۩۞۩ رساله حقوق امام سجّاد علیه السلام ۩۞۩

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

49 . حق همه مسلمانان به طور عموم :


وأما حـق اهل ملتك عامة فإضمار السلامة ونشر جناح الرحمة والـرفق بمسيئهم و وتألفهم واستصلاحهم وشكرمحسنهم إلى نفسه وإليك فإن احسانه الى نفسه احسان إليك إذا كف عنك أذاه و كفاك مؤونتـه و حبس عنك نفسه فعمهم جميعا بدعوتـك و انصرهم جميعا بنصرتـك وأنزلتهـم جميعـا منك منازلهـم ؛ كبيرهـم بمنزلـة الوالـد و صغيرهم بمنزلة الولد و أوسطهم بمنزلة الاخ ؛ فمن أتاك تعاهدته بلطف و رحمة ؛ وصل أخاك بما يجب للأخ على أخيه .


ترجمه : اما حق همه ی مسلمانان بر تو آن است كه در دل نسبت به آنان كدورتي نداشته باشي و بال هاي مهرباني و لطفت را بر سر خطاكاران ايشان بيافشاني و به جهت اصلاح و ايجاد الفت بيـن آنها و خـود بكوشي و شكـر و سپاست را از نيكـوكاران آنها دريـغ نداري ؛

كساني كه احسان و نيكي آنها براي خــود شان و بـراي توست ؛ زيرا كه احسان آنها به خودشان احسان به تو نيز هست وقتي كه آزاري به تـو نرسانند و تـو را گرفتار دفع آن آزار نكنند و خود را از آسيب رساندن به تو دور نگه دارند .

پس براي همه ی مسلمانان دعا كن و به ياري همـه ی آنها بشتاب و همـه را در مراتبي كه دارند مورد عنايت و تكريم قرار ده .

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

50 . حق غير مسلماناني كه در حال جنگ با مسلمانان نباشند :


وأما حق اهل الذمة فالحكم فيهم أن تقبل منهم ما قبل الله وتفى بما جعل الله لهم من ذمته وعهده وتكلهم اليه فيما طلبوا من أنفسهم وأجبروا عليه وتحكم فيهم بما حكم الله به على نفسك فيما جرى بينك (وبينهم) من معاملة وليكن بينك وبين ظلمهم من رعاية ذمة الله والوفاء بعهده وعهد رسول الله صلى الله عليه واله حائل فانه بلغنا أنه قال : " من ظلم معاهدا فأنا خصمه " فاتق الله و لا حول ولا قوة الا بالله .


ترجمه : اما حق كساني كه مسلمان نيستند و در هر حال جنگ با مسلمان ها هم نيستنـد و شرايط زندگي در مملكت اسلامي را پذيرفته اند ، آن است كه بپذيري از آنان چيزي را كه خدا پذيرفته است و وفا كني بـه عهـد و پيماني كه بين آنها و دولت اسلامي منعقـد شده است و مزاحم آنان در آنچه كه از خودشان مي خواهند و به آنچه كه مجبور به آن هستند نشوي و حكم كن در آنها همانگونه كه خداوند بر تو حكم نموده است ؛ در آنچه واقع مي شود بين تو و آنها از معامله ؛

و حائل و پرده قرار بـده بين خـود و بين ظلم به آنها پيمان خداوند و وفا به عهد خدا و رسول خدا را ؛ زيرا از پيامبر صلي الله عليـه و اله و سلّم به ما رسيده است كه فرمود : كسي كـه كافـر ذمّي و معاهد را مورد ظلـم قرار دهد من خصم او خواهم بود . پس تقواي الهي را پيشه كن و قوّتي نيست مگر به خداوند متعال .

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

فهذه خمسون حقا محيطا بك لا تخرج منها فى حال من الا حوال يجب عليك رعايتها والعمل فى تأديتها والا ستعانة بالله جل ثنائه على ذلك ولا حول و لا قوة الا بالله والحمد لله رب العالمين

ترجمه :اين پنجاه حقي است كه تو را احاطه كرده است و از اين حقوق در هيچ حالي از احوال خارج نيستي ؛ برتو واجب است رعايت اين حقوق و تلاش براي اداي آن و طلب مساعدت و كمك از خداوند متعال بر رعايت اين حقوق ؛ و نيست قوّتي مگر به خداونـد متعال و حمد و سپاس مخصوص آن ذات مقدس است.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

در بعضی نسخه ها این حقوق 51 تاست بدین صورت که حق حج نیز در آن آمده است که به شرح زیر می باشد:

و حَقُّ الحَجِّ أن تَعلَمَ أنّهُ وِفادَةٌ إلی رَبِّکَ و فِرارٌ إلیه مِن ذُنوبک و به قبولُ توبتِک و قضاءُ الفَرض الّذی أوجَبَهُ اللهُ علیک.

و امّا حق حج این است که بدانی حج ، زیارت و مهمانی خدا و فرار از گناهان به سوی اوست و توبه تو با حج پذیرفته می شود و به وسیله ی آن ، عملی که خدا بر تو واجب کرده است ادا می شود.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

حقّ الله ، حقّ انسان بر خودش ، حق زبان ، حق گوش ، حق چشم ، حقّ پا ، حقّ دست ، حقّ شکم ، حقّ عورت، حقّ نماز ، حقّ روزه ، حقّ صدقه ، حقّ قربانی ، حقّ رهبر سیاسی ، حقّ استاد ( رهبر علمی ) ، حقّ مالک ، حقّ رعیت ، حق متعلّم بر استاد يا حق جاهل بر عالم ، حقّ زن بر شوهر ، حقّ مملوک ( خدمتکار ) ، حقّ مادر ، حقّ پدر ، حقّ فرزند بر پدر و مادر ، حقّ برادر ، حقّ کسی که بر تو احسان نموده است ، حق آزاد کرده ، حق كسي كه كار خوبي براي تو نموده است ، حقّ مؤذن ، حق امام جماعت ، حق همنشین ، حق همسایه ، حق هم صحبت ، حق شریک ، حق مال ، حق طلبکار ، حق معاشر ، حق مدّعی ، حق مدعی علیه ، حق كسي كه از تو مشورت ميخواهد ، حق كسي كه از او مشورت ميخواهي ، حق نصيحت شونده ، حق نصيحت كننده ، حق بزرگترها ، حق کوچکترها ، حق كسيكه از تو كمك مي خواهد ، حق كسي كه تو از او كمك مي خواهي ، حق كسيكه سبب خوشحالي تو شده است ، حقي كسي كه به سبب او نكبتي به تو رسيده است ، حق همه مسلمانان به طور عموم ، حق غير مسلماناني كه در حال جنگ با مسلمانان نباشند ، حق حج .

التماس دعا

أجرکم عند الله