- نخست اينکه جانداراني که حلقه هايارتباط انسان با ساير جانداران فرض يا پذيرفته مي شوند،ازلحاظ برخورداري ازکمالات ومزيتهاي انسان حالت پيشرفت تدريجي به ترتيبي که مداوما برشباهتهاي آنهاباانسان (ازلحاظ نيروي انديشه و دستاوردهاي آن)افزوده شود ،نشان نمي دهند.ازاين نظر به واقع بين انسان واجدادمفروض حيواني او يک شکاف عظيم وجودداردوهيچ پلي نيست که به شکلي دوسوي اين شکاف را به هم وصل کند.همه آثاري که به انسانهاي اوليه نسبت داده مي شوند،نهايتا باظهورانسان آغاز مي شود.گرچه بعداز ظهورانسان پيشرفت به اصطلاح فرهنگي حالت تدريجي دارد ولي اين تدريج قابل اتصال به قبل ازانسانها نيست.
- نکته دوم اينکه تحول جانداران يک مسير واحدوانحصاري به ترتيبي که ازجانداران اوليه يا حتي يک جاندارمفروض اوليه تنها به سوي انسان شدن يعني رسيدن به حلقه نهايي تحول (ياتکامل) يعني انسان سيرکند،ندارد،بلکه تحول جانداران درهزاران وشايد درکل اعصار گذشته درصدهاهزارمسير مختلف سيرکرده و هم امروز نيز سير مي کند و جهت نهايي همه اين مسيرها انسان شدن نيست.نتيجه آن است که اگرماملاک تشخيص درجات تکاملي را درجه شباهت باانسان بگيريم اين ملاک به صورت ناقص تنهابرحلقه هاي يک زنجير قابل تعميم است و برساير زنجيرها و مسيرها قابل گسترش نيست.بيان بهتراين است که بگوئيم،اين قبيل ملاکها فقط بر حلقه هاي نهايي يک زنجيرتحولي قابل انتباق است و حتي برهمه حلقه ه اي يک زنجير هم قابل تعميم نيست.
درپايان درباب علم و دين سرمشقي بهتراز دعاي عرفه امام حسين(ع) پيدانکردم لذاسخن کوتاه نموده به ذکربخشهايي ازآن مي پردازم باشد تاجهان بشريت پس از گذشت قرنها به عظمت اين امام بزرگ و پدربزرگوارشان و اين آئين سترگ پي برده ،سرتسليم دربرابر اسلام خم کند و عاقبت وعده الهي تحقق يافته،اسلام براديان و مکتب هاي عالم پيروز گردد:
کاشکي هستي زباني داشتي تازهستان پرده هابرداشتي
هرچه گويي اي دم هستي ازآن پرده اي ديگربراوبستي بدان

والسلام عليکم ورحمه ا... وبرکاته
محمدعلي عسگري

منابع و مآخذ:
1- قرآن کريم
2- نهج البلاغه
3- مفاتيح الجنان،شيخ عباس قمي
4- فلسفه احکام،تاليف احمداهتمام
5- دانش بيکران علي(ع) درعلوم طبيعي،تاليف لطيف راشدي،انتشارات ياسين
6- تکامل موجودات زنده،تاليف دکتراصغرنيشابوري،انتشارات دانشگاه پيام نور
7- رستاخيز،تالف دکترعبدالکريم بي آزارشيرازي،دفترنشرفرهنگ اسلامي