنيد. (آنقدر نخوريد كه گوشت و استخوان شما از گوشت حيوانات تشكيل شود.)
188 - ان عمود الدين الصلوة .
- بدرستى كه ستون و پايه دين نماز است .
189 - اقرار العقلاء على انفسهم جائز.
- بر خردمندان روا است كه بر عليه خود اقرار و اعتراف كنند.
190 - ان عمود الدين تكرار الصلوة .
- بدرستى كه ستون دين تكرار (مداومت ) نماز است .
191 - اذا التقى الختانان (235) فقد وجب الغسل .
- وقتى كه دو آلت بهم رسيد، غسل (جنابت ) واجب مى شود.
192 - ان الله فرض عليكم الزكوة ، كما فرض الصلوة .
خداى تعالى زكات را بر شما واجب نموده است همانگونه كه نماز را واجب نموده .

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

193 - ان النفس اذا اءحرزت رزقها استقرت .


- هنگامى كه نفس انسان روزى خود را به دست آورد آرام مى گيرد.
تعليق :
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): ان النفس اذا اءحرزت قوتها استقرت .(236)
عن جعفر بن محمد (عليهما السلام ) فى حديث طويل ، قال :... فاءما سلمان ، فكان اذا اءخذ عطاه ، رفع منه قوته لسنة ، حتى يحضر عطاؤ ه من قابل ، فقيل له : يا ابا عبدالله اءنت فى زهدك تصنع هذا؟ و اءنت لا تدرى ، لعلك تموت اليوم ، اءوغدا، فكان جوابه اءن قال : ما لكم ، لا ترجون لى البقاء، كما خفتم على الفناء؟ اءما علمتم يا جهلة ، اءن النفس قد تلتات على صاحبها، اذا لم يكن لها من العيش ، ما يعتمد عليه ، فاذا هى اءحرزت معيشتها اطمانت .(237)
فرمود: هرگاه چيزى به دست سلمان مى رسيد، از آن بمقدار احتياج و هزينه يك سال زندگى ذخيره مى كرد تا سال آينده .
به او گفتند: اى سلمان ، تو با اين زهدى كه دارى ، چگونه اين كار را مى كنى ، در حالى كه نمى دانى ، شايد امروز يا فردا مرگ به سراغ تو آيد؟
سلمان در پاسخ گفت : چه شده كه شما از مرگ و فناى من مى ترسيد، ولى از زنده ماندن من نا اميد هستيد؟ اى نادانان آيا نمى دانيد كه نفس انسان قوى و استوار نمى شود هرگاه كه از وسايل زندگى به مقدار قابل اعتماد نداشته باشد. هرگاه معاش زندگى خود را احراز كرد (و بدست آورد) دل او آرام مى گيرد.
194 -اتبعوا الجنازة و لا تتبعكم .
- پشت سر جنازه حركت كنيد، جلوتر از آن نرويد.
195 - ان الله احتج على الناس بما آتيهم من النعم .
- خداى تعالى از نعمت هايى كه بر مردم داده بازخواست خواهد كرد.
196 - اءتركوا ما، لاباءس به حذرا مما به باءس .
- چيزى را كه (ضرورت ندارد) و نبودنش به شما ضرر نمى رساند رها كنيد از ترس اينكه مبادا در آن ضررى نهفته باشد.
197 - اءشراف اءمتى ، حملة القرآن .
- بزرگان و محترمين امت من حافظين و عاملين قرآن اند.
198 - اذا اتاكم عنى حديث ، فاءعرضوه على كتاب الله ، فما وافقه فاقبلوه ، و ما خالفه فاضربوه به الحائط.
- اگر از من حديثى به شما رسيد، آن را بر كتاب خدايتعالى (قرآن ) عرضه كنيد، پس آنچه با آن موافق بود بپذيريد، و آنچه مخالف قرآن بود، آن را به ديوار بزنيد.
تعليق :
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ) فى حجة الوداع : قد كثرت على الكذابة ، و ستكثر، فمن كذب على متعمدا، فليتبوء مقعده من النار، فاذا اءتاكم الحديث ، فاعرضوه على كتاب الله و سنتى ، فما وافق كتاب الله و سنتى ، فخذوا به ، و ما خالف كتاب الله و سنتى ، فلا تاءخذوا به .(238)
رسول اكرم (صلى الله عليه و آله ) در حجة الوداع فرمود: بر من زياد دروغ بسته اند، و در آينده (نيز) زيادتر خواهند بست ، پس هر كس عمدا، و دانسته ، بر من دروغ ببندد، در آتش دوزخ نشانده خواهد شد.
پس هرگاه براى شما حديثى نقل شد، آن را بر كتاب خدايتعالى و سنت و روش من عرضه و مقابله كنيد، آنچه با كتاب خدا و سنت من مطالق بود آن را بپذيريد، و آنچه مخالف قرآن و سنت بود آن را رها كنيد.(239)
199 - اءقضاكم على .(240)
- بهترين قاضى و داور شما (بهترين حاكم شما، يعنى : داناترين شما) على است .
200 - انما سمى المتقون لتركهم ما لا باءس به حذرا من الوقوع مما به باءس .
- پرهيزكاران بدان جهت به اين اسم ناميده شدند كه واگذاشتند و ترك كردند آنچه را كه نبودن آن ضررى نداشت به احتياط و ترس آنكه ، مبادا در آن به ضرر و زيان بيافتند.
201 - اذا وصلت عليكم اءطراف النعم ، فلا تنفروا اءقصاها بالنكر.(241)
- هرگاه انواع نعمت ها به شما رو آورد، آن را با ناشكرى و قدرنشناسى از خود دور نسازيد.
202 - ادخرت (242) شفاعتى لاءهل الكبائر من اءمتى .
- من شفاعت خود را براى اهل كبائر (صاحبان گناه كبيره ) امتم نگهداشته ام .
203 - احرام الرجل فى راءسه ، و احرام المراءة فى وجهها.
- احرام مرد (در مراسم حج ) در سَرِ او، و احرام زن در صورت اوست .
تعليق :
جعفر عن ابيه (عليهما السلام )، قال : المحرمة لا تتنقب لاءن احرام المراءة فى وجهها، و احرام الرجل فى راءسه .(243)
فرمود: زن در حال احرام نبايد (به صورت خود) نقاب بياندازد، زيرا احرام زن در صورت اوست . و مرد (نيز نبايد سرش را بپوشاند) احرام مرد در سرش مى باشد.
204 - اثنان (244) منهومان ، لا يشبعان ، طالب علم ، و طالب دنيا.
- دو گروه حريصند و سير نمى شوند: طالب علم و طالب دنيا.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق
:
قال (صلى الله عليه و آله ): منهومان لا يشبعان ، طالب دنيا، و طالب علم ، فمن اقتصر من الدنيا على ما اءحل الله له سلم ، و من تناولها من غير حلها هلك الا اءن يتوب او يراجع ، و من اءخذ العلم من اءهله و عمل بعلمه نجا، و من اءراد به الدنيا فهى حظه .(245)
دو گروه سير نمى شوند، طالب دنيا و طالب علم ، پس هر كس از دنيا به مقدار كمى از آنچه خداوند حلال كرده كفايت كند، سالم مى ماند، و هر كس ‍ از غير حلال آن فرا گيرد به هلاكت مى افتد. مگر اينكه توبه كند، يا باز گردد. و هر كس علم و دانش را از اهل آن فرا گيرد و آن را بكار برد و عمل كند رستگار مى گردد. و هر كس با آن علم دنيا طلبد، همان دنيا نسيب و بهره اوست (از آخرت نسيبى ندارد.)
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): منهومان لا يشبعان ، طالب علم و طالب دنيا. فاءما طالب العلم فيزداد رضا الرحمن . و اءما طالب الدنيا فيتمادى فى الطغيان .(246)
دو گروه سير نمى شوند، طالب علم و طالب دنيا. اما طالب علم خشنودى خداى رحمان را زياد مى كند، و اما طالب دنيا به طغيان و نافرمانى كشيده مى شود.
205 - ان اءخوف ما اءخاف على اءمتى ، اتباع الهوى و طول الامل .
- بيشترين بيمى كه بر امت خود دارم ، پيروى كردن از هواى نفس و درازى آرزو است .
206 - اذا ظهرت البدعة (247) فى امتى ، فليظهر العالم علمه فمن لم يفعله ، فعليه لعنة الله .
- هرگاه بدعت : (نوآورى و احداث رسم جديد خلاف كتاب و سنت ) در ميان امت من رواج يافت ، عالم بايد علم خود را اظهار كند، كسى كه اين كار را نكند لعنت خدا بر اوست .
207 - انما الماء من الماء.
- آب فقط از آب است .
تعليق :
درباره اين حديث ، فقهاى فرق مختلف آن را به طهارت و غسل و جنابت مربوط دانسته و بحث متفاوت و مفصل نموده اند كه شرح آن طولانى است و نيازى هم به آن نيست .(248)
208 - ان ابراهيم حرم مكة ، و انى حرمت المدينة .
- ابراهيم ، مكه را حرام قرار داد، و من مدينه را حرم قرار دادم .
209 - ان اءحب الاديان الى الله الحنيفية (249) السمحة .
- محبوبترين دين ها پيش خداى متعالى دين صحيح و آسان (اسلام ) است .
210 - اذا بلغ الماء كرا، لم يحمل خبثا.
- وقتى كه آب به اندازه كُرّ رسيد، پليدى (و نجاست ) نمى پذيرد.
211 - ان اءفضل الصيام ، صيام اءخى داود.(250)
- بهترين روزه ها، روزه برادرم داود است .
تعليق :
و كان رسول الله (صلى الله عليه و آله ): ربما صام يوما، و افطر يوما، و يقول : هو اءشد الصيام ، و هو صيام داود.(251)
رسول خدا (صلى الله عليه و آله )اى بسا (در غير ماه رمضان ) يك روز روزه مى گرفت و روز ديگر افطار مى كرد، و مى فرمود: آن سخت ترين روزه ها است ، و آن روزه برادرم داود است .
212 - اءكثروا، من ذكر هادم اللذات .
- بسيار به ياد آوريد از بين برنده خوشى و لذت ها يعنى مرگ را.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): افضل الزهد فى الدنيا ذكر الموت ، و افضل العبادة ذكر الموت ، و افضل التفكر ذكر الموت .
فمن اءثقله ذكر الموت وجد قبره من رياض الجنة .(252)
بهترين زهد در دنيا ياد مرگ است ، و بهترين عبادت ياد مرگ است ، و بهترين تفكر و انديشه ياد كردن مرگ است . پس هر كس ياد مرگ او را گرانبار كند، قبر خود را از باغهاى بهشت مى يابد.
و لما قيل لرسول (صلى الله عليه و آله ): من اكرم الناس ؟ من اءكيس ‍ الناس ؟ قال : اءكثرهم للموت ذكرا و اءشدهم له استعدادا.(253)
پرسيدند: چه كسى گرامى ترين مردم و چه كسى زيرك و خردمندترين مردم است فرمود: آنهايى كه زياد ياد مرگ مى كند، و بيشترين آمادگى را براى مرگ دارند.
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): الكيس من دان نفسه و عمل لما بعدالموت و العاجز من اتبع نفسه و هواها، و تمنى على الله عزوجل الاءمانى .(254)
هوشيار كسى است كه بر نفس خويش مسلط باشد و براى پس از مرگ عمل كند، و ناتوان آنست كه دنبال هواى نفس برود، و از خدا آرزوهاى بسيار دارد.
و قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ):... والذى نفسى بيده ، ما طرفت عيناى الا ظننت اءن شفراى لا يلتقيان حتى يقبض الله روحى و لا رفعت طرفى فظننت انى واضعه حتى اءقبض و لا لقمت الا ظننت انى لا اسيغها حتى اغص بها.
ثم قال : يا بنى آدم ؛ ان كنتم تعقلون فعدوا اءنفسكم من الموتى ، فوالذى نفسى بيده انما توعدون لات و ما اءنتم بمعجزين .(255)
و فرمود: سوگند به كسى كه جانم بدست اوست چشمانم را بر هم ننهادم مگر اينكه گمان كردم كه قبل از گشودن روحم را خداوند قبض خواهد كرد و چشمانم را نگشودم در حالى كه گمان داشتم كه قبل از برهم گذاشتن آن قبض روح مى شوم و لقمه اى به دهان نگذاشتم مگر گمان بردم آن را فرو نمى برم تا اينكه آن گلوگيرم شده و خفه ام مى سازد.
سپس فرمود: اى فرزند آدم ؛ اگر عقل داريد، خودتان را در شمار مردگان به حساب آريد سوگند به آنكه جانم بدست اوست ، آنچه وعده داده شده ايد (مرگ ) خواهد آمد و شما نمى توانيد از آن جلوگيرى كنيد.
قال رجل : يا رسول الله ؛ مالى لا احب الموت ؟ فقال : هل معك مال ؟ فقال : نعم ، قال : فقدم مالك باءن قلب المرء مع ماله ، فان قدمه احب ان يلحقه ، و ان خلفه احب اءن يتخلف معه .(256)
مردى گفت : يا رسول الله ؛ چرا من مرگ را دوست ندارم ؟ فرمود: آيا مالى در پيش تو است ؟ گفت : بلى ، فرمود: مال خود را پيش از خود بفرست زيرا دل مرد همراه مال اوست پس اگر آن را پيش از خود بفرستد دوست دارد كه به مالش برسد و اگر باقى گذارد دوست دارد كه پيش مالش بماند.
عن النبى (صلى الله عليه و آله ) قال : كن كانك عابر سبيل ، وعد نفسك فى اصحاب القبور، عش ما شئت فانك ميت ، و احبب من احببت فانك مفارقه ، عجبت لمؤ مل دنيا و الموت يطلبه .(257)
فرمود: چنان باش كه گويى رهگذرى ، و خودت را در شمار اهل قبول به حساب آور، هر طور كه خواستى زندگى كن كه (در آخرت ) خواهى مرد، هر كس را كه بخواهى دوست بدار كه سرانجام از او جدا خواهى شد در شگفتم از آرزومند دنيا (در حاليكه ) مرگ او را دنبال مى كند.
قال (صلى الله عليه و آله ): اعمل لدنياك كانك تعيش ابدا، و اعمل لاخرتك كانك تموت غدا.(258)
براى دنياى خود چنان كار كن كه گويا هميشه زنده خواهى ماند و براى آخرت خود چنان كار كن كه گويا فردا خواهى مرد.
عن على (عليه السلام ) فى قول الله : و لا تنس نصيبك من الدنيا قال : لا تنس صحتك و قوتك و فراغك و شبابك و نشاطك ان تطلب بها الاخرة .(259)
على (عليه السلام ) درباره كلام خدا كه به رسول خود مى فرمايد: نصيب خود را از دنيا فراموش مكن ، چنين گويد: صحت و سلامتى ، قوت و معاش ‍ و فراغت (استراحت ) خود را، و جوانى و سر زندگى خود را فراوش مكن ، تا بوسيله آنها (نيرو و توانايى پيدا كنى و) آخرت طلب كنى .
213 - اءعط الاءجير اءجره قبل اءن يجف عرقه .
- مزد و اجرت كارگر مزد بگير را قبل از خشك شدن عرق او بپرداز.
214 - اءيما امراءة سئلت الطلاق ، فعليها حرام رائحة الجنة .
- هر زنى كه درخواست طلاق كند، بوى بهشت براى او حرام است .
215 - انما بعثت لاءتمم (260) مكارم الاءخلاق .
- من براى كامل كردن ارزشهاى اخلاقى مبعوث شده ام .
216 - اءحبكم الى الله ، اءحسنكم اءخلاقا.
- محبوبترين شما پيش خدايتعالى ، خوش خلق ترين شما است .
217 - ابغضكم الى الله ، المشاؤ ن بالنميمة .
- منفورترين و مبغوض ترين شما پيش خدايتعالى سخن چينانند.
218 - افضل الاعمال احمزها.
- بهترين و ارزشمندترين كارها سخت ترين و دشوارترين آنها است .
تعليق :
من اءحب دنياه اءضر بآخرته ، و من اءحب آخرته اءضر بدنياه ، فآثروا ما يبقى على يفنى .(261)
هر كه دنياى خويش را دوست دارد آخرت خود را ضرر مى رساند، و هر كه آخرت خويش را دوست دارد به دنياى خويش زيان زند. پس آنچه را كه باقى است بر آنچه فانى است ترجيح دهيد.
و قال (عليه السلام ): افضل الاعمال ما اكرهت عليه نفسك .(262)
بهترين كارها آنست كه خود را به انجام آن وادار كنى .
219 - اطفئوا سرجكم عند نومكم .
- هنگام خواب ، چراغهايتان را خاموش كنيد.