*^*شهاب الحکمة*^*

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
عن ابى يعفور، قال : شكوت الى ابى عبدالله (عليه السلام ) ما اءلقى من الاءوجاع ، و كان مسقاما، فقال لى : يا عبدالله ؛ لو علم المومن ماله من الاءجر فى المصائب ، لتمنى اءنه لو قرض بالمقاريض .(660)
راوى مى گويد: در حال بيمارى ، از دردهاى سختم به ابى عبدالله (عليه السلام ) شكايت كردم . امام فرمود: اى بنده خدا؛ اگر مومن بداند كه چه اجر و پاداشى در مصيبت و بلاها براى او مقرر شده است ، آرزو، و تمنا مى كند كه اى كاش با قيچى (بدنش ) بريده مى شد.
و عنه (صلى الله عليه و آله ) انه قال : ان الله تعالى يقول : اذا وجهت الى عبد من عبيدى مصيبة فى بدنه ، اءو ماله ، اءو ولده ، ثم استقبل ذلك بصبر جميل ، استحييت منه اءن اءنصب له ميزانا، اءو اءنشر له ديوانا.(661)
خداى تعالى مى فرمايد: هرگاه بنده اى از بندگانم را با مصيبتى در جسمش يا مالش يا فرزندش روبرو ساختم و او با صبر و بردبارى نيكو (و بى عتاب ) با آن مصيبت برخورد كرد من حيا مى كنم از اينكه برايش ميزان (براى سنجش ‍ اعمالش ) نصب كنم و پرونده اى برايش باز نمايم .
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): لا تكون مومنا، حتى تعدالبلاء نعمة ، و الرخاء محنة ، لاءن بلاء الدنيا، نعمة فى الاخرة ، و رخاء الدنيا محنة فى الاخرة .(662)
فرمود: مومن نيستى مگر اينكه بلا و گرفتارى را نعمت ، و فراخ و آسايش را محنت (و آزمايش ) بشمارى زيرا كه بلاى دنيا (موجب ) نعمت آخرت و فراخ و عيش دنيا (سبب ) محنت و اندوه آخرت است .
قال اميرالمومنين (عليه السلام ): اءلجزع عندالبلاء، تمام المحنة .(663)
يعنى : ناشكيبائى و بى تابى به هنگام بلا، نهايت و كمال درد و رنج است .
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): من زهد فى الدنيا، استهان بالمصائب .(664)
هر كس زهد پيشه سازد و دل بدنيا نبندد، مصيبتها را آسان شمارد.
و قال الباقر (عليه السلام ): يا بنى ؛ من كتم بلاء ابتلى به من الناس ، و شكا ذلك الى الله عزوجل ، كان حقا على الله اءن يعافيه من ذلك البلاء.(665)
امام باقر (عليه السلام ) به فرزندش فرمود: پسرم ؛ هر كس بلائى را كه مبتلاء شده از مردم مخفى بدارد و از آن بلا (فقط) به خدايتعالى شكايت كند، سزاوار است كه خدايتعالى او را از آن گرفتارى عافيت عطا فرمايد.
و قال النبى (صلى الله عليه و آله ): ان البلاء للظالم اءدب ، و للمومن امتحان ، و للانبياء درجة ، و للاءولياء كرامة .(666)
بلا، براى ستمكار تنبيه و براى مومن آزمايش و تجربه و براى پيامبران درجه و مرتبه و براى اولياء عزت و شرافت است .
و قيل : اوحى الله تعالى الى موسى (عليه السلام ): انى ، اذا اءحببت عبدا ابتليته ببلاء لا تقوم لها الجبال ، لاءنظر كيف صدقة ، فان وجدته صابرا، اتخذته وليا و حبيبا، و ان وجدته جزوعا يشكونى الى خلقى خذلته ، و لم اءبال .(667)
گفته اند: خداوند به موسى (عليه السلام ) وحى نمود كه من وقتى بنده اى را دوست بدارم او را به بلائى مبتلا مى كنم كه كوه ها با آن در جا نمى ايستند تا ببينم صدق و راستى او (در بندگى ) چگونه است . پس اگر صبور و شكيبا يافتم ، او را ولى و دوست خود قرار مى دهم . و اگر ناشكيبا و بى تاب يافتم كه از من به مردم شكايت مى كند، او را تنها و خوار مى كنم و براى من اهميتى ندارد.
چه خوش گفته حين لاهيجى :

ناليدن بلبل ز نوآموزى عشق است هرگز نشنيديم ز پروانه صدائى
731 - لعن الله ثلاثة :(668) اءلاكل زاده وحده ، والنائم فى بيت وحده ، والراكب الفلاة وحده .
سه كس را خدايتعالى لعنت كند: آنكه توشه و طعام خود را به تنهائى بخورد، و آنكه در خانه اى تنها بخوابد، آنكه سواره بتنهائى راه صحرا را پيش گيرد.
732 - ليس الخبر كالمعاينة .
- (شنيدن ) خبر مانند ديدن نيست .
733 - لكل ساقطة لاقطة .
- هر افتاده اى را بردارنده اى است .
734 - لئن اءدخل يدى فى فم التنين اءحب الى من اءن اءساءل ممن لم يكن ثم كان .
- اگر دست خود را به كام اژدها فرو برم ، براى من خوشتر است از آنكه ، چيزى بخواهم از كسى كه از ندارى به دارائى رسيده باشد.
735 - لعن الله والدين حملا ولدهما على عقوقهما.
- خدايتعالى لعنت كند پدر و مادرى را كه فرزندشان را بر نافرمانى و عاق شدن خودشان بكشانند.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
يا على ؛ لعن الله والدين ، حملا ولدهما على عقوقهما، يا على ؛ يلزم الوالدين من ولدهما، ما يلزم لهما من عقوقهما، يا على رحم الله والدين ، حملا ولدهما على برهما، يا على ؛ من اءحزن والديه فقد عقهما...(669)
فرمود (صلى الله عليه و آله ): يا على ؛ خدايتعالى پدر و مادرى را لعنت كند كه فرزندشان را بر عاق شدن و نافرمانى وادارند. يا على همانگونه كه عقوق فرزندان متوجه والدين است (رعايت حقوق ) آنان (نيز) بر عهده پدر و مادر مى باشد.
يا على ؛ خداوند رحمت كند و ببخشد پدر و مادرى را كه فرزندشان را بر نيكى كردن به خود وادارند.
يا على ؛ هر كس پدر و مادرش را اندوهگين سازد به آنها عاق شده است .
736 - ليس على النساء جمعة و لا جماعة و لا اءذان و لا اقامة ، و لا عيادة مريض و لا هرولة بين الصفا و المروة و لا جهاد و لا استلام الحجر و لا تولى القضاء و لا حلق .(670)
- (انجام اين امور) بر زنان (لازم و واجب ) نيست : نماز جمعه و نماز جماعت و اذان و اقامه و عيادت مريض و هروله بين صفا و مروة (در مراسم حج ) و جهاد و دست ماليدن به حجر (در كنار كعبه ) و توليت قضاوت و سر تراشيدن (در منى .)
737 - لو اءن اءهل السموات والاءرض اءشتركوا فى دم مومن ، لا كبهم الله فى النار.
- اگر اهل آسمانها و زمين در خون مومنى شركت كنند، خدايتعالى همه آنان را به آتش دوزخ افكند.
738 - ليس شيى ء اءبغض الى الله من بطن ملان .
- در پيشگاه خدايتعالى چيزى مبغوض تر از شكم پر از طعام نيست .
تعليق :
در حديث 279 كتاب حاضر گذشت : اءكثر الناس شبعا فى الدنيا، اءطولهم جوعا يوم القيامة .
سيرترين مردم در دنيا، گرسنه ترينشان در آخرتند.
قال النبى (صلى الله عليه و آله ): من اءكل ما يشتهى و لبس ما يشتهى و ركب ما يشتهى لم ينظر الله اليه ، حتى ينزع اءو يترك .(671)
كسى كه هر چه دلش خواست بخورد و هر چه دلش خواست بپوشد و هر (مركبى ) كه دلش خواست سوار شود، خدايتعالى به او (بنظر رحمت ) نگاه نمى كند، تا اينكه دست بكشد، يا (آنها را) ترك گويد.
عنه (عليه السلام ): جاهدوا اءنفسكم بقلة الطعام و الشراب ، تظلكم الملائكة ، و بفر عنكم الشيطان .(672)
يعنى : با نفس خود مجاهده كنيد با كم خوردن و كم نوشيدن (تا اينكه ) فرشتگان بر شما سايه افكنند، و شيطان از شما فرار كند.
739 - لشبر من الجنة خير من الدنيا و ما فيها.(673)
- يك وجب از بهشت بهتر است از دنيا و آنچه در آن است .

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

م : باب م : باب الميم
740 - من المروءة اصلاح المال .
- از (شرايط) جوانمردى ، اصلاح مال و نيكو ساختن آن است (با پرداخت زكات و حقوق واجبه و نيالودن آن به حرام .)
741 - من مات فى اءحد الحرمين ، مكة ، او المدينة ، لم يعرض و لم يحاسب و مات مهاجرا الى الله و حشر يوم القيمة مع اءصحاب بدر.
- هر كس در يكى از دو حرم ، مكه و يا مدينه بميرد، بازداشت و محاسبه نمى شود، مهاجر بسور خدا مرده و در روز قيامت با اصحاب بدر محشور مى گردد.
742 - من قال فى القرآن ، من غير علم ، فليتبوء مقعده من النار.
- هر كس درباره قرآن بدون علم و آگاهى چيزى بگويد، نشيمنگاه او در آتش خواهد بود.
743 - من عمل عملا لله ، فاءجره على الله و من عمل باءجرة فاءجره على من استاءجره .
- هر كس كارى را براى خدا انجام دهد، پاداش آن به عهده خدا است و هر كس كارى را براى اجرت انجام دهد پاداش آن بر عهده كسى است كه او را اجير كرده .
744 - من كان فى حاجة اءخيه كان الله فى حاجته .(674)
- هر كس به رفع احتياج برادرش بپردازد، خدايتعالى نياز خود او را برآورده مى سازد.
745 - من فرج عن مسلم كربة ، فرج الله عنه بها كربة من كرب يوم القيامة .(675)
746 - مطل الموسر المسلم ظلم للمسلم .
- سهل انگارى و دير كردن مسلمان متمكن در اداى حق مسلمان ديگر، ظلم و ستم كردن است بر مسلمان .
تعليق :
از رسالة الحقوق امام على بن الحسين (عليه السلام ): و اما حق الغريم الطالب لك ، فان كنت موسرا اءو فيته و كفيته و اءغنيته ، و لم تردده و تمطله . فان الرسول (صلى الله عليه و آله ) قال : مطل الغنى ظلم و ان كنت معسرا، اءرضيته بحسن القول ، و طلبت اليه طلبا جميلا، ورددته عن نفسك ردا لطيفا و لم تجمع عليه ذهاب ماله و سوء معاملته ، فان ذلك لوم و لا قوة الا بالله .(676 )
و اما حق طلبكارى كه از تو مطالبه مى كند. پس اگر دارا هستى بپرداز و كفايت كن و بى نيازش ساز و رد نكن كه در اداى آن تاخير كنى ، زيرا رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) فرمود: (تاخير كردن شخص توانگر و متمكن در اداى دين خود ظلم است ) و اگر دست تنگ باشى با زبان خوش او را راضى و خشنود گردان و به نيكوئى از او درخواست مهلت كن و او را به نرمى از خودت بازگردان و از دست رفتن مالش را با رفتار زشت يكجا جمع نكن ، زيرا اينكار، ناكسى و فرومايگى است . (حول و قوه اى نيست مگر خدايراست .)
عن رسول الله (صلى الله عليه و آله ): مطل المسلم الموسر ظلم للمسلمين و من لم يكن له عقار و لا دار و لا مال ، فلا سبيل عليه .(677)
از سخنان رسول خدا است كه : درنگ و دير كردن شخص مسلمان متمكن (در اداى حقوق ديگران ) ستمكارى است بر مسلمانان ، و كسى كه ملك و خانه و مالى ندارد بر او راهى نيست .
747 - من ترك زيارة على ، لم ينظر الله اليه .
- هر كس زيارت على را ترك گويد، خداوند بر او (با نظر رحمت ) نگاه نمى كند.
748 - من حفظ القرآن فراءاى اءح دا اعطى اءفضل مما اعطى ، فقد عظم حقيرا و حقر عظيما.
- هر كس قرآن را حفظ كند، و پندارد كه احدى را عطائى بهتر از آن عطا داد، شده ، كوچك را بزرگ و بزرگ را كوچك شمرده است .
749 - من قرء القرآن طايعا و حفظ القرآن ظاهرا، فله فى كل سنة مئتا(678) دينار، ان منع فى الدنيا اءخذها يوم القيامة و افية اءحوج ما يكون اليها.(679)
- هر كس قرآن را با ميل و رغبت بخواند و ظاهر آن را حفظ كند، براى اوست در هر سال دويست سكه طلا، اگر در دنيا از او دريغ شود، در روز قيامت (عوض ) آن را تمام دريافت مى كند كه بيشتر از همه وقت به آن احتياج دارد.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
همانند اين حديث در خصال شيخ صدوق از قول على (عليه السلام ) چنين آمده : من دخل فى الاسلام طائعا و قرء القرآن ظاهرا، فله فى كل سنة ماءتا دينار فى بيت المسلمين ، ان منع فى الدنيا، اءخذها يوم القيامة و افية اءحوج ما يكون اليها.(680)
على (عليه السلام ) فرمود هر كس داوطلبانه مسلمان شد و قرآن را حفظ كرده و از بر بخواند، هر سال دويست اشرفى در بيت المال مسلمين دارد، اگر در دنيا از او دريغ شود، در روز قيامت تمام دريافت مى كند و بدان محتاج تر است از همه وقت در آن روز.
در مستدرك الوسائل : من دخل فى الاسلام طائعا و قراء القرآن ظاهرا، فله كل سنة فى بيت المال مائتا دينار.(681)
هر كس به ميل خود (داوطلبانه ) مسلمان شود و ظاهر قرآن را حفظ بخواند، هر سال دو هزار دينار در بيت المال دارد.
750 - من قتل غير قاتله ، اءو ضرب غير ضاربه ، فعليه لعنة الله .
- هر كس بكشد كسى را كه كسى از او نكشته ، يا بزند كسى را كه او را نزده لعنت خدا بر اوست .
751 - من آذى فاطمة ، فقد آذانى و من آذانى فقد آذالله .
- هر كس فاطمه را آزارده كند، در حقيقت مرا آزرده است و هر كس مرا آزرده سازد در واقع خدا را آزرده است .
752 - من مات و لم يعرف امام زمانه ، مات ميتة جاهلية .
- هر كس بميرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ دوره جاهليت مرده است .
753 - من قرء القرآن ، فكانما ادرجت النبوة بين جنبيه ، الا اءنه لا يوحى اليه .
- هر كس قرآن بخواند (و حفظ كند) مانند آن است كه نبوت در سينه او درج و ثبت مى شود، جز اينكه به او وحى نمى شود.
754 - من سافر، فغروه على دينه .
- هر كس مسافرت كند، او را به مراقبت دينش توصيه و تحريك كنيد.
755 - من اشتاق الى الجنة ، سلا عن الشهوات .
- هر كس مشتاق بهشت باشد، شهوات (نفس ) را فراموش مى كند.
756 - من اءشفق من النار، اجتنب المحرمات .(682)
- هر كس از آتش جهنم بترسد، از اعمال حرام دورى مى كند.
757 - من زهد فى الدنيا، استهان بالمصائب .(683)
- كسى كه در دنيا زاهد باشد (دل به دنيا نبندد) سختى و مصيبت ها را سهل و آسان مى شمارد.
758 - من سره اءن يكون اءقوى الناس ، فليتوكل على الله .(684)
- هر كس دوست دارد كه تواناترين مردم باشد، پس به خدا توكل كند.
تعليق :
جبرئيل پيش پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله ) آمد و گفت : يا رسول الله ، بدرستيكه خداى تبارك و تعالى ، با من هديه و تحفه اى براى تو فرستاده كه قبل از تو به احدى چنين عطائى نكرده ، رسول خدا فرمود كه گفتم : آن چيست ؟
گفت : صبر و شكيبائى و بهتر از آن .
گفتم : آن چيست ؟ گفت : رضا و خشنودى و بهتر از آن .
گفتم : آن چيست ؟ گفت : زهد (دل نبستن دنيا) و بهتر از آن .
گفتم : آن چيست ؟ گفت : اخلاص و بهتر از آن .
گفتم : آن چيست ؟ گفت : يقين و بهتر از آن .
گفتم : اى جبرئيل ؛ بهتر از آن چيست ؟ گفت : راه (بالا رفتن ) آن توكل كردن به خداى عزوجل است .
آنگاه گفتم : توكل كردن به خداى عزوجل چگونه است ؟
گفت : العلم باءن المخلوق لا يضر و لا ينفع و لا يعطى و لا يمنع ، و استعمال الياءس من الخلق فاذا كان العبد كذلك لا يعمل لاءحد سوى الله ، و لم يرج و لم يخف سوى الله ، و لم يطمع فى اءحد سوى الله ، فهذا هو التوكل . دانستن آنكه مخلوق نه مى تواند (به انسان ) ضررى برساند، و نه مى تواند سودى برساند، نه عطا و بخشش كردن تواند و نه ممانعت و جلوگيرى كردن . نوميدى از مردم را شيوه خود سازد.
هرگاه بنده اين صفت را دارا شد به جز خدا براى كسى كار نمى كند و بجز خدايتعالى به كسى اميد نمى بندد و بجز خدا از كسى نمى ترسد و غير از خدا در كسى طمع نمى كند. اين همان توكل است .(685)
عن ابى عبدالله (عليه السلام ) قال : ليس شيى ء الا و له حد. قال : قلت : جعلت فداك ، فما حد التوكل ؟ قال : اليقين ، قلت فما حد اليقين ؟ قال : الا تخاف مع الله شيئا.(686)
فرمود: هر چيزى حد و اندازه اى دارد. راوى گويد كه گفتم حد و اندازه توكل چگونه است ؟ فرمود: يقين است ، گفتم : حد يقين كدامست ؟ فرمود: اينكه با خدا (باشى ) از هيچ چيز نترسى .
حافظ

تكيه بر تقوى و دانش در طريقت كافيست راه رو گر صد هنر دارد توكل بايدش
759 - من ارتعب الموت ، سارع فى الخيرات .(687)
- هر كس از مرگ ، رعب و وحشت دارد، در نيكوكارى و انجام خيرات سرعت و شتاب مى گيرد.
760 - من اءحب قوما حشر معهم .
- هر كس گروهى را دوست دارد، با همان گروه در قيامت محشور مى شود.
761 - من اءحب عمل قوم ، شرك فى عملهم .(688)
- هر كس عمل گروهى را دوست دارد در عمل آنان (خوب يا بد) شريك است .
762 - من قال لا اله الا الله غرست له شجرة فى الجنة من ياقوتهة حمراء منبتها فى مشك اءبيض فيها ثمار كثدى الاءبكار تفلق عن سبعين حلمة .
- هر كس لا اله الا الله بگويد، براى او درختى از ياقوت سرخ در بهشت كاشته مى شود كه رستنگاه آن در مشك سفيد است و آن درخت ميوه هائى دارد بشكل پستانهاى دوشيزگان كه از هفتاد سر پستان شكفته مى شود.
763 - من عمل بما علم ، ورثه الله (علم ) ما لم يعلم .(689)
- هر كس به دانسته هاى خود عمل كند، خدايتعالى ندانسته هاى او را (بدون رنج تحصيل ) به او مى آموزد.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
و بالصالحات تعمر الفقه .
با اعمال نيكو، دانائى زياد و ثابت و ماندگار مى گردد.
زيرا عمل كردن و بكار بردن علم موجب افزايش علم و دانش مى شود، مانند كسى كه در دستش چراغى دارد، هرگاه ايستاده باشد، بجز اطراف نزديك خود را نمى بيند، و هر چه قدم جلو بگذارد و پيش رود، بيشتر سود مى برد، و مى بيند آنچه را كه در موقع ايستادن نمى ديد.(690)
وارد شده كه : من عمل بما علم ، ورثه الله علم ما لم يعلم . و ان العلم يهتف بالعمل ، فان اءجاب ، و الا ارتحل عنه .(691)
هر كس به آنچه مى داند عمل كند، خداوند تعالى ، علمى را كه نمى داند به او مى آموزد (بدون زحمت و بدون معلم ) علم عمل را صدا مى زند و مى خواند اگر پاسخ داد (مى ماند) وگرنه كوچ كرده مى رود.
از عيسى (عليه السلام ) نقل شده كه مى گفت : (خدايا يكقدم جلوى مرا روشن كن ) زيرا هر چه انسان قدم بردارد و پيش برود، قدم ديگرى براى او روشن و نمايان مى شود، ولى اگر درجا ايستد، نه .
764 - من اءعان ظالما على ظلمه ، سلطه الله عليه .
- هر كس ظالمى را در ستمكاريش يارى كند، خدا همان ستمكار را بر او مسلط گرداند.
765 - من اءصبح و همه الاخرة ، كفاه الله هم الدنيا و الاخرة .
- هر كس صبح كند در حاليكه قصد و همت او آخرت باشد، خدايتعالى خواسته هاى دنيا و آخرت او را كفايت مى كند.
تعليق :
قوله تعالى : من كان يريد ثواب الدنيا فعند الله ثواب الدنيا و الاخرة .(692)
خدايتعالى در قرآن مجيد مى فرمايد: هر كس نصيب و بهره دنيا را مى خواهد. پس (بداند كه هم ) بهره دنيا و (هم ) بهره آخرت نزد خداوند (و در دست قدرت او) است .
و قال النبى (صلى الله عليه و آله ): ان الله يعطى الدنيا بعمل الاخرة و لا يعطى الاخرة بعمل الدنيا.(693)
نبى (صلى الله عليه و آله ) فرمود: بدرستى كه خداى تعالى دنيا را به عمل (با نيت ) آخرت مى دهد ولى آخرت را به عمل (با نيت ) دنيا نمى دهد.
(پس هرگاه تو نيت خود را خالص نموده (در هر كسب و كارى كه مشغول هستى با مراقبت حلال و حرام ) همت و قصد خود را فقط براى آخرت قرار دادى ، هم دنيا و هم آخرت جمعا نصيب تو گرديد و اگر كارهاى تو فقط بقصد دنيا بوده باشد، آخرت تو از دست رفت ، اى بسا دنيائى را هم كه مى خواستى به آن نايل نشوى و اگر هم نايل شدى براى تو نخواهد ماند، بلكه بزودى از دست تو خواهد رفت ، آنگاه هم در دنيا و هم در آخرت ضرر ديده اى ذلك هو خسران مبين كه آن زيان واضح و آشكار است .)
766 - من ختم له بقيام اليل ، فله الجنة .
- هر كس پايان كار (روزانه اش ) نماز شب باشد، بهشت جاى اوست .
767 - من عرض نفسه للتهمة ، فلا يلومن من اءساء الظن به .
- هر كس خود را در معرض تهمت قرار دهد كسى را كه به او بدگمان شد سرزنش نكند.
768 - من لم يفرق شعره ، فرقه الله بمنشار من النار.
- هر كس موهاى (سر و صورت ) خود را جدا نكند خداوند با شانه اى از آتش آن را جدا مى سازد.
769 - من اتخذ شعرا، فليحسن ولايته ، اءو يجزه .
- هر كس موى خود را نگهدارد، بايد در مراقبت (و نظافت ) آن به نيكى بكوشد و يا آن را بتراشد.
770 - من زعم اءنه آمن بى و بما جئت و هو يبغض عليا، فهو كاذب و ليس بمؤ من .
- هر كس گمان كند كه به من و به آنچه من آورده ام ايمان دارد در حاليكه على را دشمن بدارد، پس او دروغگو است و مومن نيست .
771 - من حفظ الراءس و ما حوى ، والبطن و ما وعى فقد استحيا من الله حق الحياء.
- هر كه محافظت كند سرش را و آنچه در اطراف سر اوست (چشم و گوش ‍ و زبان ) و حفظ كند شكم خود را و آنچه در آن جا مى دهد (از خوراكى ها) حقيقتا از خداى متعال حيا كرده است .
772 - من جاء الى الجمعة فليغتسل .
- هر كس به (نماز) جمعه بيايد بايد غسل كند.
773 - من سر مسلما، سره الله يوم القيمة .(694)
- هر كس مسلمانى را مسرور كند، خداى تعالى در روز قيامت او را شاد و مسرور سازد.
774 - من ترك الصلوة متعمدا، فقد برئت منه الذمة .
- هر كس نماز (فرضيه و واجب ) را از روى عمد ترك كند، محققا از او عهد و پيمان (اسلام ) برداشته مى شود.
775 - من بدء بالملح ، اءذهب الله عنه سبعين داء، اولها الجذام .
- هر كس (غذاى خود را) با نمك شروع كند، خداى تعالى از او هفتاد مرض را دور كند كه اول آنها جذام است .
776 - من سن منكم سنة حسنة ، كان له اءجرها، و اءجر العامل بها الى يوم القيمة ، و من سن سنة سيئة كان عليه وزرها، و وزر العامل بها، الى يوم القيمة .
- هر كس از شما، راه و رسم نيكوئى را پايه گذارى كند، اجر و پاداش آن و اجر و پاداش عمل كننده به آن تا روز قيامت به او (نيز) مى رسد (بدون اينكه از پاداش عمل كننده كم شود) و هر كس راه و رسم زشتى را پايه گذارى كند، گناه آن و گناه عمل كننده به آن تا قيامت متوجه او (نيز) خواهد بود.
تعليق :
و قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): من اءدى الى اءمتى حديثا يقام به سنة ، اءو يثلم به بدعة ، فله الجنة .(695)
هر كس به امت من حديثى برساند (كه بوسيله آن ) سنتى بپا داشته شود، يا بدعتى از ميان برود، او اهل بهشت است .
777 - من اءكرم فقيها مسلما، لقى الله يوم القيامة و هو عنه راض .
- هر كس فقيه مسلمانى را گرامى بدارد، روز قيامت خدا را ملاقات كند در حاليكه خدايتعالى از او راضى است .
778 - من استرجع عندالمصيبة ، جبر الله مصيبته .
- هر كس هنگام رسيدن مصيبت استرجاع كند، با گفتن انا لله و انا اليه راجعون خدايتعالى مصيبت او را جبران مى كند.
779 - من تسمع سمع الله به .(696)
- هر كس كارى را براى آوازه و شهرت و افشا كردن به گوش مردم رساندن انجام دهد، خداوند عيب او را برملا و رسوايش مى كند.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعلیق
و من الاءخبار النبوية قوله (صلى الله عليه و آله ): و قد ساءله رجل : يا رسول الله فيم النجاة ؟ فقال : اءن لا تعمل بطاعة الله و تريد بها الناس .
و فى الحديث : من راءى الله به و من سمع سمع الله به .
مردى از رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) سئوال كرد كه نجات در چيست ؟ حضرت فرمود: اينكه فرمانبردارى و طاعت خدا را بجا نياورى در حاليه (رضايت و خشنودى ) مردم را مى خواهى .
و در حديث آمده است : هر كس كارى را از روى ريا براى جلب توجه مردم انجام دهد، خداوند او را مورد شماتت مردم قرار مى دهد و هر كس كارى را براى آوازه و شهرت و به ديد مردم رساندن انجام دهد خداوند عيب او را آشكار و رسوايش مى سازد.(697)
780 - من سئل عن علم فكتمه اءلجمه الله بلجام من نار.
- كسى كه از او علم و دانشى را سئوال كنند ولى او (از پاسخ خوددارى كرده ) و آن را پنهان كند خدايتعالى (در روز قيامت ) لگامى از آتش بر او مى بندد.
781 - من يصلح ما بينه و بين الله ، يصلح الله ما بينه و بين الناس .
- هر كس آنچه را ميان خود و خداست اصلاح كند، خدايتعالى آنچه را ميان او و مردم است اصلاح مى كند.
782 - من اءكثر الاستغفار، جعل الله له من كل هم فرجا، و من كل ضيق مخرجا.
- هر كس بسيار استغفار كند، خدايتعالى براى او در هر همت و قصدى گشايشى ، و از هر تنگنائى راه خروجى قرار مى دهد.
783 - من وعده الله ثوابا على عمله ، فهو منجزه ، و من وعده عقابا على عمله بالخيار.
- كسى كه خدايتعالى در برابر عمل نيك او وعده ثواب و پاداشى داده به وعده خود وفا مى كند.
و كسى را كه در برابر عمل (بد) او وعده عقاب داده باختيار خدا است (كه ببخشد يا مجازات كند.)
784 - من مات غريبا مات شهيدا.
- هر كس غريب بميرد، شهيد مرده است .
785 - من عال ثلاث بنات ، اءو ثلاث اءخوات ، حتى يمتن ، اءو ياءتين الى اءزواجهن ، كنت انا و هو فى الجنة كهاتين (و اءشار الى السبابة والوسطى .)
- هر كس سه دختر، و يا سه خواهر را تا زمان مرگشان يا تا هنگامى كه ازدواج كنند تكفل و سرپرستى نمايد، من و او در بهشت مانند اين دو (انگشت سبابه و وسطى ، در كنار هم ) هستيم .
786 - من اءتى بمعروف فليكاف ، و من لم يقدر فليثن .(698)
- هر كس (از كسى ) نيكى ببيند بايد تلافى كند و اگر نمى تواند بايد سپاسگذارى نمايد.
787 - من اءصبح صحيحا فى بدنه ، آمنا فى سربه ، معه قوت يومه و ليلته ، فكاءنما حيزت له الدنيا بحذا فيرها.
- هر صبح كند در حاليكه بدنش سالم و راهش اءمن بوده و غذاى يك شبانه روزش بهمراهش باشد. مانند اين است كه دنيا با تمام جوانبش براى او فراهم آمده است .
تعليق :
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): من اءصبح معافا فى جسده ، آمنا فى سربه عنده قوت يومه و ليلته ، فكاءنما حيزت له الدنيا.
يا ابن جعشم يكفيك منها ما سد جوعتك ، و وارى عورتك ، فان يكن بيت يكنك فذاك ، و ان يكن دابة تركبها، فبخ بخ ، و الا فالخبز و الملح . و ما بعد ذلك حساب عليك اءو عذاب .(699)
رسول اكرم (صلى الله عليه و آله ) فرمود: كسى صبح كند در حاليكه تن او سالم و راه او اءمن بوده ، و غذاى يك شبانه روزش را داشته باشد، مانند آن است كه دنيا براى او فراهم آمده است .
اى پسر جعشم ؛ از دنيا آنچه گرسنگى تو را برطرف كند و (تن و) عوت تو را بپوشاند، براى تو كافى است و اگر خانه اى باشد كه تو را محافظت كند پس ‍ آن (خوب ) است ، و اگر چهارپائى باشد كه سوار شوى به ، به ، و در غير اينصورت به نام و نمك (قناعت كن ) و از اين بيشتر (اگر حلال باشد) بر تو حساب دارد (اگر حرام باشد) عذاب .
788 - من صام فى يوم صائف ، سقاه الله يوم الظماء من الرحيق المختوم .
- هر كه در روز گرماى تابستان روزه بگيرد، خدايتعالى در روز تشنگى (قيامت ) او را از خوشبوترين شراب خالص مهر خورده مى نوشاند.
789 - من اءحب دنياه اءضر بآخرته ، و من اءحب آخرته اءضر بدنياه .(700)
- هر كس دنياى خود را دوست بدارد، به آخرتش ضرر برساند و هر كس ‍ آخرت خود را دوست دارد به دنياى خود ضرر رساند.
790 - من و فى استوفى .
- هر كس پر و كامل دهد، پر و كامل (پس ) مى گيرد.
791 - من مسح على راءس يتيم ، كان له بكل شعرة تمر جسده ، حورا الى يوم القيمة .
- هر كس بر سر يتيمى (دست نوازش ) بكشد، به ازاء هر تار موئى كه دست بر آن مى كشد حورائى براى اوست تا روز قيامت .
792 - من عمره الله ستين سنة ، فقد اءعذر اليه .
- هر كه را خداى تعالى شصت سال عمر داد، محققا عذاب گناهش بيشتر شود.
793 - من اشبع جائعا فى يوم سغب ، ادخله الله يوم القيمة جنة ، لا يدخلها الا من فعل مثل ما فعل .
- هر كس گرسنه اى را در روز گرسنگى او سير كند، خدايتعالى او را در روز قيامت به بهشتى وارد كند كه كسى به آن بهشت وارد نمى شود مگر كسى كه همان كار را بكند.
794 - من موجبات المغفرة اطعام المسلم السغبان .
- از جمله كارهائى كه موجب مغفرت و بخشودگى مى شود، غذا دادن به مسلمان گرسنه است .
795 - من راءى شيئا يعجبه ، فقال : ما شاء الله ، لا حول و لا قوة الا بالله لم يضر شيئا.
- هر كس چيزى را ببيند كه او را بشگفتى و تعجب اندازد، آنگاه بگويد: ما شاء الله ، لا حول و لا قوة الا بالله چيزى ضرر نمى رساند.
796 - من اءحب اءن يكتال بالمكيال الاءوفى ، فليكن آخر قوله ((سبحان ربك رب العزه عما يصفون الايات .
- هر كس دوست دارد كه پيمانه (و قسمت ) او، پر و كامل باشد، آخرين كلام او اين آيه باشد: (سبحان ...الخ .)

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
در هر دو نسخه كلمات (الايات ) در آخر حديث آمده : ظاهرا اشاره به بقيه تا آخر سوره باشد.
اين حديث با كمى اضافه در كتب احاديث آمده و در آنها دو آيه بعدى تا آخر سوره نيز آورده شده . براى تكميل حديث يكى از آنها وسايل الشيعه در اينجا نقل مى شود:
من احب ان يكتال بالمكيال الاوفى فليقل اذا اراد القيام من مجلسه : سبحان ربك رب العزة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين .(701)(702)
هر كه دوست دارد كه پيمانه (و قسمت ) او پر و كامل باشد، هرگاه خواست كه از مجلس خود برخيزد، بگويد: (سبحان ربك ... الى آخر.)
797 - من قال : ((لا اله الا الله )) غرست له شجرة فى الجنة .
- هر كس بگويد ((لا اله الا الله )) درختى در بهشت برايش نشانده مى شود.
798 - من لم يشكر القليل ، لم يشكر الكثير.
- كسى كه به (نعمت ) اندك شكرگذار نباشد، (نعمت ) فراوان را (نيز) شكرگذار نخواهد شد.
799 - من ختم القرآن ليلا، صلت عليه الملائكة ، حتى يصبح ، و من ختمه نهارا، صلت عليه الملائكة ، حتى يمسى ، و كان له دعوة مستجابة .(703 )
- هر كه قرآن را در شبى ختم كند، فرشتگان تا صبح بر او درود مى فرستند، و هر كه آن را در روزى ختم كند فرشتگان تا شام بر او درود مى فرستند و دعائى از او اجابت مى شود.
800 - من قراء عشر آيات فى ليلة ، لم يكتب من الغافلين .
- هر كس در شبى ده آيه (از قرآن ) بخواند، از غافلين نوشته نمى شود.
801 - من مرت له جمعة ، لم يقراء فيها، قل هو الله اءحد، ثم مات مات على دين اءبى لهب .(704)
- هر كس جمعه اى از او بگذرد، و (سوره ) توحيد را نخواند و سپس بميرد، به دين و آئين ابو لهب مرده است .
802 - من قدم ثلثة من الولد، لم يبلغوا الحلم ، لم تمسه النار.
- كسى كه سه فرزند بلوغ نرسيده از فرزندانش (پيش از او به ديار آخرت ) بشتابد آتش دوزخ به او نخواهد رسيد.
803 - من قرء آية الكرسى فى دبر كل صلوة ، لم يمنعه دخول الجنة . الا الموت .(705)
- هر كس به دنبال هر نماز آية الكرسى بخواند، جز اجل (نرسيدن ) مرگ مانع ورودش به بهشت نمى شود.
804 - من نام فليتو ضاء.
- هر كس خوابيد (وضويش باطل شده ) پس بايد وضو بگيرد.
805 - من لحد قرينه ، فقد قسى قلبه ، و من قسى قلبه بعد من رحمة الله .
- هر كس دوست و همنشين و يا همسر خود را دفن كند قسى القلب مى شود، و كسى كه قسى القلب و سنگدل شد از رحمت الهى دور مى افتد.
تعليق :
فقال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): اءنها كم اءن تطرحوا التراب على ذوى اءرحامكم ، فان ذلك يورث القسوة فى القلب ، و من قسا قلبه بعد من ربه .(706)
رسول خدا فرمود: شما را از خاك ريختن بر (روى قبر) خويشاوندانتان نهى مى كنم چرا كه اين كار قساوت قلب مى آورد و هر كس سنگدل و قسى القلب شد از پروردگارش دور مى شود.
806 - من التمس رضاء(707) الله بسخط الناس ، رضى الله عنه و ارضى عنه الناس .
- هر كس رضا و خشنودى خدا را با نارضايتى مردم بجويد خداوند از وى راضى مى شود و مردم را نيز از او راضى مى گرداند.
تعليق :
عن جعفر بن محمد (عليه السلام )، قال : كتب رجل الى الحسين بن على (عليه السلام ): يا سيدى اخبرنى بخير الدنيا و الاخرة .
فكتب اليه : بسم الله الرحمن الرحيم ، اما بعد فان من طلب رضى الله بسخط الناس ، كفاه الله اءمور الناس و من طلب رضى الناس بسخط الله ، و كله الله الى الناس والسلام .(708)
كسى به امام حسين (عليه السلام ) نوشت كه مولاى من مرا از خير دنيا و آخرت با خبر كن . آن حضرت به او نوشت : بسم الله الرحمن الرحيم بدرستى كه هر كه رضاى خدا را به خشم مردم جويد، خداوند او را از امور (و نياز به ) مردم كفايت مى كند و هر كه رضاى مردم را به غضب خدا جويد، خداوند او را به مردم واگذار كند. والسلام .
807 - من اطلى و اختضب آمنه الله من الجذام والبرص .
- هر كس (قطران يا) حنا بمالد و موهاى خود را با آن رنگ كند خدايتعالى او را از جذام و برص در امان دارد.
808 - من لم ياءخذ من شاربه فليس منا.
- هر كس شارب (موهاى بالاى لب و طرفين آن ) خود را كوتاه نكند از ما نيست .
809 - من كان همته الاخرة ، جمع الله اءمره ، و جعل غناه فى قلبه و اءتته الدنيا، و هى راغمة .
- هر كس قصد و همت او (و تلاش ) او آخرت باشد، خداوند متعال امور (پراكنده ) او را جمع و جور كند و توانگرى و بى نيازى او را در دل او قرار مى دهد، و دنيا به او روى مى آورد، در حاليكه (در نظر او) بى ارزش ‍ است .
810 - من كان همته الدنيا، فرق الله عليه اءمره ، و جعل الفقر بين عينيه ، و لم ياءته من الدنيا، الا ما كتب له .
- هر كس قصد و همت او (در كارها) دنيا باشد، خداى متعال كارهاى او را پراكنده كند، و فقر را مقابل چشمانش قرار دهد و از دنيا نيز به او نمى رسد مگر آنچه مقدر شده و نوشته شده است .

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق

قال الله عزوجل : من كان يريد الحيوة الدنيا و زينتها، نوف اليهم اءعمالهم فيها، و هم فيها لا يبخسون ، اولئك الذين ليس لهم فى الاخرة الا النار، و حبط ما صنعوا فيها و باطل ما كانوا يعلمون .(709)
يعنى هر كس زندگى دنيا و زينت و آرايش آن را بخواهد، (بهره ) اعمالشان را در دنيا كامل مى دهيم (و عمل آنها در دنيا بى بهره نمى ماند) آنها كسانى هستند كه در آخرت برايشان جز آتش دوزخ نصيبى نيست . و آنچه در دنيا ساخته بودند نابود شده و آنچه انجام داده بودند (ضايع ) و باطل است .
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله ): من انقطع الى الله كفاه كل مئونة و من انقطع الى الدنيا و كله الله اليها...(710)
فرمود: هر كه از غير خدا بريده و رو به خدا كند خداوند همه احتياجات او را كفايت نمايد و هر كه به دنيا دل ببندد خداوند او را به دنيا واگذارد.
مكتوب فى بعض الكتب المنزلة : ((يقول الله عزوجل )): ((يا ابن آدم ؛ لو اءن لك الدنيا كلها، لم يكن لك منها الا القوت ، فاذا اءعطيتك القوت منها و جعلت حسابها على غيرك ، فانا اليك محسن .(711)
خداى عزوجل مى فرمايد: اى فرزند آدم ؛ اگر همه دنيا در ملكيت تو در آيد، از آن همه به جز مصرف هزينه زندگى مال تو نخواهد بود. (همه آنها از تو پس گرفته مى شود، يا در حال حيات تو، يا هنگام مرگ ) اگر به اندازه هزينه زندگى به تو بدهم ، و حساب آن (زيادى ها) را بعهده كس ديگر قرار دهم ، آنگاه من بر تو نيكى و احسان كرده ام (نه در دنيا بار سنگين و گرفتارى هاى ثروت و نه در آخرت حسابت سنگين نمى شود.)
811 - من ظلم عليا مقعدى ، بعد وفاتى ، فكاءنما جحد نبوتى و نبوة الاءنبياء من قبلى .
- هر كس على را پس از وفات من در جانشينى من ستم كند مانند آن است كه نبوت مرا، و نبوت پيامبران گذشته را انكار كرده است .
812 - من اءكل الطين ، فهو ملعون .
- هر كس خاك بخورد از رحمت خدا دور است .
813 - من عمل عملا، ليس عليه اءمرنا، فهو مردود.
- هر كس عملى را انجام دهد كه مطابق دستور ما نيست آن مردود است .
814 - من اءنظر معسرا، كان له بكل يوم حسنة .
- هر كس بدهكار تنگدستى را مهلت دهد، به هر روزى (كه مهلت داده ) حسنه اى برايش منظور مى شود.
تعليق :
قال الله عزوجل : و ان كان ذوعسرة فنضرة الى ميسرة ، و اءن تصدقوا خير لكم ، ان كنتم تعلمون .(712)
خداى تعالى در قرآن فرموده : و اگر كسى تنگدست بود، پس مهلت دادنى است ، تا وقتى كه وسعت مالى پيدا كند، و اگر صدقه كنيد و به او ببخشيد بهتر است براى شما، اگر دانا باشيد.
و قال الصادق (عليه السلام ): ان الله عزوجل يحب انظار المعسر، و من كان غريمه معسرا، فعليه اءن ينظره الى ميسرة ، و ان كان اءنفق ذلك فى معصية الله ، فليس عليه اءن ينظره الى ميسرة ، و ليس هو من اءهل الاية التى قال الله عزوجل : فنظره الى ميسرة و اءن تصدقوا خير لكم ان كنتم تعلمون .(713)
امام صادق (عليه السلام ) فرمود: خداى عزوجل مهلت دادن به بدهكار را دوست دارد كسى كه بدهكارش تنگدست باشد، بايد تا زمان گشايش به او مهلت دهد.
و اگر چنانچه بدهكار، آن مال را در معصيت خدا مصرف كند، لازم نيست تا هنگام گشايش به او فرصت دهد، و آن كس مشمول آيه اى نيست كه خدا در آن مى فرمايد: ((پس بايد تا زمان گشايش مهلت داد...))
قال (صلى الله عليه و آله ): و من كان له على رجل مال اءخذه و لا ينفقه فى اسراف ، اءو فى معصية ، فعسر عليه اءن يقضيه فعلى من له المال اءن ينظره ، حتى يرزقه الله ، فيقضيه .(714)
نبى اكرم (صلى الله عليه و آله ) فرمود: كسى كه بر گردن اوست مالى كه از كسى گرفته و آن را در اسراف و يا در معصيت خرج نكرده ، اگر به تنگدستى افتاده و نتواند دين خود را ادا كند، بر عهده صاحب مال است كه او را مهلت بدهد تا اينكه خدايتعالى به او روزى رساند تا ادا كند.
من استدان دينا، و نوى قضائه ، فهو فى اءمان الله عزوجل ، حتى يقضيه ، فان لم ينو، فهو سارق .(715)
كسى كه وامى بگيرد و قصد پرداخت آن را داشته باشد، چنين كسى در امان و پناه خدايتعالى است ، تا زمانى كه دين خود را ادا كند، هرگاه قصد پرداخت نداشته باشد، پس او دزد و سارق است .
815 - من ذكرت عنده و لم يصل على ، فاءبعده الله .
- كسى كه نام و ياد من پيش او برده شود و او بر من صلوات نفرستد خداوند متعال او را (از رحمت خود) دور سازد.
816 - من اءدرك والديه ، و لم يغفر له ، فاءبعده الله .
- هر كس پدر و مادرش را (در حال حياتشان ) درك كند، و موجبات بخشش ‍ و رضايت آنان را فراهم نكند، خدا او را (از رحمت خود) دور نمايد.
817 - من اءدرك شهر رمضان ، و لم يغفر له ، فاءبعده الله .
- هر كس ماه رمضان را دريابد، و (در آن ماه ) بخشوده نشود، خدايتعالى او را (از رحمت خود) دور كند.
818 - من صام صوما، يرائى به ، فقد اءشرك .
- هر كس روزه اى بگيرد، با آن رياء كند، بر خدا شرك آورده است .
819 - من احب اءن يرتع فى رياض الجنة ، فليكثر من ذكر الله .
- هر كس دوست دارد كه در گلزار بهشت به ناز و نعمت بگذراند پس بسيار ذكر و ياد خدايتعالى كند.
820 - من آثر على نفسه ، آثره الله يوم القيمة .
- كسى كه (خواسته خدا را) بر (خواسته ) خود مقدم شمارد خدايتعالى در روز قيامت بر او ايثار كرده (و از حق خود مى گذرد.)

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
يا هشام ؛ قال الله عزوجل : و عزتى و جلالى و عظمتى و قدرتى و بهائى ، و علوى فى مكانى ، لا يوثر عبد هواى على هواه ، الا جعلت الغنى فى نفسه ، و همه فى آخرته ، و كففت عليه (فى ) ضيعته ، و ضمنت السماوات والاءرض ‍ رزقه ، و كنت له من وراء تجارة كل تاجر.(716)
فرمود: اى هشام ؛ خداى عزوجل فرمود: قسم به عزت و جلال و عظمت و قدرت و شكوه و بلندى مقامم ، بنده اى خواسته مرا بر خواسته خويش برتر و مقدم نشمرد، مگر اينكه بى نيازى را در نفس او قرار دادم ، و قصد و همت او را متوجه آخرت ساختم (در هر كار قصد و نيت خود را براى آخرت قرار دهد) و در كسب و حرفه او را كفايت نمودم ، و آسمانها و زمين را ضامن روزى او كردم ، و من خودم براى او بالاتر از تجارت هر تاجر هستم .
821 - من صلى على اءلفا لم يعذبه الله فى النار اءبدا.
- هر كس هزار بار بر من صلوات بفرستد، خدايتعالى هرگز او را در آتش ‍ (دوزخ ) عذاب نمى كند.
822 - من لا يرحم ، لا يرحم .
- هر كس (به ديگران ) رحم و بخشش نكند (از ديگران نيز) رحم نخواهد ديد.
823 - من عف ، عف .
- هر كس دامن (ديگران ) آلوده نسازد، دامانش پاكيزه بماند.
824 - من غش ، غش .
- هر كس فريب زند، فريب خورد.
825 - من عدم المداراة ، عدم التوفيق .
- توفيق نيافتن در كارها، از مدارا نكردن با مردم است .
826 - من كظم غيظا، و هو يقدر على امضائه ، خيره الله من اءى الحور شاء.
- هر كس خشم خود را فرو برد، در حاليكه مى تواند آن را اعمال كند، خداوند به او اختيار دهد تا از هر حورى كه خواست بر گزيند.
827 - من اءحزن والديه ، فقد عقهما.
- هر كس پدر و مادرش را اندوهگين سازد، در واقع به آنها عاق شده است .
828 - من اءحبنى ، و اءحب هذين (اى حسنين ) و اءباهما و اءمهما، كان معى فى درجتى فى الجنة .(717)
- هر كس مرا دوست دارد و اين دو (حسن و حسين ) را و پدر و مادرشان را دوست داشته باشد، در بهشت در درجه من و همراه من است .
829 - من نعمة الله على الرجل اءن يشبهه ولده .
- از نعمت خداى تعالى بر مرد است كه پسرش شبيه او باشد.
830 - من وقر ذاشيبة لشيبته ، آمنه الله من فزع يوم القيمة .
- هر كس سالمندى را بخاطر پيرى او احترام كند، خدايتعالى او را از فزع و ترس و بيم روز قيامت ايمن دارد.
831 - من اءغبرت قدماه فى سبيل الله ، حر مهما الله على النار.
- هر كس قدمهايش در راه خدا مجروح (يا غبار آلود) گردد، خدايتعالى آن قدمها را بر آتش (دوزخ ) حرام مى كند.
832 - من ضمن لاءخيه المسلم فى حاجة له ، لم ينظر الله فى حاجته ، حتى يقضى حاجة اءخيه المسلم .(718)
- هر كس براى حاجت برادر مسلمانش تعهد و ضمانت كند، خداوند به حاجت خود او توجهى نمى كند تا وقتى كه او حاجت برادر مسلمانش را برآورده سازد.
833 - من حلف لكم بالله ، فصدقوه .
- هر كس براى شما به خداى تعالى قسم خورد، تصديقش كنيد.
834 - من ساءلكم بالله ، فاءعطوه .
- هر كس چيزى با قسم بخدا از شما خواست به او بدهيد.
835 - من بكى على الدنيا، دخل النار.
- هر كس براى دنيا گريه كند، وارد آتش مى شود.
836 - من بكى على الجنة ، دخل (الجنة .)(719)
- هر كس براى بهشت گريه كند، داخل بهشت مى شود.
837 - من استفاد اءخا فى الله ، زوجه الله حورا.
- هر كس در راه خدا اخوت و برادرى برقرار كند و بهره مند شود خداوند براى او يك حورى تزويج كند.
838 - من اءحب ان يلقى الله طاهرا مطهرا، فاليلقاه بزوجة .
- هر كس دوست دارد كه خدايتعالى را پاك و پاكيزه ملاقات كند پس بايد با همسرى او را ملاقات كند.
839 - من تظاهرت نعم الله عليه ، فليكثر الشكر.
- كسى كه نعمت هاى الهى براى او ظاهر شد، بايد خدا را زياد شكر و سپاس گويد.
840 - من اءلهم الشكر، لم يحرم المزيد.
- هر كس توفيق شكر و سپاس يابد از افزايش (نعمت ها) بى نصيب نمى ماند.
841 - من اءلح عليه الفقر، فليكثر من (720) ((لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم .))
- هر كس را فقر و تنگدستى به ستوه آورد لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم را زياد بگويد.
842 - من صلى على محمد و آل محمد مائة مرة ، قضى الله له مائة حاجة .
- هر كس بر محمد و آل محمد (صلى الله عليه و آله ) صدبار صلوات بفرستد، خدايتعالى صد حاجت او را برآورده كند.
843 - من اءصبح لا يهتم باءمر المسلمين ، فليس من الاسلام .
- هر كس صبح كند، در حاليكه به امر مسلمانان همت نگمارد، از اسلام (و مسلمين ) شمرده نمى شود.
844 - من قلم اءظافيره يوم الجمعة ، لم يشعت اءنامله .
- هر كس روز جمعه ناخن هايش را بگيرد آنها را پراكنده نكند.
845 - من اءسلم على شيى ء، فهو له .
- هر كس خود را تسليم چيزى كند، بنده و مال آن چيز است .
846 - من سعادة الرجل المسلم ، اءلولد الصالح ، و الزوجة الصالحة ، و السكنى الواسع ، والمركب الهين .(721)
- از خوشبختى و سعادت مرد مسلمان است : فرزند صالح ، و همسر صالحه ، و مسكن وسيع ، و مركب راهوار.
847 - من اءفتى بمالا يعلم ، لعنته ملائكة السماء و الاءرض .(722)
- هر كس به آنچه نمى داند فتوا و حكم دهد، ملائكه آسمان و زمين او را لعنت و نفرين مى كنند.
848 - من يرد الله له خيرا يفقهه فى الدين .
- كسى را كه خدايتعالى بخواهد براى او خيرى عطا كند، او را دانا در مسائل دينى مى كند.
849 - من حسن اسلام المرء تركه ما لا يعنيه .(723)
- از حُسن اسلام مرد است كه آنچه را كه به او مربوط نيست ترك كند.
850 - من آذى جاره ورثه الله داره .
- هر كس همسايه خود را آزار دهد، خداوند خانه او را به آن همسايه ارث مى گذارد.
851 - من تختم (724) بالعقيق الاءحمر، ختم الله له بالحسنى .
- هر كس انگشتر عقيق سرخ بدست كند، خدايتعالى (امور) او را به خير و نيكى ختم مى كند.
825 - من رق ثوبه ، رق دينه .
- هر كس جامه اش نازك (و بدن نما) باشد، دينش سست و ضعيف مى شود.

[شكوه انتظار* میدانم که میائی...*]

تعليق :
قال على (عليه السلام ): عليكم بالصفيق من الثياب ، فان من رق ثوبه ، رق دينه ، لا يقومن اءحدكم بين يدى الرب جل جلاله و عليه ثوب يشف .(725)
فرمود: جامه و پيراهن سفت بافته بپوشيد، زيرا، هر كس جامه نازك و تنگ بپوشد، دين او سست و ضعيف مى شود، هيچيك از شماها در برابر پروردگار بزرگ با جامه تنگ و نازك بدن نما به عبادت نايستد.
و عنه (عليه السلام ) انه قال : هلاك نساء اءمتى ، فى الاءمرين ، اءلذهب ، والثياب الرقاق ، و هلاك رجال اءمتى فى ترك العلم ، و جمع المال .(726)
هلاك زنان امتم در دو امر است : طلا، و لباس تنگ و نازك ، و هلاك مردان امتم در ترك دانش و در ثروت اندوزى است .
853 - من توضاء قبل الطعام ، عاش فى سعة و عوفى من بلوى جسده .
- هر كس قبل از غذا خوردن دستهايش را بشويد (يا وضو بگيرد) در رفاه و آسايش زندگى كرده و از ناراحتى جسمى سالم مى ماند.
854 - من لم يؤ من بحوضى ، فلا اءورده الله حوضى .
- هر كس حوض مرا باور ندارد، خدايتعالى او را به حوض من وارد نمى كند.
855 - من لم يؤ من بشفاعتى ، فلا اءنا له الله شفاعتى .
- هر كس شفاعت مرا باور ندارد، خدايتعالى او را به شفاعت من نايل نمى كند.
856 - من سرته حسنة ، و سائته سيئة فهو مومن .
- كسى كه كار خير او را شادمان ، و كار زشت او را ناراحت كند مومن است .
857 - من لم تسؤ ه سيئة فليس بمومن .
- هر كس عمل بد، و گناهش او را اندوهگين نكند، او مومن نيست .
تعليق :
عن موسى بن جعفر (عليه السلام ) فقال : يا ابا احمد ((ما من مومن يرتكب ذنبا، الا ساءه ذلك و ندم عليه )) و قد قال النبى (صلى الله عليه و آله ): ((كفى بالندم توبة )) و قال : ((من سرته حسنته و ساءته سيئته ، فهو مومن ))، فمن لم يندم على ذنب يرتكبه ، فليس بمومن ، و لم تجب له الشفاعة ، و كان ظالما، و الله تعالى يقول : ما للظالمين من حميم ، و لا شفيع يطاع .(727)
فقلت له : يا ابن رسول الله ، و كيف لا يكون مومنا من لم يندم على ذنب يرتكبه ؟
فقال : يا ابا احمد؛ ما من اءحد يرتكب كبيرة من المعاصى و هو يعلم اءنه سيعاقب عليها، الا ندم على ما ارتكب ، و متى ندم ، كان تائبا مستحقا للشفاعة ، و متى لم يندم عليها كان مصرا، و المصر لا يغفر له ، لاءنه غير مومن بعقوبة ما ارتكب ، و لو كان مومنا بالعقوبة لندم .(728)
امام موسى بن جعفر (عليه السلام ) فرمود: اى ابا احمد؛ هيچ مومنى مرتكب گناهى نمى شود، مگر اينكه او را اندوهناك مى كند و از آن كار نادم و پشيمان مى شود.
پيامبر گرامى (صلى الله عليه و آله ) فرمود: ندامت و پشيمانى براى توبه كفايت مى كند، و فرمود: كسى كه كار نيك او را مسرور و خوشحال كند، و كار زشت او را اندوهگين سازد، او مومن است . (به جزاء و عقاب باور دارد.)
پس اگر كسى بر گناهى كه مرتكب شده پشيمان نشود، پس او مومن نيست (چرا كه جزاء و عقاب را باور ندارد) و شفاعت در حق او پذيرفته نمى شود، و او ستمكار است . و خدايتعالى مى فرمايد:
ستمكاران را هيچ خويشى كه حمايت كند و ياورى كه شفاعتش پذيرفته شود نخواهد بود.
آنگاه گفتم : اى فرزند رسول خدا؛ چطور، و چرا كسى كه از گناهى كه مرتكب شده پشيمان نشود، مومن نيست ؟ فرمود: اى ابا احمد؛ كسى نيست كه مرتكب گناهى از گناهان كبيره شود و بداند كه بر آن گناه عذاب و عقاب خواهد شد، مگر اينكه از گناهى كه مرتكب شده نادم و پشيمان مى شود، اگر پشيمان شد، آن توبه كننده است و سزاوار شفاعت است ، و هرگاه از گناه خود پشيمان نشد، بر (گناه ) خو اصرار ورزيده چنين كسى بخشيده نمى شود، زيرا، او به عذاب و جزاى عمل خود باور ندارد اگر باور داشت حتما پشيمان مى شد.
858 - من اءحب عليا، و تولاه ، اءكرم الله و اءدناه .
- هر كس على (عليه السلام ) را دوست داشته باشد و او را ولى خود بداند، خدايتعالى او را گرامى دارد و (به خود) نزديك گرداند.
859 - من فارق عليا، فقد فارقنى .
- هر كس از على جد شود، در واقع از من جدا شده است .
860 - من اءحب عليا، كان طاهر الاءصل ، و من اءبغضه ندم يوم الفصل .
- هر كس على را دوست بدارد، ريشه و اصلش پاك است ، و كسى كه او را دشمن بدارد، روز قيامت پشيمان مى شود.
861 - من اءراد التوكل على الله ، فليحب اءهل بيتى .
- هر كس خواست توكل به خدا كند، بايد اهل بيت مرا دوست بدارد.