فاطمه گلواژه آفرينش

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

از بهترين بانوان

24. پيامبر اكرم(ص):
اِنَّ مِنْ خَيْرِ نِسائِكُمْ؛ اَلْوَلُودَ، السَّتِيرَةَ، الْعَفِيفَةَ، الْعَزِيزَةَ فِي اَهْلِها، الذَّلِيلَةَ مَعَ بَعْلِها، الْحِصانَ مَعَ غَيْرِهِ، الّتِي تَسْمَعُ لَه وَ تُطِيعُ اَمْرَهُ وَ إذا خَلا بِها بَذَلَتْ ما أَرادَ مِنْها؛ (15)
همانا از بهترين زنان شما زنى است كه زياد بچه‏دار شود، شوهردوست و محجوب و پاكدامن باشد، در ميان خويشانش عزيز باشد ولى با شوهرش رام و تسليم باشد، خودش را از بيگانه محفوظ بدارد، نسبت به همسرش حرف‏شنوى و اطاعت داشته باشد، و در خلوت شوهر، از انجام خواسته او مضايقه نكند.<

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

زن قيمت ندارد!

26. امام صادق(ع):
لَيْسَ لِلْمَرْأَةِ خَطَرٌ، لا لِصالِحَتِهِنَّ وَ لا لِطالِحَتِهِنَّ؛ اَمّا صالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ خَطَرُها الذَّهَبَ وَ الفِضَّةَ. وَ اَمّا طالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ التُّرابُ خَطَرَها، التُّرابُ خَيرٌ مِنْها؛ (16)
براى زن، ارزش و معادلى نيست؛ نه براى صالح آنان و نه براى ناصالح آنان. اما خوبِ آنان در مقابل ارزشش، طلا و نقره برابرى نمى‏كند چرا كه بهتر از طلا و نقره است، و اما ناصالح آنها، خاك نيز قيمت و بهاى او نيست، چرا كه خاك بهتر از او است.
اين حديث شريف مى‏تواند بعنوان جمع‏بندى احاديث اين قسمت باشد و نشان‏دهنده اين است كه ارزش انسانى زن، امرى معنوى است كه با ملاكهاى مادى نمى‏توان ارزشيابى نمود و طبيعى است نوعاً هر عنصرى كه بيشتر مى‏تواند در جامعه نقش مثبت و ارزشمند داشته باشد، نقش تخريبى زيادترى نيز مى‏تواند دارا باشد.

---

1- بحارالانوار، ج‏103، ص‏245.
2- وسائل الشيعه، ج 14، ص 130. و كافى، ج 5، ص 517 با حذف كلمه «فَيُجيبُها».
3- سوره تحريم(66)، آيه‏6. در باره اين آيه رجوع كن به حديث 39، از همين بخش.
4- وسائل‏الشيعه، ج‏14، ص‏131، «كُلُّ امرءٍ تُدَبِّرهُ امرأ فَهُوَ مَلْعُونٌ».
5- من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص‏442.
6- وسائل‏الشيعه، ج‏14، ص‏23.
7- همان، ص‏121.
8- من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص‏440.
9- كافى، ج‏5،، ص‏325.
10- بحارالانوار، ج‏103، ص‏244.
11- همان، ص‏239.
12- همان، ج‏103، ص‏252.
13- الميزان فى تفسير القرآن، ج‏4، ص‏350، و نيز: الدرّ المنثور، ج‏2، ص‏153.
14- نك: الميزان، ج‏4، ص‏351، ذيل تفسير آيه 32 - 35 سوره نساء.
15- بحارالانوار، ج‏103، ص‏239.
16- همان، ص‏236.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

در راه تفاهم

مدارا كن!

27. امام صادق(ع) به نقل از پيامبر اكرم(ص):
وَ مَنْ صَبَرَ عَلى‏ خُلْقِ امرأةٍ سَيِّئَةِ الْخُلْقِ واحْتَسَبَ في ذلكَ الأجْرَ أعْطاهُ اللَّهُ ثَوابَ الشاكرينَ؛(1)
مردى كه بر اخلاق همسرى بداخلاق صبر كند و آن را تحمل نمايد و آن را به حساب اجر الهى بگذارد، خداوند پاداش شكرگزاران را به او خواهد داد.
پستى و بلنديهاى زندگى و روابط مشترك زن و شوهر، نياز مبرمى به اصل «مدارا و تفاهم» دارد. مرد كه عهده‏دار مديريت زندگى مشترك است شديداً به اين اصل نيازمند است، و اين بستگى به سعه صدر و روح گذشت و فداكارى او دارد. البته براى ايجاد حُسن تفاهم، نياز به عناصر چندى است كه در ضمن روايات اين بخش، به آنها پرداخته خواهد شد؛ بعضى مربوط به مرد و قسمتى نيز مرتبط به زن و پاره‏اى نيز مشترك ميان آن دو است.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

مسؤوليت روابط حسنه

28. امام صادق(ع):
رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً اَحْسَنَ فِيما بَيْنَهُ وَ بَيْنَ زَوْجَتِهِ، فَاِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ مَلَّكَهُ ناصِيَتَها وَ جَعَلَهُ الْقَيِّمَ عَلَيْها؛(2)
خدا رحمت كند مردى را كه ميان خود و همسرش را اصلاح نمايد، زيرا خداوند اختيارش را در دست او گذاشته و او را قيّم و سرپرست زن نموده است.
اين روايت، اشاره است به آيه شريفه «الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ على‏ بَعْضٍ و بِما اَنْفَقُوا مِنْ أمْوالِهِمْ»(3)كه اجمالاً نوعى قيمومت را براى مردان در فضاى روابط همسرى و خانوادگى قرار داده است. اينكه چارچوب و خاستگاه اين سرپرستى چيست، و مشخصاً در چه مسايلى مصداق مى‏يابد، موضوعى است كه در تفسير و مباحث فقهى بايد پى گرفت.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

تقسيم كار

29. امام صادق(ع) از پدر بزرگوارش امام باقر(ع):
تَقاضى‏ عَليٌّ و فاطِمَةُ اِلى‏ رَسُولِ‏اللَّهِ(ص) في الْخِدْمَةِ، فَقَضى‏ عَلى‏ فاطِمَةَ بِخِدْمَةِ ما دُونَ الْبابِ وَ قَضى‏ عَلى‏ عَليٍّ بِما خَلْفَهُ. قال: فَقالَتْ فاطِمَةُ: فَلا يَعْلَمُ ما داخَلَني مِنَ السُّرُورِ إلاّ اللَّهُ بِإكْفائي رَسُولُ‏اللَّهِ تَحَمُّلَ رِقابِ الرِّجالِ؛(4)
على و فاطمه در مورد كارهاى خانه از رسول خدا(ص) تقاضاى دستورالعمل كردند. حضرت(ص) كارهاى داخل خانه را به عهده فاطمه گذاشت و كار بيرون را بر عهده على.
پس از آن فاطمه فرمود: خدا مى‏داند چقدر از اينكه رسول خدا بار دوش مردان را از من گرداند خوشحال شدم.
حضرت فاطمه(س) اين را مايه خوشحالى خود مى‏داند كه مسؤوليت مواجه‏شدن و هم‏صحبت‏شدن با مردان بيگانه در خارج از خانه را بر عهده ندارد. احتمالات ديگرى نيز در اين جمله داده شده است؛ از جمله اينكه مسرّت‏خاطر او به اين علت است كه رسول خدا(ص) او را در قبول مسؤوليت همسان و همانند مردان قرار داده است و كارهاى داخل را به او واگذار نموده است.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

در جايگاه واقعى

30. على(ع) خطاب به فرزندش امام حسن(ع):
... وَ لا تُمَلِّكِ الْمرْأَةَ مِنْ اَمْرِها ما جاوَزَ نَفْسَها؛ فَإنَّ الْمَرْأَةَ رَيْحانَةٌ وَ لَيْسَتْ بِقَهْرِمانَةٍ وَ لا تَعْدُ بِكَرامَتها نَفْسَها وَ لا تُطْمِعْها في أَنْ تَشْفَعَ لِغَيْرِها؛ (5)
زن را در آنچه مربوط به او نيست صاحب اختيار مگردان، زيرا زن چون گياهى خوشبو است، و نه كارفرما و مسؤول خرج و خريد، و در گرامى داشتن او از آنچه مربوط به او است تجاوز مكن و او را به طمع نينداز كه شفاعت ديگرى كند.
زن درخت ستبرى نيست كه آسيب‏پذير نباشد. بايد جايگاه واقعى او را در زندگى شناخت چرا كه افراط و تفريط نسبت به او، آفاتى را به دنبال دارد. او بيش از هر چيز نياز به مهربانى و عطوفت دارد، حتى بسيارى مواقع، رفتار عطوفت‏آميز در او بيشتر تأثير دارد تا استدلال، چه رسد به خشونت!

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

يك زن برابر هزار مرد!

31. امام صادق(ع):
اَلإمْرَأَةُ الصّالِحَةُ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ رَجُلٍ غَيْرِ صالِحٍ وَ اَيُّما امْرَأَةٍ خَدَمَتْ زَوْجَها سَبْعَةَ اَيّامٍ اَغْلَقَ اللَّهُ عَنْها سَبْعَةَ اَبْوابِ النّارِ وَ فَتَحَ لَها ثَمانِيَةَ اَبْوابِ الْجَنَّةِ، تَدْخُلُ مِنْ اَيُّها شاءَتْ؛ (6)
زن شايسته از هزار مرد ناشايست بهتر است؛ و هر زنى كه هفت روز به شوهرش خدمت كند، خداوند درهاى هفتگانه آتش را به روى او مى‏بندد و هشت در بهشت را براى او مى‏گشايد و او از هر درى كه بخواهد، وارد مى‏شود.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

كارگزار الهى

32. امام صادق(ع):
خَيْرُ نِسائِكُمْ، الطَّيِّبَةُ الرِّيحُ، الطَّيِّبَةُ الطَّبِيخُ، الّتي إذا أَنْفَقَتْ أَنْفَقَتْ بِمَعْرُوفٍ وَ إنْ اَمْسَكَتْ أمْسَكَتْ بِمَعْرُوفٍ. فَتِلْكَ عامِلٌ مِنْ عُمّالِ اللَّهِ وَ عامِلُ اللَّهِ لا يَخِيبُ وَ لا يَنْدَمُ؛ (7)
بهترين زنان شما، زن خوشبو و با دست‏پخت خوب است آن زنى كه اگر انفاق (خرج) كند به نيكى انفاق (خرج) كند و اگر انفاق (خرج) نكند نيز به نيكى نكند. پس اين زن عاملى از كارگزاران خداوند است و كارگزار خدا نه ناكام و نا اميد مى‏شود و نه پشيمان.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

يك ليوان آب

33. امام صادق(ع):
ما مِنْ اِمْرَأَةٍ تَسْقي زَوْجَها شَرْبَةً مِنْ ماءٍ اِلاّ كانَ خَيْراً لَها مِنْ عِبادَةِ سَنَةٍ، صِيامَ نَهارِها وَ قِيامَ لَيْلِها وَ يَبْنِي اللَّهُ لَها بِكُلِّ شَرْبَةٍ تَسْقي زَوْجَها مَدِينَةً في الْجَنَّةِ وَ غَفَرَلَها سِتِّينَ خَطِيئَةً؛ (8)
هيچ زنى نيست كه جرعه‏اى آب به همسرش بدهد مگر اينكه اين كار براى او از عبادت يك سال كه روزهايش روزه باشد و شبهايش به عبادت بايستد بهتر است، و خداوند به پاداش هر جرعه آبى كه به همسرش مى‏دهد، براى او در بهشت شهرى مى‏سازد و شصت خطا از خطاهاى او را مى‏بخشد.
اگر زن به خدمات و كارهايى كه داخل منزل براى شوهر و فرزندانش مى‏كند با اين بينش بنگرد كه به واسطه آنها مى‏تواند كسب رضاى خداى متعال نمايد و خانه، زمينه‏اى است براى اظهار بندگى و عبوديت بيشتر، و از جانب ديگر، شوهر نيز به واقع اين را بپذيرد كه نوع زحماتى كه همسرش در خانه متحمل مى‏شود مسؤوليتى الزامى براى او نيست، قدم بسيار بزرگى در راه حسن‏تفاهم برداشته شده است. در جهت تأكيد بيشتر بر اين عنصر اساسى، به حديث ديگرى در همين زمينه توجه شود.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

مرحمت الهى و زحمات زن

34. امام صادق(ع):
سَأَلَتْ اُمُ‏سَلَمَة رَسُولَ‏اللَّه(ص) عَنْ فَضْلِ النِّساءِ في خِدْمَةِ اَزْواجِهِنَّ فقالَ: اَيُّما امْرَأَةٍ رَفَعَتْ مِنْ بَيْتِ زَوْجِها شَيْئاً مِنْ مَوْضِعٍ اِلى‏ مَوْضِعٍ تُرِيدُ بِهِ صَلاحاً إلاّ نَظَرَ اللَّهُ إلَيْها وَ مَنْ نَظَرَ اللَّهُ اِلَيْهِ لَمْ‏يُعَذِّبْهُ.
فقالَتْ اُمُّ سَلَمَة رَضِي اللَّهُ عَنْها: زِدْني في النِّساءِ الْمَساكِينِ مِنَ الثَّوابِ بِأَبي اَنْتَ وَ اُمِّي.
فقالَ(ص): يا اُمَ‏سَلَمَة! اِنَّ الْمَرْأَةَ اِذا حَمَلَتْ كانَ لَها مِنْ الأَجْرِ كَمَنْ جاهَدَ بِنَفْسِهِ وَ مالِهِ في سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، فَاِذا وَضَعَتْ قِيلَ لَها: قَدْ غُفِرَ لَكِ ذنْبُكِ فَاسْتَأْنِفي الْعَمَلَ. فَاِذا أَرْضَعَتْ فَلَها بِكُلِّ رَضْعَةٍ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِنْ وُلْدِ إسْماعِيلَ؛(9)
امّ‏سلمه در باره ارزش زنان در خدمتگزارى به همسرانشان از پيامبر(ص) پرسيد؛ حضرت(ص) فرمود:
هر زنى كه در خانه شوهرش، چيزى را با هدف خير و صلاح، از جايى برداشته به جاى ديگر بگذارد، خداوند به او توجه و نظر مى‏كند، و هر كس كه خداوند به او توجه كند عذابش نخواهد كرد.
ام‏سلمه گفت: پدر و مادرم فدايت! در باره ثواب و پاداش زنان بيچاره، بيشتر برايم بازگو كن.
حضرت(ص) فرمود: اى ام‏سلمه! همانا زن هنگامى كه باردار مى‏شود اجرى همانند اجر كسى كه با جان و مالش در راه خداى عزّ و جل جهاد كرده است خواهد داشت. و آنگاه كه وضع حمل كرد، به او گفته مى‏شود: گناهت بخشيده شد، پس عمل را از سر گير. و آنگاه كه شير مى‏دهد، در مقابل هر بار شير دادن، پاداش آزاد نمودن يك بنده از فرزندان اسماعيل را خواهد داشت.