اسلام پزشك بى دارو

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

بخش پنجم: گلها و روغنها

قسمت پنجم این کتاب، گلها و روغنها است، منظور از روغنها، همه چربیها است، از نظر اسلام یک قسمت از روغنهای حیوانی که ذیلا شرح داده می شود برای خوردن تجویز شده و نیز بعضی از روغنهای نباتی مثل روغن زیتون و مانند آن بخوردنش تأکید شده و یک قسمت از روغنهای نباتی، برای استعمالهای خارجی بدن تعیین گردیده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

روغنهای حیوانی

روغنهای حیوانات حلال گوشت، هر چند حرام یا مکروه نیست، اما درباره آنها چندان تعریفی هم نیامده است، فقط از میان همه، روغن گاو مورد تحسین قرار گرفته و به خوردن آن سفارش شده است:
عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال قال امیرالمومنین (علیه السلام) سمون البقر شفاء(387)
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: که علی (علیه السلام) می فرمود روغنهای گاوی، شفا دهنده دردها هستند.
از نظر دانش غذاشناسی، خوردن پیه و دنبه سایر چربیهای حیوانی و نیز زیاد خوردن روغنهای آنها که از کره گرفته شده پسندیده نیست.
امروز هیچ کس نیست که منکر ضرر چربیهای حیوانی باشد، زیرا علاوه بر فشاری که بر کبد وارد می سازند، مسئول اصلی و مسبب واقعی تصلّب شرائین شناخته شده اند.
نکته ای که باید اینجا تذکر دهیم، این است که چربی حیوانی را با روغن حیوانی نباید اشتباه کرد.
چربی حیوانی عبارت است از پیه و دنبه و چربیهایی که بین پوست و گوشت حیوان واقع شده است.
و روغن حیوانی عبارت است از کره ذوب کرده، و این زیانهایی که به چربی حیوان نسبت می دهند ارتباطی با روغن حیوانی ندارد.
خطرناکترین نوع چربی حیوانی، طبقه ای است ک بین پوست و گوشت قرار گرفته شده است، این چربی مخصوصا در خوک بسیار زیاد است این قشر چربی دارای غدد لنفاوی است، گلبولهای سفیدی که این غدد دارند میکروبهای خطرناک را می خورند یعنی آنها را محاصره کرده و از عمل باز میدارند و در قسمتهای چربی دفن می نمایند، ولی وقتی حیوان مرد میکروبها آزاد می شوند و فعالیت خود را از سر می گیرند و به این جهت است که می گویند چربیهای حیوانی همیشه آلوده می باشند(388)
ولی با این همه، در روایات ما همچنانکه از روغن گاو تعریف شده، از پیه آن نیز در بعضی موارد، بعنوان دواء و خارج کننده درد یاد شده است:
عن ابی عبدالله قال: من اکل لقمة شحم اخرجت مثلها من الداء(389)
امام ششم فرمودند: هر کس یک لقمه پیه بخورد بهمان مقدار درد و رنج از بدنش بیرون می رود.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

الف: تصلب شرائین
وقتی در دیواره رگهای تن، ماده مومی شکل کولسترول پیدا شود رگها سخت شده و حالت تصلب شرائین دست می دهد، و در این حالت است که قبل از این که خون فشار آورد رگها سفت و سخت می شود و دهانه آنها تنگ می شود و نمی گذارد خون به راحتی و آسانی از معبر رگها عبور کرده و به نقاط مختلف بدن سیر نماید و در نتیجه، خون فشار می آورد و بیماری فشار خون به وجود می آید.
چندین سال است که علم و دانش در مقابل این بیماری قد علم کرده و به مبارزه پرداخته است ولی کسانکیه به این بیماری مبتلا می شوند، و همچنین پزشکانی که به معالجه این بیماران می پردازند یک زبان می گویند:
تصلب شرائین لازمه پیری است، و این دو یعنی پیری و تصلب شرائین لازم و ملزوم یکدیگرند و باید تسلیم شد و عوارض آنرا به جان خرید.
در زمان حاضر وضع نامساعدی پیش آمده و من خودم به چشمم دیده ام که صدها نفر از مردم علاقه مند و دانا، موفق شده اند جلو تصلب شرائین را به وسیله رژیم غذایی بگیرند، و غذای خود را از موادی ترتیب داده اند که چربی نداشته هر روز بر مقدار مصرف ویتامین می افزوده و مقدار زیادی آب سبزیهای شفابخش را خورده اند و در عوض، هفت ماه تا یک سال با تعقیب این روش، بکلی سالم شده اند.
من خوشنودم از اینکه می توانم اعلام کنم که ما امروز علت اصلی و واقعی بیماری تصلب شرائین را می دانیم(392)

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

ب: کبد و کیسه صفرا
چربیهای خارج از حد نیز تاثیرات ناگواری بر روی کبد که یکی از مهمترین اعضاء بدن است می گذارد، و کیسه صفرا دچار اختلال می نماید.
دکتر روژر گلنارد یکی از پزشکان معروف و سرشناسی است که در ویشی مطب داشته و در معالجه امراض کبد و کیسه صفرا شهوت جهانی دارد و بیماران بیشماری که برای معالجه به او مراجعه می کنند از او می پرسند:
علت اینکه دسته معینی از مردم در معرض حمله و خطر بیماری کیسه صفرا هستند چیست؟ دکتر نام برده مرتب برای این سئوال کنندگان متعدد، جواب می دهد سه عامل بزرگ در اختلال کیسه صفرا تأثیر دارد:
1 - جنس زن. (منظور زیاده روی و افراط در شهوت رانی است) 2 - چربی و روغن 3 - تجاوز سن از چهل سالگی(393)

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

روغن زیتون

درخت زیتون برگهای دراز و باریک و گلهای خوشه ای دارد، میوه آن بیضی شکل است.
درخت زیتون در کشور ما در رودبار، گرگان، دره سفید رود، منجیل، افشار، حاجی لر و بلوچستان به عمل می آید.
و اصولاً زمینهای مناسب برای پرورش درخت زیتون زمینهای گرم کنار دریای مدیترانه است بهمین علت است که در یونان و ایتالیا و سواحل مدیترانه و در کشورهای شمال آفریقا و فلسطین این درخت از قدیم کاشته شده است درخت زیتون می تواند تا دو هزار سال عمر کند ولی بشرطی که سرما و یخبندان شدید، آنرا خشک نکند.
میوه زیتون، خام خورده می شود و از آن نیز روغن هم می گیرند.
روغن زیتون مایعی است شفاف کمی سبز رنگ یا زرد طلایی، روغن زیتون در حرارت 15 درجه باید کاملاً شفاف باشد و همین که حرارت، به ده درجه تنزل کرد باید کدر گردد و در درجه صفر باید منجمد و دانه دانه شده و در بیست درجه زیر صفر باید کاملاً بسته شود.
روغن زیتون به دو صورت مصرف می شود:
1 - به صورت خوراکی
2 - به صورت چرب کردن و مالیدن ببدن.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

روغن زیتون خوراکی

از روغنهایی که مورد توجه بسیار پیشوایان اسلام بوده، روغن زیتون است، به طوری که آنرا با سرکه یک خورش معمولی بسیار خوب می دانستند.
عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال: کان احب الاصباغ الی رسول الله (صلی الله علیه و آله) الخل و الزیت، و قال هو طعام الانبیاء(394)
امام ششم (علیه السلام) می فرماید: بهترین خورشها نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سرکه و روغن زیتون بوده و نیز آن حضرت فرمودند: این غذا، غذای انبیاء است.
خوردن روغن زیتون با سرکه از نظر غذایی قابل دقت و توجه است که بعداً شرح خواهیم داد.
عن ابی عبدالله (علیه السلام) الخل و الزیت من طعام المسلمین(395)
حضرت صادق (علیه السلام) فرمودند: روغن زیتون و سرکه جزو غذاهای مسلمانان است.
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) روغن زیتون را برطرف کننده صفرا و بلغم و مقوی اعصاب و نیکو کننده اخلاق و باعث پاکی نفس و از بین برنده غم و اندوه می دانستند.
و درباره خوردن آن سفارش فرمودند.
عن النبی (صلی الله علیه و آله): علیکم بالزیت فانه یکشف المرة و یذهب البلغم و یشد العصب و یحسن الخلق و یطیب النفس و یذهب باالغم(396)
روغن مایع زیتون، سرشار از ویتامین ها و املاح معدنی خصوصاً پتاسیم است، و قرنها است که روغن زیتون با نان، یکی از منابع اصلی غذایی را به انسان ارزانی داشته است(397)
روغن زیتون برای تولید سوخت بدن ارزش زیاد دارد زیرا صدگرم آن 234 کالری حرارت می دهد و از این جهت یک غذای نیروبخش است - و کسانی که می خواهند سلامتی داشته باشند باید به این اکسیر، علاقمند شوند...
روغن زیتون نرم کننده و ملین است و برای رفع عوارض کلیه ها و سنگهای صفراوی و قولنجهای کلیوی و کبدی و رفع یبوست، بسیار نیکوست....
خوردن کمی زیتون با غذا اشتها را زیاد می کند و ترشحات غدد مخصوصاً صفرا را اصلاح می نماید ولی زیاده روی در خوردن آن، باعث زیادی ترشحات این دو غده می گردد و باعث بی خوابی و لاغری است و از این جهت خوردن آن به اشخاص چاق و بلغمی مزاج توصیه می شود(398)
به این ترتیب روغن زیتون هم سنگهای صفراوی را از بین می برد و هم مناسب بلغمی مزاجهاست.
در روایات اسلامی خوردن آن را با سرکه تجویز کرده اند، و ما وقتی به کتب قدما نگاه می کنیم می بینیم روغن زیتون را صفرایی می دانند، و برای آن مصلح می نویسند، مصلح یعنی اصلاح کننده خاصیت آن، و بهترین مصلح آن را سرکه می دانند از این رو اگر کسی روغن زیتون را با سرکه مصرف کند چنانکه امروزه هم سالادها را اینطور می سازند دیگر باعث لاغری و بی خوابی نمی شود و ویژه اشخاص چاق و بلغمی مزاج نخواهد بود.
عن الرضا (علیه السلام) انه قال نعم الطعام الزیت یطیب النکهة و یذهب البلغم و یصفی اللون و یشد العصب و یذهب باالوصب و یطفی الغضب (399)
امام هشتم (علیه السلام) می فرماید: روغن زیتون غذای خوبی است، زیرا بوی دهان را خوشبو می نماید و بلغم را برطرف می سازد، صورت را صفا و طراوت می دهد اعصاب را تقویت نموده، مرض و درد را می برد و شراره غضب را در نهاد انسان خاموش می سازد.
خوشبویی دهان و طراوت صورت مربوط به کبد است.
روغن زیتون بهترین دوست و زهکش کبد است و برای مبتلایان به مرض قند و تنبلی کبد بسیار نافع است خوردن روغن زیتون جهت باز کردن زنگهای تیره معجزه می کند(400)
یک قاشق سوپ خوری، روغن مایع زیتون، برای اشخاصی که از کبد می نالند، داروی شفابخش ممتازی است و باید صبح ناشتا آنرا بخورند، یک قاشق سوپ خوری روغن زیتون اگر صبح ناشتا خورده شود علاوه براینکه هیچ گونه دل دردی به وجود نمی آورد، مجاری روده ها را چرب کرده و به توده غذاهایی که در آنجا جمع شده اند اجازه میدهد راه عادی خود را آهسته آهسته طی کنند.
از طرف دیگر روغن زیتون وقتی صبح ناشتا میل شود کمک به کبدهای تنبل می کند و کیسه صفرا هم به فعالیت افتاده از تولید و تکثیر میکربها در امعاء جلوگیری می نماید.
کسانیکه نمی توانند مصرف روغن زیتون را صبح ناشتا تحمل کنند و آنرا با میل بخورند می توانند با آب لیمو آنرا مخلوط سازند، بعلاوه چنین اشخاصی می توانند به هر وعده غذای خود یک قاشق قهوه خوری، روغن زیتون را مخلوط کرده و مصرف نمایند و بدین ترتیب رفته رفته به مصرف روغن زیتون عادت کرده و آنرا بدون هیچ گونه ناراحتی و دل به هم خوردگی خواهند خورد(401)
رابطه بسیار مستقیمی بین سلامت جسم و صحت روان موجود است بطوریکه هر کدام در دیگری اثر مستقیم دارند و البته وقتی کبد خوب کار کند و کیسه صفرا فشار نیاورد و سایر اعضا هر یک کار خود را بنوبه انجام بدهند، قسمت عمده عصبانیتها و نگرانیها و بد اخلاقیها برطرف می شود، به همین جهت در کلام پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و امام رضا (علیه السلام) این دو نکته قابل توجه است که فرمودند:
خوردن روغن زیتون سبب حسن خلق و خاموش ساختن غضب است

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

روغن زیتون نرم کننده و ملین است و برای رفع عوارض کلیه ها و سنگهای صفراوی و قولنجهای کلیوی و کبدی و رفع یبوست، بسیار نیکوست....
خوردن کمی زیتون با غذا اشتها را زیاد می کند و ترشحات غدد مخصوصاً صفرا را اصلاح می نماید ولی زیاده روی در خوردن آن، باعث زیادی ترشحات این دو غده می گردد و باعث بی خوابی و لاغری است و از این جهت خوردن آن به اشخاص چاق و بلغمی مزاج توصیه می شود(398)
به این ترتیب روغن زیتون هم سنگهای صفراوی را از بین می برد و هم مناسب بلغمی مزاجهاست.
در روایات اسلامی خوردن آن را با سرکه تجویز کرده اند، و ما وقتی به کتب قدما نگاه می کنیم می بینیم روغن زیتون را صفرایی می دانند، و برای آن مصلح می نویسند، مصلح یعنی اصلاح کننده خاصیت آن، و بهترین مصلح آن را سرکه می دانند از این رو اگر کسی روغن زیتون را با سرکه مصرف کند چنانکه امروزه هم سالادها را اینطور می سازند دیگر باعث لاغری و بی خوابی نمی شود و ویژه اشخاص چاق و بلغمی مزاج نخواهد بود.
عن الرضا (علیه السلام) انه قال نعم الطعام الزیت یطیب النکهة و یذهب البلغم و یصفی اللون و یشد العصب و یذهب باالوصب و یطفی الغضب (399)
امام هشتم (علیه السلام) می فرماید: روغن زیتون غذای خوبی است، زیرا بوی دهان را خوشبو می نماید و بلغم را برطرف می سازد، صورت را صفا و طراوت می دهد اعصاب را تقویت نموده، مرض و درد را می برد و شراره غضب را در نهاد انسان خاموش می سازد.
خوشبویی دهان و طراوت صورت مربوط به کبد است.
روغن زیتون بهترین دوست و زهکش کبد است و برای مبتلایان به مرض قند و تنبلی کبد بسیار نافع است خوردن روغن زیتون جهت باز کردن زنگهای تیره معجزه می کند(400)
یک قاشق سوپ خوری، روغن مایع زیتون، برای اشخاصی که از کبد می نالند، داروی شفابخش ممتازی است و باید صبح ناشتا آنرا بخورند، یک قاشق سوپ خوری روغن زیتون اگر صبح ناشتا خورده شود علاوه براینکه هیچ گونه دل دردی به وجود نمی آورد، مجاری روده ها را چرب کرده و به توده غذاهایی که در آنجا جمع شده اند اجازه میدهد راه عادی خود را آهسته آهسته طی کنند.
از طرف دیگر روغن زیتون وقتی صبح ناشتا میل شود کمک به کبدهای تنبل می کند و کیسه صفرا هم به فعالیت افتاده از تولید و تکثیر میکربها در امعاء جلوگیری می نماید.
کسانیکه نمی توانند مصرف روغن زیتون را صبح ناشتا تحمل کنند و آنرا با میل بخورند می توانند با آب لیمو آنرا مخلوط سازند، بعلاوه چنین اشخاصی می توانند به هر وعده غذای خود یک قاشق قهوه خوری، روغن زیتون را مخلوط کرده و مصرف نمایند و بدین ترتیب رفته رفته به مصرف روغن زیتون عادت کرده و آنرا بدون هیچ گونه ناراحتی و دل به هم خوردگی خواهند خورد(401)
رابطه بسیار مستقیمی بین سلامت جسم و صحت روان موجود است بطوریکه هر کدام در دیگری اثر مستقیم دارند و البته وقتی کبد خوب کار کند و کیسه صفرا فشار نیاورد و سایر اعضا هر یک کار خود را بنوبه انجام بدهند، قسمت عمده عصبانیتها و نگرانیها و بد اخلاقیها برطرف می شود، به همین جهت در کلام پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و امام رضا (علیه السلام) این دو نکته قابل توجه است که فرمودند:
خوردن روغن زیتون سبب حسن خلق و خاموش ساختن غضب است

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

مصارفى خارجى

روغن زيتون را براى نرمى پوست ببدن و موهاى سر ميمالند و در اسلام به اين موضوع سفارش شده ، چنانكه بخوردن آن نيز سفارش شده بود، از جمله :
1 - قال رسول الله ، ((كلوا الزيت و ادهنوابه فانه من شجرة مباركة ))(399)
روغن زيتون را بخوريد و به بدن بماليد زيرا از درخت با بركتى است .
2 - فى وصيته لعلى (ع ) قال يا على كل الزيت و ادهن به فانه من اكل الزيت و ادهن به لم يقريه الشيطان اربعين يوما(400)
از سفارشهاى پيامبر اكرم (ص ) به على (ع ) است ، كه روغن زيتون بخور و ببدن بمال ، زيرا كسانى كه از اين دو استفاده مى كنند، تا 40 روز (مدت زيادى ) از ميكروبها محفوظند.
((براى مصارف خارجى ، يعنى روغن مالى پوست و مو، كهنه آن بهتر از تازه است و روغن كهنه كه هفت سال مانده باشد در تسكين آلام مفاصل ، بهتر از روغن بلسان است ))(401)
روغن زيتون درمان پوستهاى خشك و پژمرده است .
((اگر پوست شما خشك است متوجه باشيد كه آب را زياد گرم نكنيد و پيش از اينكه وارد آب گرم شويد يك قاشق مرباخورى روغن زيتون را در آب بريزيد و سپس با صابون توالت كه خيلى چرب باشد خود را صابون زده و شستشو دهيد وقتى كاملا تميز شديد و استراحت كرديد نصف آب گرم را ازوان بيرون كنيد و بجاى آن شير آب سرد را باز كنيد تا وان پرشود و سپس ‍ با دست ، آب سرد و گرم را مخلوط كنيد تا آب وان رفته رفته سرد شود و سپس سه دقيقه در آن وان بخوابيد خواهيد ديد كه بدن شما سوزن سوزن شده و قرمز مى گردد، احساس خستگى مى كنيد، اما شما ابدا سردتان نمى شود، پس از اين كار خودتان را لاى حوله بزرگى بپيچانيد و خشك كنيد و سپس به رختخواب رفته و عضلات بدنتان را آزاد بگذاريد تا هر چه غم و اندوه واقعى و يا خيالى داريد از شما دور شوند))(402)
براى جلوگيرى از ريزش موهاى سر، بايد ده روز پى در پى سر را با روغن زيتون مالش داد و قبل از خواب آن را بست و خوابيد و صبح كه از خواب برخاست آنرا با آب ملول (نيمگرم ) و با صابون (مارسى )(403) شست ...
براى معالجه سواد، مدت يك هفته صد گرم برگ تاج ريزى سياه را در دويست گرم روغن زيتون بخيسانيد و اين روغن رامثل كمپرس بر روى پوست بماليد اگر پوست پا يا دست شماترك خورده است براى معالجه آن به اندازه مساوى گلسرين و روغن زيتون را مخلوط كرده و پوست خود را روغن مالى و چرب كنيد.
بچه هايى كه استخوان نرم دارند و يا مبتلا به ((راشى تيسم )) و كم خونى هستند بايد تن آنها را روغن زيتون مالش داد.
اگر روغن زيتون را با سير كوبيده مخلوط كنند روغن بوجود مى آورد كه براى انواع رماتيسم و درد عضلات و يا اعصاب ، گرانبها است و بايد با دست آنرا روى موضوع درد بمالند و ماساژ دهند))(404)

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

گل بنفشه

گل بنفشه دو قسم است 1 - بنفشه معطر 2 - بنفشه سه رنگ
بنفشه معطر در حاشیه جنگلها بیشه ها و کنار جویبارها می روید و چون گلهای آن در طب زیاد مصرف می شود بعضی هم آنرا می کارند و از اساس آن در عطر سازی استفاده می کنند.
برگهای گل بنفشه معطر، کامل و بزرگ و به واسطه دمبرگ بزرگی به ریشه متصل است و ریشه آن پرمو و رشته رشته است، و ساقه ندارد و برگها و گل آن مستقیماً از ریشه در می آید وقتی بنفشه در کنار جویبارها و بیشه ها به گل می نشیند پیام آور بهار است.
شما گل و برگ بنفشه را در فروردین با دقت بچینید و سعی کنید روی هم انباشته نکنید، بلکه آنرا در سبدی بصورت طبقات نازک بریزید و در جایی که هوا عبور کند بگذارید تا خشک شود گل بنفشه سه رنگ در ایران بنام بنفشه فرنگی معروف است و در نواحی شمال ایران که هوا مرطوب و از نظر آب و هوا چون کشورهای اروپایی است میروید.
بنفشه سه رنگ به حالت وحشی می روید و گلها و برگ آن کوچکتر از بنفشه ای است که می کارند گلهای بنفشه سه رنگ از اواسط ماه فروردین پیدا می شود و تا ماه مهر دوام می آورد و در گلهای آن رنگ بنفش سیر و سفید و زرد دیده می شود و هر گل پنج گلبرگ دارد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

بنفشه چه دارد؟

تمام قسمتهای گیاه بنفشه مخصوصاً ریشه آن دارای ویولین است، طبق آخرین تجربه های علمی که روی گیاه بنفشه بعمل آورده اند معلوم شده است بنفشه دارای موسیلاژ، آسید سالیسیلیک، ماده رنگی، معلوم، قند ایرون، آسید مالیک و ویولین می باشد(408)


اسلام و بنفشه

برای بنفشه در اسلام دو مصرف دیده می شود.
1 - مصرف داخلی 2 - مصرف خارجی
درباره مصرف داخلی آن پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرماید: لو علم الناس ما فی البنفسج لحسوه حسواً(409)
اگر مردم می دانستند خداوند در بنفشه چه خواصی قرار داده است از آن بسیار می خوردند.
بنفشه اگر تازه باشد شکم را استراحت می دهد، صفرا را کم می کند، سینه را پاک کرده و آنژین را درمان می کند، شما وقتی بنفشه را برای درمان برونشیت، سیاه سرفه، گریپ، میگرن، زکام، و یا اختلالات کلیه مصرف می کنید فوائد آنرا مشاهده خواهید کرد.
در پزشکی جدید برگهای بنفشه را برای درمان سرطان، داروی موثری می دانند و در حال حاضر مشغول مطالعه درباره آن هستند، در سال 1905 یک پزشک انگلیسی به نام (گوردون) اعلام داشت که بنفشه را خیسانیده و آن را به عنوان مصرف داخلی و خارجی به کار برده و ناراحتی دمل های دردناک را آرام و حجم آنها را کم کرده است(410)
و می بینیم پیشوایان اسلام در مورد درمان بیماریها به وسیله بنفشه دستوراتی داده اند، از جمله امیر المومنین (علیه السلام) می فرماید:
اکسروا حر الحمی بالبنفسج و الماء البارد(411)
حرارت تب را بوسیله بنفشه و آب خنک از بین ببرند.
پیروان مکتب بقراط حکیم، بنفشه را برای سردرد، آفتاب زدگی و بیماریهایی عفونی همراه با تب و لرز تجویز می کردند.
نیمر و لوکل با موفقیت، بنفشه را در معالجه برونشیت بکار برده اند(412)