استعاذه (پناهندگى به خدا)

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

آتيه بينى از قرآن غلط است‏

بعضى از استخاره‏ها و فال گرفتن‏ها به قرآن غلط است. اينها آتيه بينى است؛ مثلا مادر مى‏خواهد دخترش را شوهر دهد، استخاره مى‏كند ببيند پيش آمدش چه مى‏شود. در خانه فلان آقا مى‏رود مى‏گويد بد است، دلش آرام نمى‏گيرد. جاى ديگر مى‏رود، مى‏گويد خوب است، آن‏وقت مى‏گويد: اين‏چه جور مى‏شود؟ يكى مى‏گويد خوب و ديگرى مى‏گويد بد است!.
اصلا كدام روايت به تو دستور داده كه اين كار را بكنى؟ دستور شرع را بفهم كه چه مى‏فرمايد.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

تأليفاتى در استخاره‏

علامه مجلسى (رحمةالله) غواص بحار علوم آل محمد (صلى الله عليه و آله وسلم) ، كتاب مستقلى در موضوع استخاره نوشته به نام مفاتيح الغيب و روايات رسيده را جمع نموده است. بعضى از علما هم رسالاتى در اين زمينه نوشته‏اند ليكن مردم از حقيقت مطلب بى‏خبرند.
مرحوم مجلسى در اول كتاب مزبور پس از نقل چند روايت در مدح و لزوم استخاره؛ يعنى در تمام امور، طلب خير و صلاح از خداوند نمودن، مى‏گويد:
بدان كه استخاره چند نوع است:
اول آن‏كه: در هر امرى كه اراده نمايد، به خداوند متوسل شود و خير خود را در آن امر از او خواهد. و بعد در آنچه پيش آيد از واقع شدن يا نشدن آن امر، راضى و دلخوش باشد و بداند كه خيرش در همان است كه پيش آمد، بوده است.
دوم آن‏كه: بعد از طلب خير از خدا كردن، به دل خود نظر كند و آنچه به خاطرش افتد، به آن عمل كند.
سوم آن‏كه: بعد از طلب خير از خدا، با مؤمنى مشورت كند و به آنچه آن مؤمن مى‏گويد عمل كند.
چهارم آن‏كه: استخاره به قرآن، يا تسبيح، يا رقاع، يا بنادق، به تفصيلى كه گفته خواهد شد.
سپس مى‏گويد: بيشتر احاديث استخاره دلالت بر قسم اول مى‏كند و بعضى از علما مانند مفيد و محقق و ابن ادريس در قسم چهارم تأمل دارند.
تا اين‏كه گويد: حق آن است كه چون احاديث در باب هر يك وارد شده، انكار نمى‏توان كرد؛ اما عمده استخاره، آن سه قسم اول است كه در اين زمانها متروك شده است.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

هنگام امتحان مدارس كه مى‏شود، مكرر جوانهايى مى‏آيند كه آقا يك استخاره بگيريد ببينيد قبول مى‏شوم يا نه؟
اجمالا آنچه در شرع است مى‏گوييم شما هم به غايبين برسانيد، اين راه غلط را ترك كنند و دين را با خرافات آلوده نكنند.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

تأكيدات رسيده درباره استخاره‏

استخاره از موضوعاتى است كه خاتم‏الانبياء محمد (صلى الله عليه و آله وسلم) بنا به روايات عامه و خاصه راجع به آن تأكيد زياد به امت فرموده كه: در هر كارى - چه كوچك و چه بزرگ - استخاره را ترك نكنيد.
اميرالمؤمنين (عليه السلام) مى‏فرمايد: در سفر يمن كه به امر پيغمبر (صلى الله عليه و آله وسلم) مى‏رفتم، از جمله سفارشات پيغمبر (صلى الله عليه و آله وسلم) اين بود كه فرمود: ياعلى! در اين سفر در هيچ جا استخاره را ترك نكن.
ما حار من استخاره و لاندم من استشار ⁽¹²²⁾.
هركس با استخاره كارى را انجام داد، حيران و سرگردان نشود و هركس در كارى مشورت كرد، پشيمان نگردد.
بلكه هر امامى به امام ديگر، به استخاره سفارش مى‏فرمود؛ چنانچه به قرائت قرآن سفارش مى‏فرمود.
لزوم فهميدن معناى استخاره‏
اين استخاره كه اين‏قدر سفارش شده، نه معنايش اين است كه با تسبيح، يك و دو كن، يا قرآن را باز كن بلكه معنايش - چنان كه گذشت - طلب الخيرة من الله است. هر كارى كه مى‏خواهى بكنى، از خدا بخواه و بگو هرچه خير و رضاى تو است براى من پيش‏آور.
آنگاه در كيفيت اداى اين حال و دعا روايات مختلف است: يكى اين‏كه در امور جزئى هفت مرتبه بگويد: استخيرالله، يا استخيرالله برحمته خيرة فى عافية. و اگر چنانچه مهم باشد؛ مثلا سفرى يا معامله‏اى يا جراحى يا چيز ديگر مهمى است، يك صد و يك مرتبه بگويد، اگر در سجده باشد بهتر است. در سجده نافله شب يا نافله نماز صبح ديگر بهتر، عمده حالت دعاست.
و در روايت ديگر حضرت زين‏العابدين (عليه السلام) در امور جزئى كه مى‏خواست اقدام بفرمايد، ده مرتبه مى‏فرمود: استخير الله برحمته خيرة فى عافية و در امور مهم كه در چند روايت ذكر شده، نظير سفر عمره، خريد غلام، دويست مرتبه مى‏فرمود.
خلاصه، خيلى سفارش شده - كه در سجده كه حالت قرب تو به پروردگارت مى‏باشد - از خدا خير خودت را بخواه. حالا اگر شخص به همين رويه عمل كرد و ترديدى نداشت، كار را انجام دهد و اگر دو دل است بالأخره براى رفع حيرت به طرقى كه در شرع معين شده مراجعه نمايد.
مشورت براى رفع حيرت‏
مهمترين آنها مشورت است كه نص قرآن مجيد است: ...و شاورهم فى الأمر... ⁽¹²³⁾؛ البته نه با هركس بلكه با كسى كه:
اول: عاقل و زيرك باشد؛ بنابراين، با سفيه مشورت غلط است.
دوم: ديندار باشد. با شخص لاابالى در امر دين نمى‏شود مشورت كرد. كسى‏كه با خدايش خيانت مى‏كند، چطور به تو خيانت نمى‏كند؟!
سومين شرطش اين است كه: به تو محبت داشته باشد. پس با دشمنت يا كسى‏كه دلسوزى‏اش به حال تو معلوم نيست، مشورت منما.
چهارم آن‏كه: بتوانى رازت را با او در ميان گذارى، مگر مى‏شود به هركس راز گفت؟
اگر چهار شرط را دارا بود، مطلب را با او بگو، خدايى كه با او طلب خير كردى، صلاحت و خيرت را به زبان او به تو مى‏فهماند.
مشورت نمودن ائمه (عليه السلام)
مجلسى (رحمة الله) از حضرت رضا (عليه السلام) روايت كرده كه فرمود:
پدرم موسى بن جعفر (عليه السلام) (با اين‏كه اعقل خلق بود) گاه مى‏شد كه با يك نفر غلام مشورت مى‏فرمود؛ مثلا معامله‏اى مى‏خواست بكند، از غلام صلاح انديشى مى‏كرد، اگر مصلحت مى‏دانست آقا انجام مى‏داد.
به حضرت گفته شد: شما امام هستى و طرف مشورت شما غلام است؟؛ يعنى خود شما از هركس بهتر به حقيقت امر واقف مى‏باشى. فرمود: آيا نمى‏دانى كه ممكن است خداى من، خير مرا به زبان او جارى كند ⁽¹²⁴⁾.
بنابراين، بايد رويه پيغمبر و ائمه (عليه السلام) و همچنين دستور صريح قرآن مجيد را در امورى كه شخص دو دل است، به كار برد.
استخاره ذات الرقاع‏
در صورتى كه مشورت ميسر نشد، يا معارض واقع گرديد از يكى (با داشتن شرايط چهارگانه كه گذشت) پرسيدى، گفت: آرى و ديگرى گفت: نه، بهترين طريق براى رفع حيرت كه در روايات رسيده، طريق رقاع است كه مشهور فقها به آن عمل كرده‏اند و طريقه آن اين است كه روى شش رقعه مى‏نويسى: بسم‏الله‏الرحمن‏الرحيم، خيرة من الله العزيز الحكيم لفلان بن فلانه و به جاى فلان بن فلانه اسم خود را و مادرت را مى‏نويسى. آنگاه زير سه رقعه آن مى‏نويسى افعل و سه تاى ديگر لاتفعل.
اين شش رقعه را زير سجاده مى‏گذارى و دو ركعت نماز مى‏خوانى، پس از سلام نماز (يا به روايتى در سجده آخر) در سجده يك صد مرتبه مى‏گويى: استخيرالله برحمته خيرة فى عافية. وقتى كه فارغ شدى، رقعه‏ها را درهم كن كه ندانى، آنگاه يكى‏يكى بردار، اگر سه افعل پشت سر هم آمد كه خيلى خوب است، اگر سه لاتفعل معلوم است كه بد است و اگر درهم آمد تا پنج عدد بردار، اگر سه افعل و دو لاتفعل شد، ميانه خوبى است و اگر سه لاتفعل و دو افعل شد، ميانه بدى است؛ البته رقاع هم انواعى دارد و آنچه گفتيم براى نمونه كافى است.
و اگر مجال ندارد، با حال حضور و دعا و همچنين فهم آيات و تطبيق با مورد استخاره با قرآن؛ يعنى رفع حيرت و تعيين خير و صلاح نيز مانعى ندارد.
شيخ طوسى در تهذيب روايت كرده است كه: يسع بن عبد الله قمى به حضرت صادق (عليه السلام) عرض كرد كه من اراده مى‏كنم كارى را و طلب خير از خداوند مى‏كنم و رأيم بر يك طرف قرار نمى‏گيرد.
حضرت فرمود: نظر كن هنگامى كه به نماز بر مى‏خيزى؛ زيرا دورترين حالالت آدمى از شيطان، حالتى است كه به نماز مى‏ايستد، پس ببين چه چيز در دلت مى‏افتد، آن را بگير و (يا) بگشا مصحف را پس نظر كن به سوى اول چيزى كه مى‏بينى در آن.

كيفيت استخاره براى ديگرى‏
آنچه در زمان ما مرسوم است كه بالاى قرآنها خوب يا بد نوشته يا نزد عالمى مى‏آيند كه براى ما استخاره كن، علامه مجلسى مى‏فرمايد: براى نمونه ما يك روايتى نداريم كه يك نفر از شيعيان خدمت امام آمده باشد كه آقا براى من با قرآن استخاره‏اى كنيد. اصلا بنا نبوده اين كار را بكنند.
لذا بعضى از فقها استخاره براى ديگرى را اشكال مى‏كنند ليكن مرحوم مجلسى و بعضى ديگر از اعلام، از باب وكالت در دعا - چون خودش نمى‏تواند - از جهت اجابت خواهش مؤمن، ديگرى قرآن را باز مى‏كند، اگر حال دعا داشته باشد و معنايش را بفهمد.
بسيارى از فقها اصل استخاره با قرآن را صحيح نمى‏دانند. اگر ترديد ندارى جاى استخاره نيست بلكه جاى توكل و انجام كار است ...فاذا عزمت فتوكل على الله... ⁽¹²⁵⁾. بلى اگر دو دل هستى، به همين ترتيبى كه ذكر شد، يا با الهام، يا مشورت، يا رقاع و در مرتبه آخر، با قرآن اگر حال دعا و فهم باشد و با تسبيح هم عيبى ندارد.
نكته‏ اى كه درباره آن پافشارى داشتيم، طلب خير از خدا كردن بود كه حقيقت استخاره مى ‏باشد.