چگونگی مواجهه با اشتباه های خویشاوندان
اگر شاهد رفتار غلطی از سوی خویشاوندان بودیم، چه کنیم؟ در برابر رفتارهای اشتباه و ناپسندی که در خویشان خود یا همسرمان رخ می دهد، باید چه عکس العملی داشته باشیم؟ در پاسخ به این سؤال توجه به چند نکته ضروری است:
1. اولین توصیه آن است که در مقابل این گونه رفتارها نگران نشویم. باید بپذیریم که غیراز معصومین (علیهم السلام) همۀ انسان ها، ممکن است اشتباه کنند؛ به خصوص که ما با شخصی خاص مواجه نیستیم؛ بلکه با یک جمع فامیلی، با همۀ گستردگی و تنوع آن روبه رو هستیم و بدیهی است که امکان هرگونه خطا و اشتباهی در این جمع وجود دارد. این نگاه، به مدیریت رفتار و احساس ما کمک بسیاری می کند.
2. اساساً خطاهای دیگران، نباید ما را آن چنان به هم بریزد که مجال واکنش مناسب را از دست بدهیم. پیش ازاین نیز بیان شد که امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) فرموده اند: «ای مردم، کسی که عیب خود را ببیند، از پرداختن به عیب دیگران باز می ایستد.»(1) اگر به رفتارهای خود یا بستگانمان دقت کنیم، قطعاً آن ها و خود را هم بی عیب نخواهیم یافت و متوجه خواهیم شد که اگر دیگران به ظاهر کارهای غلطی انجام می دهند، ما نیز به اندازۀ خود، رفتارهای غلط داریم. ازطرفی، بزرگی و کوچکیِ اعمال ناپسند، به میزان ایمان و شأن و مرتبۀ معنوی افراد بستگی دارد؛ چنان که
ص: 111
1- محمدبن یعقوب کلینی رازی، الاصول من الکافی، ج 15، ص63.
خداوند حتی ترک اُولیٰ را نیز برای اولیای خود نمی پسندد. من خود در اوایل جوانی ام، دوستی داشتم که بدی هایش مرا کلافه کرده بود؛ حتی بعضی شب ها نیز فکرکردن به کارهای او بی خوابم می کرد. به دنبال راه چاره ای بودم که این روایت و تعبیر زیبای امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) کلید مشکلم شد و گویی آبی بر آتش درونم بود.
3. امام حسین (علیه السلام) در پاسخ به سؤالی دربارۀ معنای ادب فرموده اند: «ادب یعنی اینکه هرگاه از خانه خارج می شوی، همه را برتر از خود بدانی.»(1) بنابراین پیش فرضِ «دیگران از من بهترند»، نقطۀ آغازین هر ارتباط مؤدبانه ای است. به این نوع مواجهه با افراد، ازسوی معصومین (علیهم السلام) بسیار تأکید شده است؛ یعنی باور عمیق داشته باشیم که حتی کسی که ظاهر خلافِ انتظاری دارد نیز ممکن است از ما بهتر باشد. بدون چنین اعتقادی قادر به مدیریت خود نیستیم؛ اما باید این را هم در نظر داشته باشیم که باور به بهتربودن دیگران، تکالیفی را که در قبال بدی های آن ها داریم، از ما ساقط نمی کند.
نقل قول
