۞&۞ ره توشه دوجهان ۞&۞

[خادمه زینب کبری(س)]

آيا اوقات صدقات هم اثر دارد؟
آيا اوقات هم در فضيلت صدقه اثر دارند؟
همان طورى كه مكان ها در زمين از نظر فضيلت يكسان نيستند، زمانها هم يكسان نيستند، و اين زمانها، هم در ميزان ارزش و فضيلت نماز اثر دارند، و هم در زيارتها.
به عنوان نمونه ، عمره ى مستحبى را در تمام دوران سال ، به غير از دوران حج واجب مى شود انجام داد، اما در ماه مبارك رجب و شعبان همان عمره از ثواب بيشترى برخوردار است . در جريان صدقات هم اين گونه است .
در روايت دارد كه شب جمعه و روز جمعه صدقه ثواب و فضيلت بيشترى دارد.
امام صادق عليه السّلام فرمود:
«و لكنّ الصّدقة فى يوم الجمعة تضاعف اءضعافا؛»(286)
صدقه در روز جمعه چندين برابر مى شود.
در تمام سال صدقه دادن خوب است و ثواب و فضيلت دارد و در زندگى انسان تاءثير مى گذارد، اما در ماه مبارك رمضان از اهميت بسيار بالايى برخوردار است .
امام صادق عليه السّلام فرمود:
«من تصدّق فى شهر رمضان بصدقة صرف اللّه عنه سبعين نوعا من البلاء.»(287)
اگر كسى در ماه رمضان صدقه بدهد، خداوند هفتاد نوع بلا را از او دور مى كند.
انسان در خيابان راه مى رود و مى بيند، پوست خربزه ، يا قلوه ى سنگ ، و يا بوته ى خارى در مسير مردم افتاده است ، اگر همان ها را هم بردارد و كنار بگذارد همين عمل او صدقه است .
در اين زمينه بيان بسيار مهم و ارزشمندى از رسول خدا آمده است كه به حق سازنده و زيباست :
«انّ على كلّ مسلم فى كلّ يوم صدقة .
قيل من يطيق ذلك ؟
قال : إ ماطتك الاءذى عن الطريق صدقة ،
و إ رشادك الرّجل إ لى الطّريق صدقة ،
و عيادتك المريض صدقة ،
و اءمرك بالمعروف صدقة ،
و نهيك عن المنكر صدقة ،
و ردّك السّلام صدقة ؛»(288)
هر مسلمانى هر روز بايد صدقه بدهد.
يكى پرسيد: يا رسول اللّه ، صدقه ى هر روز براى همه كس مقدور نيست ، چگونه مى توانند صدقه بدهند؟
پيامبر در جواب فرمود:
1. سنگريزه و خارى در مسير مردم است ، كه برداشتن همان و به كنارى انداختنش صدقه است .
2. راهنمايى كسى كه آدرسى را بپرسد، صدقه است .
3. عيادت مريض ، صدقه است .
4. امر به معروف و ارشاد كردن به نيكى ها صدقه است .
5. نهى از منكر، صدقه است .
6. و جواب سلام دادن به ديگران صدقه است .
پيامبر بزرگوار اسلام ، با اين روش مى خواهد در بين افراد جامعه اسلامى پيوند محبت و صميميت ايجاد كند، و همه را وادار كند به اينكه در سلامت و سالم سازى جامعه و محل زندگى خود تلاش كنند، كه اگر مسلمانان به اين دستورات عمل كنند، زندگى در آن جامعه شيرين مى شود

[خادمه زینب کبری(س)]

ادامه ى خطبه ى شعبانيه .
پيامبر رحمت و نجات بخش بشريت در جمله اى ديگر از خطبه ى شعبانيه فرمود:
«وقّروا كباركم ، و ارحموا صغاركم ؛»
به بزرگانتان احترام كنيد، و نسبت به كوچكهايتان رحم و مهر داشته باشيد.
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم با اين بيان مى خواهد روح ادب و برخورد اجتماعى سالم و عاطفى را در جامعه ى اسلامى تقويت كند و جايگاه ها مشخص و حفظ شود.
اين سفارش پيامبر رحمت به نوعى بر مى گردد به انضباط اجتماعى كه بسيار مطلوب و پسنديده است ، و جامعه اى كه مردم آن با يكديگر با احترام و ترحم و محبت برخورد كنند، هر كسى احساس صفا و آرامش روحى و بزرگ منشى ويژه اى براى خود مى كند.
جاى طرح يك سؤ ال
اكنون اين سؤ ال مطرح مى شود كه انسانها همه در جامعه محترم هستند و همه در جايگاه خود احترام دارند، هر كس براى خود حريم و حرمتى دارد، اين كه رسول خدا مى فرمايد به بزرگانتان احترام كنيد، بايد افراد ويژه اى بوده باشند و جايگاه آنان مخصوص باشد.
بنابراين بايد مشخص شود كه چه كسانى جزو بزرگان جامعه و مردم هستند؟
از ديدگاه اسلام كسانى هستند كه به حفظ احترام آنان سفارش شده است و آنان داراى جايگاهى مخصوص و حريم و حرمتى بسيارند.
در نظام هستى جايگاه مخصوص و حريم و حرمت و حق بزرگتر از آن خدا است .
آن گاه جايگاه مخصوص و حريم و حرمت و حق بزرگ از آن پيامبر اسلام و معصومين عليهم السّلام .
و در مراحل بعد، علماى ربّانى و دانشمندان حق شناس و باتقوا به ويژه فقهاى دين ، و نيز پدر و مادر، و نيز پيرمردها و ريش سفيدها و زنان سالخورده ى جامعه .
امام صادق عليه السّلام فرمود:
«انّ من اجلال اللّه عزّوجلّ اجلال الشّيخ الكبير؛»(289)
بى گمان احترام و بزرگداشت سالخورده ى بزرگوار و بزرگ منش در خانواده و در ميان جامعه و مردم ، جزيى از بزرگداشت عظمت و جلالت خداوند توانا و بزرگ است ، چرا كه خدا به اين كار فرمان داده است .
اميرالمؤ منين على عليه السّلام وقتى در برابر جلال و عظمت الهى قرار مى گيرد، آن گونه حرمت دارى و بندگى مى كند كه از مناجاتش ‍ پيداست .
«إ لهى ، كفى بى فخرا اءن تكون لى ربّا،
و كفى بى عزّا اءن اءكون لك عبدا؛»
خداوندا، همين افتخار براى من بس است كه تو پروردگار من باشى ، و همين عزت و شرافت براى من بس است كه من بنده ى تو باشم .
امام صادق عليه السّلام فرمود: از جمله ى كسانى كه صاحب عزت و حرمت هستند، يكى شيخ كبير است .
در زبان عرب ، به بزرگ طايفه و بزرگ قوم ، شيخ مى گويند؛ و نيز به پيرمردهاى محاسن سفيد و يا آنها كه در اجتماع چهره ى مصلحانه دارند، در ميان مردم تجربه و جايگاه ويژه اى دارند، جامعه حرف آنان را خريدار است . جهت حلّ اختلاف به آنان مراجعه مى كنند، به آنان نيز شيخ گفته مى شود. به ملّاى تحصيل كرده و عالم ، به دانشمند عمامه به سر هم شيخ اطلاق مى شود. پس احترام همه ى اين ها را بايد نگه داشت .
پيامبر بزرگوار اسلام فرمود:
«ما اءكرم شابّ شيخا إ لّا قضى اللّه عند سنّه من يكرمه ؛»(290)
جوانى به شيخ و سالخورده اى احترام نكرد، مگر اين كه خداوند مقرر كرد كه در پيرى او را احترام كنند.
حرمت و رعايت احترام ديگران ، احترام مى آورد رسول خدا توصيه اش اين است كه چه بسا جوانهايى هستند كه احترام پيرهاى جامعه را نگاه مى دارند، و خداوند هم كارشان را جبران مى كند، وقتى اين جوانها پير شدند، جوانهاى همان منطقه احترام آنان را حفظ مى كنند.
رعايت حرمت و جايگاه پدر و مادر
از جمله ى كسانى كه بايد حرمت شان حفظ شود و نسبت به آنان بلند پروازى نشود، پدر و مادر هستند.
قرآن در اين مورد مى فرمايد:
«و قضى ربّك اءلّا تعبدوا إ لا إ يّاه و بالوالدين احسانا#(291)»
و پروردگارت مقرر فرمود كه : جز او را نپرستيد، و به پدر و مادر نيكى كنيد.
آرى ، خداى منان امر كرده است كه هيچ كس ، جز خدا را عبادت نكنيد، و بعد از عبادت خدا، به پدر و مادرتان نيكى كنيد. يعنى حرمت و جايگاه پدر و مادر آن قدر بزرگ است كه در پس از عبادت پروردگار قرار گرفته است .
دنباله ى آيه نكات اخلاقى و عاطفى مهمى دارد كه مى فرمايد.
«إ مّا يبلغنّ عندك الكبر اءحدهما اءو كلاهما فلا تقل لهما اءفّ و لا تنهرهما و قل لهما قولا كريما#
واخفض لهما جناح الذّلّ من الرّحمة و قل ربّ ارحمهما كما ربّيانى صغيرا#»(292)
اگر يكى از آن دو، يا هر دو، نزدت به كهن سالى رسيدند، به آنان «اف » مگو، و به آنان پرخاش مكن ، و با آنان سخنى پسنديده بگو.
و برايشان از سر مهر، بال فروتنى فرود آر، و بگو: پروردگارا! بر آن دو مهر آور، چنان كه مرا در خردى پروردند.
آرى ، اگر پدر و مادر به پيرى و ناتوانى رسيدند و يكى يا هر دو در كنار شما بودند و توان نداشتند از خود حفاظت كنند، آنها را نرجانيد.
حتى «اف » به آنان نگوييد. بلكه نرم و متين و از روى محبت با آنان سخن بگوييد.
اين آقا و خانمى كه در دوران جوانى مثل شاخ شمشاد استوار و قوى بودند و براى خود عزت و قدرتى داشتند، حالا كارشان به جايى رسيده است كه خيلى از كارهاى پيش پا افتاده خودشان را هم نمى توانند انجام دهند. آفرين به آن فرزندانى كه اين گونه پدر و مادرها را تحمل كرده و حرمت شان را نگهداشته و حفظ و پذيرايى شان مى كنند. اينان اجر عظيمى در پيشگاه خداوند خواهند داشت و امروزه دنيا هم خدمت به پدر و مادر مايه ى خير و بركت عمر و زندگى و كسب و كارشان خواهد بود.
و آفرين به آن عروس خانم خوب و درستكار كه با اين چنين مادر شوهر و پدر شوهرى مى سازد و احترام آنها را نگاه مى دارد. معامله ى بزرگى با خدا مى كند و پاداش بسيار بزرگى را از خداوند خواهد گرفت .
اگر پدر و مادر پيرتان در كنارتان هستند به دوا، غذا، و لباسشان برسيد، و با احوالپرسى دائم آنها را خوشحال كنيد كه وجود پدر و مادر مايه ى خير و بركت عمر و جان شما فرزندان هستند و سرانجام رضايت پروردگار عالم را براى خود مى خريد.
پيامبر بزرگوار اسلام فرمود:
«رِضىَ اللّه مع رِضىَ الوالدَينِ؛»(293)
رضايت خدا در كسب رضايت پدر و مادر است .
افسوس آنها كه پدر و مادر از دست دادند، ولى باز هم اميدى هست . حالا كه در دسترستان نيستند، كارهاى خير و ارزشمند شما در جامعه كه ثوابش ‍ براى آنان باشد، مى تواند مفيد باشد.
پس به نام آنان صدقه بدهيد، و احسان و نيكى كنيد. اگر نماز و روزه ى قضا دارند، براى آنان انجام دهيد كه قطعا در آن عالم در حق شما دعا مى كنند و از شما راضى و خشنود خواهند شد. شما اين خدمات را انجام دهيد، فرزندانتان هم براى شما اين كارها را خواهند كرد.

[خادمه زینب کبری(س)]

داستان خواب نجف
يكى از بزرگان نقل مى كند كه : در نجف بودم و يك شب در خواب ديدم كه مادرم مى گويد: پسرم ، من مرده ام و جنازه ام را پيش شما مى آورند، اما دماغم را شكسته اند.
از خواب بيدار شدم و تاريخ را ثبت كردم . طولى نكشيد كه برايم نامه اى آمد كه آقا بياييد فلان كاروانسرا. رفتم و ديدم جنازه ى مادرم را كاروان داران آورده اند. رفتم سر تابوت را باز كردم ، ديدم دماغ مادرم شكسته است . از مسئول كاروان سئوال كردم كه گفت : يك جا براى استراحت پياده شديم و تابوتها را روى هم گذاشتيم ، قاطرها چموشى كردند و به يكديگر لگد پراندند و يكى از اين جنازه ها افتاد شايد همانجا اين شكستگى برايش پيش ‍ آمده است .
او مى گويد: جنازه را تحويل گرفتم ، مى دانستم مادرم نسبت به نماز و روزه مقدارى تنبلى و سستى داشت . جنازه را بردم كنار قبر قمر بنى هاشم حضرت اءباالفضل العباس عليه السّلام . جنازه ى مادرم را دور قبر آقا طواف دادم و آن را بر زمين گذاشتم و رو كردم به قبر حضرت اباالفضل عليه السّلام و گفتم : يا اباالفضل ، عهدى با تو مى بندم و تو هم ضمانتى بكن . من تعهد مى كنم به قدر پنجاه سال نماز و روزه براى مادرم انجام دهم ، ولى از تو خواهش مى كنم پيش خدا براى مادرم ضمانت كنى .
جنازه را دفن كردم ، در اثر رفت و آمد مردم سرگرم شدم و فراموش كردم كه با حضرت عباس عليه السّلام عهدى بسته ام . چند ماهى فاصله شد و يك شب خواب ديدم بيرون دروازه منزلمان يك درختى بود، يك عده اى مادرم را به آن درخت بسته و كتك مى زنند. جلو رفتم و گفتم : چرا مادرم را مى زنيد؟
گفتند: اين دستور حضرت ابا الفضل العباس عليه السّلام است ، چون فلان مبلغ بدهكار است و پرداخت نكرده است ، لذا او را مى زنيم .
گفتم : ضمانت مى كنم و اين پول را مى دهم . مادرم را به من بدهيد، ضمانتم را قبول كردند و بند از بدن مادرم باز كردند و به من دادند، و من او را به خانه ام آوردم و از خواب بيدار شدم .
وقتى آن مبلغ را حساب كردم ديدم پول 50 سال نماز و روزه است ، درست همان مقدارى كه عهد بستم . فورا آن پول را آماده كردم و رفتم خدمت علّامه بزرگ آيت اللّه نورى و گفتم : اين پول پنجاه سال نماز و روزه است ، از شما خواهش مى كنم براى مادرم بده تا عمل كنند.(294)
البته احترام به پدر و مادر مرزى دارد و مرزش تا آنجايى است كه اطاعت از پدر و مادر سبب طغيان انسان و معصيت در برابر پروردگار عالم نگردد:
قرآن در اين مورد مى فرمايد:
«و وصَّينا الانسانَ بوالدَيهِ حمَلَته اُمَّه وَهناً على وَهنٍ و فصالُه فى عامَينِ اءن اشكُر لى وَ لِوالِدَيك إ لىَّ المصير#
و إ ن جاهداكَ على اءن تُشرِكَ بى ما ليس لك به علمٌ فلا تُطِعهُما و صاحِبهُما فى الدّنيا معروفا و اتَّبِع سبيلَ مَن اءناب إ لىَّ ثمّ إ لىَّ مَرجِعُكُم فاءُنَبِّئُكُم بما كنتم تعملون# »(295)
و به انسان [و نسل او] نسبت به پدر و مادرش سفارش كرديم . مادرش به او باردار شد در حالى كه [با رشد تدريجى جنين ]ناتوان و ناتوان تر مى شد، و از شير باز گرفتن او در [پايان ] دو سال است . [به او سفارش كرديم ] كه سپاس من و پدر و مادرت را بگزار، كه بازگشت [همگان ] تنها به سوى من است .
و اگر آن دو بر سر اين [موضوع ] با تو مى ستيزند تا چيزى را كه به [درستى ] آن دانشى ندارى شريك من سازى ، از آن دو فرمان مبر، اما در اين جهان به شيوه اى پسنديده با آنان نشست و برخاست نما، و راه كسى را پى گير كه توبه كنان به سوى ما باز مى گردد. سرانجام بازگشت شما تنها به سوى من است ، و شما را از آنچه انجام مى داديد خبر خواهم داد.

پس اگر پدر و مادر انسان را به چيزى برخلاف رضايت خدا وادار كنند، اطاعت آنها را ننما، اما در غير معصيت الهى حرمت دارى و بتعيت از پدر و مادر لازم است .
امام صادق عليه السّلام فرمود: با پدرم حضرت امام باقر عليه السّلام در خيابان راه مى رفتيم كه يك پدر و پسر هم جلوتر حركت مى كردند. پسر از پدر جلو افتاده و يك مقدارى بى نزاكت حركت مى كرد كه پدرم امام باقر عليه السّلام وقتى آن صحنه را ديد، خيلى متاءثر شد و فرمود: اگر اين جوان بميرد از آيين من خارج است .
پدر و مادر از هر گروه و فرقه اى باشند و هر گونه عقيده اى داشته باشند فرزندان موظفند احترام آنها را نگهدارند. حضرت على بن موسى الرّضا عليه السّلام فرمود:
«بِرُّ الوالِدَينِ واجبٌ و إ ن كانا مشركَينِ، و لا طاعةَ لهما فى معصيةِ الخالِقِ؛»(296)
نيكى و احسان به پدر و مادر واجب است ، اگر چه آن دو مشرك باشند.
البته اگر آنها درخواستى از شما داشته باشند كه لازمه اش معصيت خدا باشد نبايد فرمانشان را اطاعت كنيد.
مشركين از نظر اسلام نجس هستند ولى چون پدر و مادر هستند فرزند حق ندارد آنها را ناراحت كرده و برنجاند.
سه گناه را خداوند در همين دنيا كيفر مى دهد:
«ثلاثةٌ من الذّنوبِ تعجّلُ عقوبَتُهما و لا تُؤَخّرُ إ لى الآخرة :
البغىُ على النّاس ،
و كُفرُ الا حسان ،
و عقوقُ الوالدَينِ؛»(297)
پيامبر بزرگوار اسلام صلى اللّه عليه و آله فرمود: سه گناه است كه كيفرش را خداوند در اين دنيا مى دهد:
1. ظلم به مردم ؛ پس هرگز به كسى ستم نكنيد كه خانه ى ظلم و ظالم ويران مى شود.
پيامبر بزرگوار اسلام صلى اللّه عليه و آله فرمود:
«المُلكُ يَبقى مع الكفر و لا يَبقى مع الظّلم »
قدرت با كفر و شرك دوام پيدا كند، اما با ظلم و ستم باقى نمى ماند.
2. قدر ناشناسى و حق ناشناسى . اگر كسى براى شما و در حق شما و در جامعه ى شما قدم نيك و خيرى برداشت و كار ارزشمندى انجام داد، قدر شناس باشيد.
رسول خدا صلى اللّه عليه و آله مى خواهد بفرمايد روح حق شناسى بسيار خوب و خدا پسندانه است . كار خوب ديگران را در حق خود هرگز فراموش ‍ نكنيد.
3. آنها كه نفرين پدر و مادر را پشت سر دارند و عاق والدين شدند، چنين كسانى هيچ وقت روى خوشبختى و آرامش را نمى بينند. چه بسا ممكن است عاق والدين در آخر عمر ايمانش را از دست بدهد و خيلى خطرناك است .

[خادمه زینب کبری(س)]

داستان پيامبر و جوان محتضر
براى رسول خدا صلى اللّه عليه و آله خبر آوردند كه جوانى در حال احتضار است . پيامبر رحمت به بالين او آمد و نشست و فرمود بگو:
«لا إ له إ لّا اللّه »
جوان گفت : يا رسول اللّه ، زبانم به گفتن «لا إ له إ لّا اللّه » باز نمى شود.
رسول خدا صلى اللّه عليه و آله متاءثر شد و فرمود: آيا اين جوان مادر دارد؟
پيرزنى بالاى سر جوان نشسته بود، كه گفت : يا رسول اللّه ، من مادر او هستم .
رسول خدا جريان را متوجه شد و فرمود: مگر از او ناراحتى ؟
گفت : يا رسول اللّه ، شش سال است با هم حرف نمى زنيم .
آن حضرت فرمود: آيا مى شود به وساطت من او را ببخشى ؟
آن مادر گفت : يا رسول اللّه ، به احترام شما بخشيدم ، شما در حق او دعا كنيد.
آن حضرت رو به جوان نمود و فرمود حال بگو: «لا إ له إ لّا اللّه »
جوان محتضر گفت : «اءشهد اءن لا إ له إ لّا اللّه »
پيامبر فرمود: پسرجان ، بگو:
«يا مَن يقبلُ اليسير،
و يعفوا عن الكثير،
إ قبل منّى اليسير، و اعفوا عنّى الكثير؛»(298)
اى خدايى كه عمل كم را مى پذيرى و گناهان زياد را عفو مى كنى ، عمل ناچيز و اندك مرا بپذير و از گناهان زيادى كه با آنها به درگاهت آمده ام ، آنها را عفو كن .

[خادمه زینب کبری(س)]

سفارش به صله ى رحم در خطبه ى شعبانيه
يكى ديگر از بيانات روشنگر و جان بخش پيامبر بزرگوار اسلام صلى اللّه عليه و آله در خطبه ى شعبانيه ، سفارش و تاءكيد بر صله ى رحم است .
«و صِلوا اءرحامَكُم ؛»
آن حضرت در اين مورد فرمود: صله ى رحم كنيد.
خداوند در قرآن كريم مى فرمايد:
«وإ ذ اءخذنا ميثاق بنى إ سرائيل لا تعبدون إ لا اللّه و بالوالدين احسانا و ذى القربى و اليتامى و المساكين و قولوا للنّاس حسنا و اءقيموا الصّلاة و آتوا الزّكاة ثمّ تولّيتم إ لا قليلا منكم و اءنتم معرضون# »(299)
و هنگامى را [به ياد آوريد] كه از فرزندان اسرائيل پيمان استوار گرفتيم كه : جز خداى يكتا را نپرستيد، و به پدر و مادر و نزديكان و يتيمان و بينوايان نيكى كنيد، و با مردم [به زبان ] خوش ، سخن گوييد و نماز را به پا داريد و زكات [و حقوق مالى خود را] بدهيد. آن گاه [باز هم ] جز اندكى از شما، همگى پشت كرديد و [از حقيقت ] رويگردان شديد.
پس خدا از بنى اسرائيل چند چيز را تعهد مى گيرد كه اگر به آن تعهد عمل كنند زندگى سعادتمندانه و آبرومندانه و با عزّتى خواهند داشت :
1. جز خدا كسى را پرستش نكنند.
2. به پدر و مادرشان نيكى كنند.
3. نسبت به اقوام و خويشان خوبى كنند.
4. به يتيم ها نيكى كنند.
5. به فقرا هم احسان كنند.
6. وقتى با مردم و يكديگر روبه رو مى شويد، خوب سخن بگويند، يعنى مردم را در رفتار و گفتارشان نرنجانند، با گفتارشان دل مردم را به درد نياورند.
7. نماز بخوانند.
8. و زكات مالشان را بپردازند.
همه ى نكات ارزشمند و درس آموز اين آيه ، جالب است و پيام زندگى سعادت بخش مى دهد، اما دو مطلب مهم تر قبال دقت بيشتر است :
الف : اينكه پس از امر به عبادت خداوند، دستور نيكى و احسان به پدر و مادر را داده است ، يعنى جايگاه پدر و مادر و حرمتشان اين قدر مهم است .
اين مطلب چند پيام دارد:
1. عامل مقبوليت در پيشگاه خداوند، نيكى و احسان به پدر و مادر است .
2. كسب رضايت پروردگار بدون جلب رضايت والدين ممكن نيست .
3. زحمات طاقت فرساى الدين و به ويژه مادر در نشو و نماى جسمى و روحى فرزند خصوصا رشد فكرى ، آن قدر عظيم و بزرگ است كه ، هم چنانكه انسان از پس شكر نعمت خداوند بر نمى آيد، از پس تشكر از زحمات پدر و مادر هم بر نخواهد آمد.
4. همانطور كه حق خداوند بر گردن بندگانش حق عظيم و بزرگى است ، حق حيات و...، پدر و مادر هم حق بسيار زيادى در گردن فرزندان دارند، شبيه حق حياتى كه خداوند بر بنده دارد، تا آنجايى كه حضرت امير المؤ منين على عليه السّلام مى فرمايد:
«فحقّ الوالد على الولد اءن يطيعه فى كلّ شى ء إ لا فى معصية اللّه سبحانه ؛»(300)
آن قدر حق پدر و مادر بر گردن فرزندان عظيم است كه راه جبرانى ندارد جز آنكه در همه ى امور به جز معصيت خداوند بايد از آنان اطاعت كرده و فرمان ببرند. اين دستور جايگاه رفيع و با عظمت پدر و مادر را مى رساند.
2. مطلب دوم اينكه پس از امر به نماز، فرمان اداى زكات را داده است . اين مطلب بسيار مهم هم پيامى دارد:
1. بنده ى خوب خدا كسى است كه حقوق واجب الهى را بپردازد.
2. چنانكه رابطه اش را با عبادت در پيشگاه خداوند تنظيم مى كند بايد با پرداخت زكات به نيازمندان جامعه ، روابط خودش را با بندگان خدا هم اصلاح كند.
3. همانطور كه به وسيله ى نماز و نيايش به ياد خداست بايد با پرداخت زكات به ياد نيازمندان جامعه هم باشد، كه پيامبر عزيز اسلام فرمود:
«مَن اءصبح و لا يهتمّ باءمور المسلمين فليس ‍ بمسلم ؛»(301)
كسى كه صبح كند اما در فكر حلّ امور مردم و مشكلات جامعه ى اسلامى نباشد مسلمان نيست .
4. اگر بدهكاران زكات در جامعه ى اسلامى زكات مالشان را بپردازند، خيلى از نواقص كارهاى فرهنگى و عمرانى به وسيله ى زكات رفع و جبران مى گردد، كه اين جايگاه مهم و نقش اقتصادى زكات را مى رساند.
اين جا است كه مى فرمايد: اگر كسى زكوة ندهد نمازش هم قبول نيست .
«لا صلاة لمن لا زكوة له ؛»(302)
مطلب ديگرى كه در اين آيه ى مباركه قابل بحث و دقّت نظر بيشتر است .
كلمه ى «ذى القربى » است ، يعنى انسان در زندگى بايد نسبت به اقوام و عشيره و فاميل خودش ، چه پدرى باشند و يا مادرى احساس مسئوليت كرده و بى تفاوت نباشد، چرا كه آنها هم بر گردن انسان حقوقى دارند، و اين از امتيازات مهم مكتب اسلام است كه در سايه ى روابط اجتماعى و عاطفى ، افراد جامعه را مانند حلقه هاى زنجير به هم پيوند مى زند و بين آنان صفا و محبت و صميميت ايجاد مى كند، و روابط را حسنه مى نمايد.
در جامعه اى كه غنى به فكر نيازمند، فاميل به فكر فاميل به صورت ويژه و همه به فكر يكديگر باشند، در آنجا غمى نخواهد بود.
چه زيبا و قشنگ اسلام عزيز با ريسمان الهى الفت و محبت و برادرى و صميميت بين افراد جامعه پيوند زده و محكم مى كند.
آن قدر مسئله ى «ذى القربى » يا اقوام و فاميل و رحم مهم است كه پيامبر عزيز اسلام در شب معراج مى بيند كه اصل «ذى القربى » يا احسان و نيكى به نزديكان در آسمان چهارم آويزان است . پرسيد تو كيستى و چيستى ؟
گفت : من «ذى القربى » و صله ى رحم هستم و تا چهل نسل قبل از من هستند.
وقتى معيار ويژگى هاى انسانهاى وارسته و شايسته و پاك و صادق و سالم را از ديدگاه قرآن كريم ارزيابى كرده و مى شمارد، ده صفت مى شود كه عبارتند از: ايمان به خدا و روز قيامت و ملائكه و كتاب و پيامبران و اقامه ى نماز و اداى زكات و وفاى به عهد و صبر و تحمل در برابر سختى ها و شدائد براى رسيدن به هدف نهايى الهى و در ميدان نبرد و مبارزه . يكى از اين ده صفت مهم كه بنيان و اساس صفات يك كرد مؤ من را تشكيل مى دهد، انفاق مال در راه خدا و به عشق خدا براى اهل رحم و فاميل هاى نيازمند است .
مى فرمايد:
«ليس البرَّ اءن تولّوا وجوهكم قِبَل المشرق و المغرب و لكنّ البرَّ مَن آمن باللّه و اليوم الآخرِ و الملائكة و الكتاب و النّبيّينَ و آتَى المالَ على حبّه ذوى القربى و اليتامى و المساكينَ و ابن السّبيل و السّائلينَ و فى الرّقابِ و اءقامَ الصّلاةَ وآتَى الزّكاة و الموفون بعهدهم إ ذا عاهدوا و الصّابرين فى الباءساء و الضّرّاء و حين الباءسِ اؤ لئك الّذين صدقوا و اءولئك هم المتّقونَ#»(303)
خوب فرمان بردارى كردن [از خدا،] آن نيست كه روى خود را به جانب خاور و باختر بگردانيد؛ بلكه فرمانبردار خوب [خدا] كسى است كه به خدا و روز بازپسين و فرشتگان و كتابها و پيام آوران [او] ايمان بياورد، و دارايى [خود] را با وجود دوست داشتن آن ، به نزديكان و يتيمان و بينوايان و در راه ماندگان و گدايان و در راه [آزادى ] بردگان هزينه كند، و نماز را به پا دارد و زكات را بپردازد. [و نيز] آنانند كه چون پيمان بستند، به پيمانشان وفادارند، و در رنج و زيان و به گاه پيكار [در راه عدالت ] شكيبايند؛ [آرى ؛] آنان كسانى هستند كه [در ايمان ] راست گفته اند و آنان همان پروا پيشگانند.
پس قرآن مى گويد: اموالتان را در راه خدا و براى «ذى القربى » و يتيم و فقير و از راه مانده ها و براى آزادى بردگان خرج كنيد.
بعضى ها خيلى جوانمردى دارند. وقتى ببينند وضع برادرشان خوب نيست ، دست او را مى گيرند و يا وضع دامادشان نيست ، دست او را مى گيرند و يا در خصوص تمام فاميل هاى دور و نزديك خودشان اين چنين رفتارى دارند كه خدا پسندانه است .

[خادمه زینب کبری(س)]

تاءثير صله ى رحم در سرنوشت مادى و معنوى انسان
پيامبر عزيز اسلام در زمينه ى اثرات صله ى رحم در زندگى مادى و در بالا بردن فضائل و معنويات انسان مطلب مهمى بيان فرموده اند كه درس خوب مى توان براى همه ى ما باشد.
آن درس ارزنده بدين قرار است كه آن حضرت فرمود:
«مَن ضمِنَ لى واحدةً ضمنتُ له اءربعة :
يَصِلُ رَحِمَهُ فَيُحِبَّه اللّه تعالى ،
و يُوَسِّعُ عليه رزقه ،
و يَزيدُ فى عمره ،
و يُدخِلَه الجنّة ؛»(304)
اگر كسى برايم يك چيز را ضمانت كند و انجام دهد، من چهار چيز را براى او ضمانت مى كنم كه داده شود.
صله رحم كند و به اين وظيفه پايبند و متعهد باشد.
اكنون وعده هاى رسول خدا را بنگريد:
1. خدا او را دوست مى دارد. راستى چه عزّت و مقامى بالاتر از اينكه بنده ى خدا به جايى برسد كه خداوند او را دوست بدارد و او را دوست خود انتخاب كند.
2. خداوند روزى او را فراوان مى كند.
3. خداوند عمر او را طولانى مى كند.
3. و او را داخل بهشت مى نمايد.
اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم مى فرمايد يك عملى چون صله ى رحم اين قدر اجر و پاداش و عوض دارد، با اين روش ، جامعه ى اسلامى را به صلح و صفا و صميميت و محبت به يكديگر دعوت مى كند و اين جاست كه جامعه قشنگ و زيبا مى شود.
در بيان ديگرى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم چنين آمده است :
«مَن مشى الى ذى قرابة بنفسه و ماله ليَصِل رحمه اءعطاه اللّه اءجرَ ماءةَ شهيد،
و له بكلّ خطوه اءربعون اءلف حسنة ،
و يُمحى عنه اءربعون اءلف سيّئة ،
و يرفع له من الدّرجات مثل ذالك ،
و كاءنّما عَبَدَ اللّه ماءة سنة صابرا محتسبا؛»(305)
اگر كسى حركت كند كه به اقوام و خويشان خودش صله ى رحم كرده و آنان را از وجودش و يا از اندوخته هاى خود بهره مند سازد، مثلا فاميلى تصادف كرده و در بيمارستان خون احتياج دارد و يا به كمك مالى نياز دارد، فورا مى رود و همكارى مى كند به چنين شخصى خداوند چند چيز عطا مى كند:
1. ثواب و اجر يك صد شهيد را مى دهد.
2. هر قدمى كه براى انجام آن كار با ارزش صله ى رحم بر مى دارد، چهل هزار حسنه به او عطا مى نمايد.
3. چهل هزار گناه و معصيت را از نامه ى عمل او محو مى كند.
4. به همين ميزان درجات معنويش را در بهشت بالا مى برد.
5. و گويا اينكه با اين صله رحم و به دست آوردن دل فلان فاميل و بستگان ، يكصد سال خدا را عبادت كرده است .
پس شما اى برادر و خواهر، كينه و تكبر را از خود دور كن و به در منزل فاميل و اقوام خودت برو و صله ى رحم بنما، و گوى سبقت را از آنِ خود كرده و پيروز باش .
رهبران دينى ما فرموده اند كه صله ى رحم سبب طولانى شدن عمر و قطع رحم عمر را كوتاه مى كند.
به كلام زيبا و بلند و انسان ساز پيامبر بزرگ اسلام صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم عنايت كنيد كه چنين است :
«عن على عليه السّلام قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم إ نّ الرّجل لَيَصِلَ رَحِمَه و قد بقى عمره ثلاث سنين ، فيصيّروا اللّه عزّوجلّ ثلاثين سنة ،
و يقطعها و قد بقى من عمره ثلاثون سنة ، فيصيّروا اللّه عزّوجلّ ثلاث سنين ؛»(306)
مردى ، سه سال بيشتر از عمرش باقى نمانده است ، و صله ى رحم مى نمايد و به خاطر همان صله ى رحم ، خداوند سه سال را به سى سال تبديل مى كند، و از عمر شخصى سى سال مانده است ، اما در اثر يك اختلاف و كشمكش و يا هر مشكل فاميلى ديگر قطع رحم مى كند و خداوند عمر سى ساله او را قطع و آن را به سه سال تبديل مى نمايد.
سپس رسول خدا به اين آيه استشهاد كرد كه :
«يَمحوا اللّه ما يشاءُ و يُثبتُ و عنده اءمّ الكتاب #»(307)
خدا آنچه را بخواهد مى زدايد و [آنچه را بخواهد] بر جا مى دارد، و مادر كتابها نزد اوست .

[خادمه زینب کبری(س)]

چرا اين كار را كرديد؟
در روايت آمده است كه مردى از سرزمين مغرب و مراكش به خدمت امام صادق عليه السّلام آمد،و پس از عرض سلام و احوال پرسى ، امام صادق به او فرمود: شما دو برادر با هم در سفر دعوا كرديد و به هم ناسزا گفتيد، اين عمل براى دوستان ما زيبنده نيست ؛ چرا اين كار را كرديد؟
به خاطر همين عمل كه از همديگر قهر كرده و بريديد، خدا عمر هر دو نفر شما را كوتاه كرد. اين برادرتان از اين سفر سالم به مقصد نمى رسد و در فلان مكان از دنيا مى رود و تو هم پشيمان مى شوى كه برادر از دست داده اى . مرد مراكشى تكانى خورد و گفت : يابن رسول اللّه ، تاريخ مرگ من چه وقت خواهد بود؟
امام صادق عليه السّلام فرمود: تو هم عمرت كوتاه شده بود، ولى بعد از آن دعوا با برادرت ، عمه اى داشتيد كه رفتى از عمه ات ديدار نمودى و صله ى رحم و دلجويى كردى و در حق او مهربانى و محبت روا داشتى ، و عمه اى خيلى خوشحال شد، و به خاطر همين عمل خداوند دوباره عمرت را بيست سال اضافه كرد.
پس اولين نتيجه ى صله ى رحم در همين دنيا اين است كه عمر شما طولانى و پر بركت مى شود.
از جمله بركات عظيم و تاءثير صله ى رحم اين است كه سبب آسان گرفتن حساب در قيامت گرديده ، و پيشامد و مرگ بد را هم از انسان دور مى كند.
پس از بركات عظيم صله ى رحم :
1. آسان شدن حساب در قيامت ،
2. دور شدن مرگ ناگوار از انسان .
حضرت امير امام على عليه السّلام نقل مى كنند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم فرمود:
«صلة الرَّحِمِ تُهَوِّنُ الحسابَ و تَقِىَ ميتة السّوءِ؛»(308)
صله ى رحم و دلجويى از اقوام و خويشان ، سبب آسان شدن حساب در قيامت و جلوگيرى از جان دادن و مرگ هاى ناخوشايند مى گردد.

[خادمه زینب کبری(س)]

آثار شوم قطع رحم
بوى بهشت به مشام سه دسته از افراد در قيامت نمى رسد.
پيامبر بزرگوار اسلام صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم در يكى از بيانات انسان ساز و تكان دهنده ى اخلاقى خود چنين فرمود:
«اءخبرنى جبرئيل اءنّ ريح الجنّة توجَدُ مِن مسيرة اءلف عام ما يجِدُها عاق و لا شيخ زان ، و لا قاطع رحم ؛»(309)
جبرئيل امين به من خبر داد كه : بوى بهشت كه از فاصله اى بسيار دور و دراز به اندازه ى هزار سال راه مى آيد، همان عطر دلنواز بهشت با اين بوى خوش ‍ و رسا را اين سه دسته از بندگان خدا در مشامشان نمى يابند:
1. عاق والدين ،
2. پيرمرد زناكار،
3. و كسى كه قطع رحم كند.
«قطيةُ الرَّحِمِ تورثُ الفقرَ؛»(310)
يكى از آثار شوم دنيوى قطع رحم اين است كه فقر و تنگدستى را به زندگى انسان مسلط مى كند.
در قرآن صفت زشت قطع رحم را از نظر پليدى و آثار نامطلوب مادّى و معنوى آن در رديف نفاق و دو رويى قرار داده است و مى فرمايد:
«فهل عسيتم إ ن تولّيتم اءّ تفسدوا فى الاءرض و تُقَطِّعوا اءرحامكم#
اءولئك الّذين لعنهم اللّه فاءصمّهم و اءعمى اءبصارهم# »(311)
پس آيا برخى از شما مردم بر آن هستيد كه اگر سرشته دار و سرپرست مردم شديد در زمين تبهكارى نماييد و پيوندهاى خويشاوندى خود را ببريد؟
آنان كسانى هستند كه خدا لعنت شان كرده و ناشنوايشان گردانيده و ديدگانشان را نابينا كرده است .
پيداست كه آثار خطرناك اين دو صفت ، نفاق و قطع رحم تا آنجا است كه چشم و گوش و دل انسان را كور و كر مى كند كه هرگز حقايق را نمى بيند و نمى شنود.
قطع رحم از ميزان مهربانى و محبت و عطوفت به تدريج مى كاهد و به جايش عداوت و دشمنى و كينه توزى را مى كارد؛ لذا كسى كه صله ى رحم را ناديده بگيرد، در حقيقت دارد فساد ايجاد مى كند و فساد كنندگان در زمين و بين جامعه را خداوند لعنت كرده ، و آنان را كور و كر مى كند؛
«اءولئك الّذين لعنهم اللّه فاءصمّهم و اءعمى اءبصارهم# »(312)
يعنى آنان حقايق الهى و آسمانى و معارف اسلامى و كمالات و فضائل بشرى را پذيرا نيستند.
امام صادق عليه السّلام فرمود:
«الذّنوب اللّتى تُعَجِّلُ الفناء قطيعةُ الرَّحِمِ؛»(313)
از جمله ى گناهانى كه فنا و نيستى انسان پيش مى اندازد و انسان را به سراشيبى سقوط مى كشاند، قطع رحم است .
حضرت امام باقر عليه السّلام از مولا امير المؤ منين امام على عليه السّلام نقل مى كند كه فرمود:
«ثلاثُ خصال لا يموت صاحبُهنَّ اءبدا حتّى يرى وبالَهنَّ:
البَغىُ،
و اليمينُ الكاذبةُ،
و قطعية الرَّحِمِ؛»(314)
سه خصلت است كه در هر كسى باشد، در همين دنيا كيفرش را مى بيند.
1. ظلم و ستم كردن ،
2. قسم دروغ خوردن ،
3. و قطع رحم نمودن .

[خادمه زینب کبری(س)]

مسئوليت چشم در خطبه ى شعبانيه
به دنبال بحث از خطبه ى شعبانيه ى پيامبر عزيز اسلام صلّى اللّه عليه و آلهِ و سلّم ، اينك از قسمت ديگرى از آن خطبه و پيام آن استفاده مى كنيم كه چنين فرمود:
«و غضّوا عمّا لا يحلُّ النّظرُ اليه اءبصاركم ؛»
از آنچه خدا بر شما حلال نكرده است ، صرف نظر و چشم پوشى كنيد و چشم را بر حرام ببنديد.
حال اين حرام مى خواهد مال و ثروت حرام باشد، يا زن و مرد اجنبى و نامحرم . بايد حرام را رها كرد و از آن صرف نظر و چشم پوشى نمود.
در اين جا دو مطلب ، مهم و قابل ارزيابى و دقت است :
1. چشم انسان چه وظيفه اى دارد؟
2. اين چشم چه خطراتى را براى انسان ايجاد مى كند؟
همه ى اعضاى بدن انسان وظيفه و ماءموريت ويژه اى دارند. مثلا قلب ، سلّول هاى مغز و مركز فرماندهى بدن ، كليه ها و غده هاى فوق كليوى ، دستگاه هايى كه ياخته و سلّول هاى قرمز و سفيد را مى سازند، همه و همه به فرمان خداوند مرتب و منظم عمل مى كنند و ما چه بخواهيم و چه نخواهيم ، آنها به كارشان ادامه مى دهند. هر كدام وظيفه اى دارند، آن را انجام مى دهند.
از جمله ى اعضا و جوارح انسان دو چشم اوست كه وظيفه اى خطير دارد.
امام صادق عليه السّلام راجع به اين دو عضو حسّاس بدن ، بيانى ارزشمند دارد كه حكيمانه و زيباست .
آن حضرت در اين مورد چنين فرمود:
«و فرض على البصرِ اءن لا يَنظرَ إ لى ما حرّم اللّه عليه ،
و اءن يُعرضَ عمّا نهى اللّه عنه ممّا لا يحلّ له ،
و هو عملُه ، و هو الا يمان ؛»(315)
خداوند بر چشم واجب كرده است كه آنچه خدا نگاه به آن را حرام كرده است ، به آن نظر نكند، و از آنچه كه خدا نهى فرموده است ، از نگاه به آن اعراض و دورى كند و هر چيزى را كه خداوند بر او حلال نكرده است فاصله بگيرد.
آن گاه حضرت امام صادق عليه اسلام فرمود: اين كار درست چشم است و اين نشان ايمان صاحب آن است .
يعنى اين دو نيرو اگر در كسى پيدا شد، كه آنچه را كه خدا نهى كرده است ، چشم پوشى كند و آنچه را خدا حرام كرده به آن نگاه نكند، همين نيرو، ايمان است و اين شخص انسان مؤ منى است .
سپس امام صادق عليه السّلام استشهاد كرد به اين آيه ى كريمه قرآن كه مى فرمايد:
«قل للمؤ منينَ يغُضّوا مِن اءبصارهم و يحفظوا فروجَهم ذلك اءزكى لهم إ نّ اللّه خبير بما يصنعون# (316)»
[اى پيامبر!] به مردان با ايمان بگو: ديدگان خود [از آنچه بر آنان روا نيست ] فرو نهند و پاكدامنى ورزند، كه اين [روش ] براى آنان پاكيزه تر است ، بى گمان خدا از آنچه آنان انجام مى دهند آگاه است .
و باز امام صادق عليه السّلام به اين آيه ى كريمه قرآن استشهاد كرد كه مى فرمايد:
«و قل للمؤ مناتِ يغضُضنَ مِن اءبصارهنَّ و يَحفَظنَ فروجهنَّ و لا يُبدينَ زينتهنّ إ لّا ما ظَهَرَ منها و ليضربن بخمرهنّ عل جيوبهنّ و لا يبدين زينتهنّ إ لا لبعولتهنّ اءو آبائهنّ اءو آباء بعولتهنّ اءو اءبنائهنّ اءو اءبناء بعولتهنّ اءو إ خوانهنّ اءو بنى إ خوانهنّ اءو بنى اءخواتهنّ اءو بنى اءخواتهنّ اءو نسائهنّ اءو ما ملكت اءيمانهنّ اءو التّابعين غير اءولى الا ربة من الرّجال اءو الطّفل الذين لم يظهروا على عوارت النّساء و لا يضربن باءرجلهنّ ليعلم ما يخفين من زينتهنّ و توبوا إ لى اللّه جميعا اءيّها المؤ منون لعلّكم تفلحون# (317)»
و [نيز] به زنان با ايمان بگو: ديدگان خود را [از هر نگاه ناروا] فرو بندند و پاكدامنى ورزند و زيورهاى خود را جز آنچه خود هويداست آشكار نسازند، و بايد روسرى خود را برگردن و سينه ى خود زنند و زيورهاى خود را جز براى شوهرانشان يا پدرانشان يا پدران شوهرانشان يا پسرانشان يا پسران شوهرانشان يا برادرانشان يا پسران برادرانشان يا پسران خواهرانشان يا زنان [همدين ] خود يا كنيزانشان يا خدمتكاران مرد [نما] كه [از زن ] بى نيازند، [و] يا كودكانى كه بر اندامهاى جنسى زنان آگاهى نيافته اند آشكار نسازند، و پاهاى خود را [به زمين ] نكوبند تا آنچه از زيورهايشان نهان مى دارند، دانسته شود. اين ايمان آوردگان ! همگى به سوى خدا روى توبه آوريد، باشد كه رستگار گرديد.

[خادمه زینب کبری(س)]

خطرات چشم بدون كنترل
اما مطلب دوم كه چشم چه خطراتى را براى صاحبش به بار مى آورد
اصولا ابزارى كه در نظام خلقت در دست ما هستند، به اسلحه ى گرم مى مانند كه فشنگ و باروت در داخل آن آماده است ، و شما مى توانى عليه دشمن خدا و قرآن و اسلام و عدالت و كمال و انسانيت به كارگيرى ، و يا با همان اسلحه گرم يك انسان بى گناه را از پا درآورى ، انتخاب با شماست . نحوه ى به كارگيرى آن اسلحه با تصميم شماست .
مثلا در نظام خلقت نعمت هايى چون قلم و بيان ، ثروت و مال ، درجه و مقام ، و محل كسب و كار، ابزارى است در اختيار انسان ، اما چگونه از اين ابزار استفاده كنيد، با خود شماست . به هر حال اين چشم ها همان اندازه اى كه براى انسانها مفيد است ، خطرهايى هم مى آفريند.
حضرت امام صادق عليه السّلام چنين فرمود:
«النّظرُ سهمٌ من سِهام مسموم إ بليس ؛(318)»
چشم چرانى و نگاه به اجنبى تيرى است از تيرهاى مسموم شيطان .
گاهى زخمى به وسيله ى چاقو يا گلوله به بدن انسان وارد مى شود، يا موضع جرّاحى بهبود پيدا مى كند، اما يك وقت آن چاقو يا گلوله كه به بدن خورده ، اگر مسموم باشد سمّ در بدن انسان كار را مشكل مى كند و سلامتى و بهبود به خطر مى افتد و اميد نجات بسيار ضعيف است .
امام صادق عليه السّلام مى فرمايد: نگاه به اجنبى ، اولا تير شيطان است و ثانيا تيرى مسموم است . يعنى يك اضطراب و پريشانى براى مدت طولانى در وجود انسان مسلط مى شود، واقعا سخن بسيار درست و به جايى است .
جوانى صحنه اى را مى بيند و بعد مى خواهد از آن دل بكند، اما نمى تواند و مرتب وسوسه مى شود. هر كجا باشد، فكرش در جاى ديگر است ، يعنى همان تير نگاه شيطانى مسموم ، خانه ى دين اين جوان را ويران مى كند، و به تدريج تعهد و تقوا و پاكى و پاكدامنى و عفيف بودن را از او مى گيرد، و او را به سوى معصيت و انحراف مى كشاند.