پندهای حکیمانه استاد علامه حسن زاده آملی

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

274- یاد خدا در همه حال


امام صادق علیه السلام فرمود: تو را باکی نیست در حالی که بول می کنی به یاد خدا باشی؛ زیرا یاد خدا در همه حال نیکوست. بنابراین هیچ گاه از یاد خداوند به ستوه میا و از آن ملول مباش. (280)


275- نفتی و خداشناسی


شخصی بود که در قدیم، ظروفی پر از نفت را با اسب و قاطر به دهات و روستاها می برد، روزی شخصی از او پرسید که: تو خدایت را چگونه شناخته ای؟
نفتی جواب داد: خوب گوش کن، من هر گاه که از مبدأ راه می افتم، پس از پر کردن این ظرف ها از نفت، درب آن ها را با پارچه یا نایلونی محکم می بندم و بعد هم با نخ، محکم به دور آن می پیچم، با همه این ها، همیشه از در این ظروف، نفت ها چکه چکه می ریزد، ولی خداوند ما را طوری آفریده که اگر در شدیدترین حالات فشار قوی دافعه بدن قرار گیریم، تا خودمان نخواهیم عمل دفع صورت نمی گیرد و غایط و بول بدون اراده نفس، خارج نمی شود و در عین حال هیچ گاه به نخ و نایلون هم نیازی نیست! من از این راه به وجود و عظمت خدا پی برده ام! (281)

276- کشیدن تیر در حال نماز


واقعه امیر المؤمنین علیه السلام و پیکان در جنگ احد را مرحوم ملا فتح الله کاشانی در تفسیر منهج الصادقین در ضمن آیه الذین هم فی صلوتهم خاشعون در اول سوره مبارکه مؤمنون قرآن کریم نقل کرده است که:
در اخبار صحیحه آمده که در روز احد پیکان مخالفین در بدن مبارک امیر المؤمنین علیه السلام نشست و از غایت وجع نتوانستند که آن را بیرون آورند؛ صورت حال را به حضرت رسالت صلی الله علیه و آله و سلم عرض کردند، فرمود که: وقتی که وی در نماز باشد، پیکان را از بدن اطهر او بیرون آوردند و خون بسیار بر سجاده آن حضرت ریخته شد، و چون از نماز فارغ شد و آن خون را مشاهده نمود، پرسید که: این خون چیست؟
گفتند که: در حینی که پیکان از بدن شما بیرون آوردیم این خون از آن جراحت بیرون آمد، فرمود: به خدایی که جان علی در قبضه قدرت اوست که در نیافتیم و واقف نشدم که شما در چه وقت بدن مرا شکافتید و پیکان را بیرون آوردید. (282)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

277- پند قرآنی


خداوند سبحان می فرماید: فاقرأوا ما تیسر من القرآن؛
با این همه، تا حدی که میسرتان است قرآن بخوانید. (283)


278- خداوند همه جا است!


روزی علی علیه السلام وارد بازار شد. مردی را دید که می گوید: نه! سوگند به کسی که هفت حجاب دارد؛ حضرت پرسید: منظورت کیست؟
گفت: خدا! ای امیر مؤمنان!
حضرت فرمود: اشتباه می کنی، مادر به عزایت بنشیند! میان خدا و خلقش هیچ حجابی نیست و هر جا که باشند خداوند با آن هاست.
مرد پرسید: ای امیر مؤمنان! کفاره آن چه که گفتم چیست؟
فرمود: این که بدانی هر جا باشی خدا با توست.
مرد گفت: آیا به مساکین طعام دهم؟
حضرت فرمود: نه! چون به غیر خدایت سوگندی خوردی! (284)


279- آرزوی قرآن به دل کردن


الهی! امشب، که شب قدر است، همه قرآن به سر می کنند، حسن را توفیق ده که قرآن به دل کند! (285)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

280- قرآن بخوان و بالا برو

حفص گفت: از امام هفتم شنیدم به مردی می گفت: آیا بقای در دنیا را دوست داری؟
آن مرد گفت: آری.
امام فرمود: برای چه؟
گفت: برای قرائت قل هو الله احد.
امام پس از ساعتی سکوت از آن مرد، فرمود: ای حفص! هر کس از اولیاء و شیعیان ما بمیرد و قرآن را نیکو نداند، در قبرش قرآن را بدو تعلیم می نمایند تا خداوند درجه او را به علم بالا ببرد؛ چه اینکه درجات بهشت بر قدر آیات قرآن است. به او می گویند: بخوان قرآن را و بالا برو. پس می خواند و بالا می رود. (286)



281- مذهب شیطان

خواجه نصیرالدین گوید: از من پرسیدند: مذهب شیطان چیست؟
من مطابق قرآن گفتم: شیطان در اصول، اشعری و در فروع، حنفی است.
امام در اصول چنان که گفته است رب بما أغویتنی که اشعریان نسبت اعمال به خدا دهند و شیطان غوایت را نسبت به خداوند داده است.
اما در فروع، چون مأمور به سجده آدم شد، سرباز زد و بین خاک و آتش مقایسه کرد و گفت:
أنا خیر منه خلقتنی من نار و خلقته من طین (287) و حنفیان که تابع ابو حنیفه اند، در فروع دین، قیاس جایز دانند. (288)



282- تجدید وضو

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: خداوند متعال فرموده است: هر کس محدث شود و وضو نگیرد، بر من جفا کرده است، و هر کس محدث شود و وضو گیرد، و دو رکعت نماز نخواند، او نیز بر من ظلم کرده است، و کسی که دو رکعت را بخواند ولیکن دعا نکند، او هم جفا کرده است، و آن کس که محدث شود، سپس وضو گیرد و دو رکعت نماز به جای آرد و دعا کند و در امر دین و دنیایش از من حاجت طلبد، اگر اجابتش نکنم، من به او جفا کرده ام، ولی من خدایی ستمکار نیستم. (289)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

283- مثل کور چراغ به دست

شرط بسیار مهم تأثیر اذکار و ادعیه و اوراد و نظائرها طهارت انسان است که صرف لقلقه لسان سودی نبخشد؛ بلکه مبادا موجب قساوت و بعد هم بشود؛ زیرا که ذکر عاری از فکر است، یعنی قلب بی حضور است، و قلب بی حضور چراغ بی نور است و شخص بی نور از ادراک حقایق دور است. و مثل ذکر بی حضور مثل کوری است که در دست او مشعل نور است. (290)



284- خود شناسی مقدمه ای بر خداشناسی

روایت شده است که: یکی از زنان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از ایشان پرسید: چه زمانی انسان خدایش را می شناسد؟
حضرت فرمود: وقتی که خود را بشناسد. (291) (292)



285- بیعت با رسول الله (ص)

در این آیه خداوند می فرماید: ان الذین یبایعونک انما یبایعون الله یدالله فوق أیدیهم کسانی که با رسول خدا بیت کردند، همانا با خدا بیعت کردند و دست رسول خدا که در هنگام بیعت شان بالای دست آنان است، دست خداست که بالای دست آنان است، با این که دست رسول الله بالای دست آنها بود.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

286- قلعه مستحکم من

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: خدای تعالی فرموده است: کلمه لا اله الا الله قلعه مستحکم من است، هر کس وارد آن شود از عذاب ایمن گردد.





287- اخلاص در همه موارد

در قرآن کریم آمده: قل ان صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین لا شریک له و بذلک امرت و انا اول المسلمین ؛ (293)
بگو نماز من و قربانی من و زندگی من و مرگ من برای خدا آن پروردگار جهانیان است، او را شریکی نیست، به من چنین امر شده است و من از نخستین مسلمانانم.





288- تقرب به سوی سگ

مرحوم هیدجی، محشی منظومه ملا هادی، دیوانی دارد، او قضیه جالبی نقل می کند، می گوید: مقدسی بود در محله ای و یا روستایی، شبی برای عبادت به مسجد رفت، مسجد خالی بود، دو رکعت نماز که به جا آورد، صدای خش خشی از گوشه های مسجد شنید، با خود گفت: پس من تنها در مسجد نیستم، کس دیگری هم گویی در مسجد هست، سپس شیطان او را وسوسه کرد و شروع کرد با صدای بلندتر نماز خواندن ولا الضالین را با مد تمام کشیدن! به خیال این که فردا آن ناآشنا، در ده و محله منتشر می کند که فلانی، دیشب در مسجد، تا صبح مشغول راز و نیاز بود و نماز نافله به جا می آورد این مقدس مآب بیچاره، به همین خیال، حتی شب را هم به منزل نرفت و تا صبح مشغول نماز و راز بود. صبح که هوا روشن شد، وقتی که خواست از مسجد خارج شود، دید سگی نحیف و ضعیف از گوشه شبستان آمد و از در بیرون رفت. یک باره فهمید که همه آن خش خش ها، از این سگ بوده که از سرمای شب، به داخل مسجد پناه آورده است و همه نماز نافله ها و گریه ها و اشک های جناب مقدس هم به جای تقرباً الی الله، تقرباً الی الکلب بوده است. (294)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

289- حیا در حضور خدا

روایت است که: روزی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نزد چوپان گوسفندانش رفت، (حضرت مشاهده نمود که) چوپان، لباسش را در آورده بود. چون پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را دید، لباسش را بر تن نمود. حضرت صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: برو! ما نیازی به چوپانی تو نداریم، چون ما خاندانی هستیم که کسی را که ادب خدا نگاه ندارد و در خلوت از او حیا ننماید، به کار نمی گیریم. (295)



290- دعای حضرت ابراهیم (ع)

رب اجعلنی مقیم الصلوة و من ذریتی ربنا و تقبل دعاء ربنا اغفرلی و لوالدی و للمؤمنین یوم یقوم الحساب ؛ (296)
ای پروردگار من! مرا و فرزندان مرا بر پای دارندگان نماز گردان، ای پروردگار ما! دعای مرا بپذیر، ای پروردگار ما مرا و پدرم و مادرم و همه مؤمنان را در روز حساب بیامرز. (297)



291- در چه کار بودید؟!

خداوند سبحان می فرماید:
ان الذین توفاهم الملائکة ظالمی أنفسهم قالوا فیم کنتم ؛
آنان که ملایکه ارواح شان را قبض می کنند در حالی که ستمکار به نفس خود بودند،، ملایکه بدیشان گویند: در چه کار بودید؟ (298)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

292- وای بر نمازگزاران غافل!

خداوند عزوجل فرماید: فویل للمصلین الذین هم عن صلاتهم ساهون؛ (299) پس وای بر نمازگزارانی که از نماز خود غافل اند.




293- نمازی که سبب نزول برکت است!

یکی از فضیلت های نماز جماعت این است که هر انسانی یک صفت یا بیشتر از اوصاف خوبی و کمالات انسانی را دارد.
به فرض اگر یک انسان کامل باشد تا چه اندازه واسطه نزول برکات خواهد بود، انسان های در صلوة جماعت کأن یک انسان کامل و یا ظل و مثال او را تشکیل می دهند که آن نماز واسطه نزول برکات خواهد بود. (300)




294- بهترین عبادت ذکر لا اله الا الله

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
نه من کلمه ای چون لا اله الا الله گفته ام و نه کسانی که پیش از من بوده اند.
و نیز فرمود: بهترین عبادت، گفتن لا اله الا الله است.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

295- همنشین خوب

حواریون عیسای پیامبر به او گفتند: ما با چه کسی همنشینی کنیم؟
حضرت عیسی علیه السلام فرمود: کسی که دیدار او شما را به یاد خدا بیاندازد و وقتی به سخن می آید، حرف او موجب فزونی دانش شما بشود، چیزی به شما یاد بدهد... رفتار و کردار او شما را در آخر کار آخرت ترغیب و تحریص کند. (301)




296- غافل مباش!

شنیدم که ابو جعفر علیه السلام فرمود: ای ابا نعمان! مردم تو را فریب ندهند و از نفست غافل نکنند؛ هر چه به تو رسد همراه تو خواهد بود نه همراه آنان.
روزت را به بیهودگی سپری مکن؛ چه همراه تو کسانی هستند که عمل تو را ثبت می نمایند. پس نیکوکاری کن که هیچ چیز را به جستجو و طلب نمی بینم که از عمل نیک، که گناه پیش را از میان می برد، بهتر باشد. (302)




297- گربه در حال نماز

گویند: عالمی گربه ای داشت، در اثر تکرار عبادت و نماز، هر موقع که او به نماز می ایستاد، گریه هم رکوع و سجود می کرد، بعد گفتند: کرامت این عابد همین است. (303)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

298- ستمکار به نفس خود

خداوند سبحان می فرماید: الذین تتوفاهم الملائکة ظالمی انفسهم فألقوا السلم ما کنا نعمل من سوء بلی ان الله علیم بما کنتم تعملون ؛
کسانی که ملایکه ارواح شان را قبض می کنند در حالی که ستمکار به نفس خود بودند، پس سر تسلیم پیش نهند گویند: ما بد نکردیم! آری! بد کرده اید. همانا خداوند به آن چه کرده اید داناست. (304)



299- قرآن سفره الهی

رسول خدا (ص) فرمود:
ان هذا القرآن مأدبة الله فتعلموا مأدبته ما استطعتم، و ان اصفر البیوت لبیت (لجوف - خ ل) اصفر من کتاب الله (رسول خاتم صلی الله علیه و آله و سلم.)
قرآن سفره رحمت رحیمیه است که فقط برای انسان گسترده شده است. طعام این سفره، غذای انسان است که به ارتزاق آن متخلق به اخلاق ربوبی می گردد، و متصف به صفات ملکوتی می شود و مدینه فاضله تحصیل می کند. و هیچ کس از کنار این سفره بی بهره بر نمی خیزد. (305)




300- کشته شدگان در راه خدا

خداوند سبحان می فرماید:
و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله أمواتاً بل احیاء عند ربهم یرزقون؛
کسانی را که در راه خدا کشته شدند مرده مپندارید بلکه زنده اند و نزد پروردگارشان به ایشان روزی می دهند. (306)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

301- رفع مشکل با نماز

ابن خلکان در شرح حال شیخ رییس نقل کرده است که: هر گاه مسأله ای بر وی دشوار می شد، وضو می گرفت و به مسجد جامع می رفت و نماز می گزارد و خدای عزوجل را می خواند که آن را بر وی آسان گرداند و آن در بسته را به روی او بگشاید. (307)



302- نتیجه صلوات فرستادن

صلوات بر محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم فعلی از افعال ما است و علم و عمل هر دو جوهرند که گوهر انسان را می سازند و عین حقیقت و ذات انسان می شوند و انسان کامل مبرای از امکان، استعدادی است که در کمال به فعلیت رسیده است، هر چند عبد شکور است، پس بدان که صلوات عاید ما می شود که از نقص به کمال و از قوه به فعلیت می رویم نه عابد آنکه خود عاری از قوت است. (308)



303- بهای بهشت

امام صادق علیه السلام فرمود: کلمه لا اله الا الله بهای بهشت است.