مكانهاي ديدني وسياحتي استان بوشهر

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

بناي گور دختر تنگ ارم
گور دختر يعني دختر گبر يا زرتشتي . بناي گور دختر که بسيار شبيه به آرامگاه کوروش هخامنشي در پاسارگاد ( مشهد مرغاب ) است در شرق جاده برازجان- کازرون در منطقه تنگ ارم واقع شده است و قدمت آن به سده ششم قبل از ميلاد برمي‌گردد.
سقف و بدنه سنگي اين آرامگاه از24 قطعه سنگ تشکيل شده است. در سنگ سوراخ‌هايي تعبيه شده که با بست‌هاي آهني به هم وصل مي‌شوند. در گور دختر همچنين عناصر هنر اورارتويي مانند شيرواني دو شيبه و نيز عناصر معماري ايلامي بمانند معبد چغازنبيل را مي‌توان ديد اين بناي ارزشمند در سال 1376 به شماره 1897 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است و هر گونه دخل و تصرف در آن تا شعاع 100 متري جرم محسوب مي‌شود.
اين بنا قدمت منطقه برازجان را تاييد مي کند بخصوص که کوشک اردشير ساساني هم در نزديکي اين بناي باستاني واقع است .اين احتمال وجود دارد که اين بنا مربوط به آرامگاه دختر يا خواهر کوروش هخامنشي باشد.
قلعه خورموج شامل چهار حصار،چهار قلعه،اندروني،عمارت مرکزي و قراولخانه و اصطبل بوده است. قسمتي از ان به نام قلعه محمد خان دشتي و قسمت ديگر آن به نام قلعه جلال خان معروف بوده است. اين قلعه در شهر خورموج واقع شده است. سبک معماري آن سلجوقي و متاثر از سبک قلعه سازي دوره ساساني است که با استفاده از تاق نما ها و گچبري در آرايش ديوارها و درون اتاق ها بنا شده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

قلعه خورموج

قلعه خورموج يکي از آثار شکوهمند تاريخي استان بوشهر است که طي زمان تغيير يافته و روي به ويراني گذاشت است. قلعه ي محمد خان دشتي در سال 1379 در فهرست آثار ملي به شماره ي 3032 به ثبت رسيد. اين اثر که يکي از با شکوه ترين نمونه هاي معماري دوره قاجاريه و داراي تزئينات بديع و منحصر به فردي است، بارها مورد تاخت و تاز قرار گرفته است. اين اثر ملي که زماني با برجهاي متعدد و گوشواره هاي زيبا، هيبت و شکوه خود را به رخ هر رهگذري مي کشيد، امروز در ميان انبوهي از ساختمانهاي چند طبقه ي شهري محاصره شده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

بندر سيراف
سيراف (سيراب) يکي از شهرهاي قديمي استان بوشهر ايران بوده است. بازمانده‌هاي آن در نزديکي بندر طاهري فعلي ديده مي‌شود.سيراف زماني از بندرهاي اصلي ايران و خاورميانه و محل پهلوگيري کشتي‌هاي بزرگ بود. بازرگانان سيرافي به دوردست‌هاي آسيا و افريقا سفر دريايي مي‌کردند.
ولي طي يک زلزله و سونامي حاصله از آن در بهار سال 398 ق قسمت عمده اين بندر پر رونق به زير آب رفته و فقط مسجد جامع سيراف و قلعه نصوري و گوردخمه و بازار از آن باقيمانده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

قلعه نصوري
قلعه نصوري در بندر طاهري در کرانه خليج فارس قرار دارد. اين قلعه در خاور استان بوشهر و در 2500 کيلومتري آن قرار گرفته است. قلعه نصوري به «قلعه شيخ» مشهور بوده و متعلق به اوايل قاجاريه است. ساخت قلعه به امر شيخ جبار نصوري حدود 180 سال پيش انجام يافته و معمار آن علي اصغر شيرازي بوده است. مصالح به کاررفته، سنگ هاي بزرگ و ملاط آن گل و گچ مي باشد. ورودي قلعه از جنوب است که داراي در بزرگ چوبي با گل ميخ و کنده کاري است. بعد از ورودي اصلي يک هشتي بزرگ وجود دارد که داراي هشت طاقچه ساده است. زماني که انسان از هشتي وارد حياط بيروني مي شود؛ در جبهه شمالي آن يک رديف پلکان به طبقه دوم منتهي مي شود و يک درب چوبي ساده، آن را به اندروني وصل مي کند. در جبهه باختري نيز يک پلکان به طبقه دوم مي رود. در اين طبقه يک ايوان با ستون هاي سنگي و گچ بري هاي جالب وجود دارد. اين ايوان از طرف پنچ در چوبي به اتاقي راه مي يابد که باختر آن قرار دارد. در اين اتاق يک گچ بري با تزيينات گل و بوته وجود دارد که فاقد هرگونه تزيين است و در جبهه باختري از طريق پلکاني به طبقه دوم راه مي يابد.
اين بنا داراي بادگيري همانند بادگيرهاي ساختمان هاي ساحلي خليج فارس است. اين بنا ويژگي معماري ساختمان هاي قاجاريه را دارد. قلعه داراي ايوان ستون داري در طبقه دوم مي باشد. تزيينات گچ بري مربوط به اين قسمت است. سبک کار و تراش آن ها شبيه ستون هاي وکيل شيراز است. گچ بري ها شامل شاخ و برگ گل و بوته، فرشتگان و پرندگان و تابلوهاي مربوط به مجالس شاهنامه است. موضوعات تابلو شامل کيخسرو و کيکاووس، رستم و زال، بارگاه انوشيروان، سلطان محمود و درباريان، فردوسي و شاعران همزمانش مي باشد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

قلعه هلندي ها جزيره خارک
قلعه هلندي ها در شمال خاوري جزيره خارک قرار دارد. اين قلعه سابقا برج و بارويي داشته که از بين رفته است. در سال 1748 ميلادي مقارن با حکومت دوره صفوي که ايران مورد حمله افاغنه قرار گرفت، هلندي ها پس از تعطيلي دارالتجاره بندرعباس، جزيره خارک را مرکز خود قرار داده و اين قلعه را احداث کردند.اين قلعه به وسيله کينپ هاوزن در سال 1747 بنا گرديده و به «قلعه هلندي ها» معروف است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

عمارت ملک و پارک ساحلي آب شيرين کن ‌بوشهر
مجموعه ساختمان هاي عمارت ملک در حدود 100 سال قدمت دارد ودر نزديکي ميدان بهمني شهرستان بوشهر قرارگرفته است. مساحت زيربناي آن 4000 متر مربع بوده و در دوره قاجاريه توسط معماران فرانسوي با مصالح محلي احداث شده و درب و پنجره آن زير نظر مهندسين فرانسوي ساخته شده است.
عمارت متعلق به يکي از ثروتمندان بوشهر به نام محمد مهدي ملک التجاره بوده است اين کاخ توسط متجاوزين انگليس اشغال شده و به صورت مقر نظامي آن ها در آمد. آن ها بعد از سال ها استقرار در اين کاخ با ورشکست شدن ملک التجار(صاحب اصلي کاخ) لوازم نفيس آن را با قيمت کم خريداري کرده و با خود بردند. در اواخرسلطنت رضا شاه اين عمارت که خوابگاه نظاميان شده بوده و پس از چندين بار بازسازي رو به ويراني نهاد و متاسفانه به خاطر وسعت زياد هنوز مرمت نشده است.

نوع و سبک معماري از سبک ساختمان سازي دو قرن پيش سواحل خليج فارس که به بنگله معروف است تاثير گرفته است و داراي يک قسمت استحفاظي , بارو و شاهنشين و قسمتي به صورت چند ايوان و اتاق هاي مسکو ني است .
پارک ساحلي آب شيرين کن هم در نزديکي عمارت ملک و روبروي دانشگاه خليج فارس قرار دارد که خيلي با صفا و زيباست . يک قسمت از اين پارک جزء منطقه نظامي است ولي با اين حال بازديد امکان پذير است . رستوران سنتي و کافي شاپ هم در پارک موجود است و از پيتزا سمبوسه هاي خوشمزه پارک آب شيرين کن هم بي نصيب نمانيد . پارک آب شيرين کن در اوايل فصل بهار از هميشه سر سبزتر و زيباتر است .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

آشنایی با قلعه خورموج


برج قلعه خورموج در شهر خورموج از توابع بخش مرکزی شهرستان دشتی در استان بوشهر قراردارد. قلعه خورموج یکی از قلعه‌های معروف و تاریخی و یکی از نقاط نگهبانی و جایگاه پاسداران شهر در دوران گذشته بوده‌است.برجی که تا به حال برجای مانده‌است بقایای قلعهٔ عظیمی است که به نام قلعهٔ خورموج مشهور بوده‌است.
قلعه خورموج یکی از آثار شکوهمند و تاریخی استان بوشهر[چهارگوشه ایران: استان بوشهر] است که در حال حاضر یکی از برج‌های آن باقی مانده‌است.قلعه خورموج شامل چهار حصار، چهار قلعه، اندرونی، عمارت مرکزی و قراولخانه و اصطبل می‌باشد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

سبک معماری آن سلجوقی و متاثر از سبک قلعه سازی دوره ساسانی است که با استفاده از طاق‌نماها و گچبری در آرایش دیوارها و درون اتاق‌ها بنا شده است.قسمتی از این قلعه به نام قلعه محمدخان دشتی و قسمت دیگر آن به نام قلعه جلال خان معروف بوده است.
حدود 150 سال پیش محمد خان دشتی حاکم دشتی قلعه‌ای ساخت که دارای چهار برج گلی بود و دیوارها و باروها گچی که به ارتفاع 10تا12 متر و با وسعت تقریبی 120در110 متر مربع بود.در داخل قلعه مهمانخانه و قراولخانه به سبک معماری ایتالیایی و به سبک بناهای زمان صفوی ساخته شده بود که معماران شیرازی و اصفهانی کار ساختن آن را بر عهده داشتند.
قلعه دارای در بزرگی رو به شمال به اندازه 4 در 5 متر بود که از چوب درختان جنگلی ساخته شده بود که به آن هشتی می‌گفتند و محل ورود ماشین و سواران بود
در کوچک جنوبی به ارتفاع 5/3 متر و عرض 5/1 متر كه محل رفت و آمد پیاده‌ها بود و به آن چیله می گفتند. چشمه آب روان بنگه از کنار در جنوبی قلعه می‌گذشت و در کنار آن محمد خان حمامی به سبک معماری دوره قاجار بنا کرده بود.
20 سال محمد خان در این قلعه حکومت کرد و سپس جمال خان دشتی در قسمت جنوب غرب آن قلعه‌ای گچی بسیار زیبا بنا کرد.در اواسط دوره پهلوی اول قلعه به تصرف ارتش درآمد و پس از تخریب قسمت مهم ساختمان، تنها برج جمال خان باقی ماند.
برج قلعه خورموج دارای 3 طبقه و یک زیرزمین است. در زیرزمین بنا سقف به شکل گنبدی و با تقارن زیبایی ایجاد شده‌است.این تقارن در طبقات دیگر نیز حفظ شده‌است. در طبقهٔ اول سقف چندان تفاوتی نکرده و تنها فرق آن، نقش و نگار‌هایی است که به آن اضافه شده است.قلعه محمد خان دشتی در سال 1379 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. این اثر که یکی از با شکوه‌ترین نمونه‌های معماری دوره قاجاریه و دارای تزئینات بدیع و منحصر به فرد است، بارها مورد تاخت و تاز قرار گرفته است.
این اثر ملی که زمانی با برج‌های متعدد و گوشواره‌های زیبا، هیبت و شکوه خود را به رخ هر رهگذری می‌کشید، امروز در میان انبوهی از ساختمان‌های چند طبقه شهری محاصره شده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

كاروانسرای مشیرالملك



كاروانسرای مشیرالملك در ضلع شرقی میدان مركزی شهر برازجان قرار دارد این كاروانسرا در سال 1250 شمسی به فرمان حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملك با هزینه‌ای معادل 40 هزارتومان ساخته شد. معمار این ساختمان حاج محمد رحیم شیرازی سازنده پل مشیر و كاروانسرای دالكی است كه به طرز ماهرانه‌ای اقدام به ساخت این بنا به سبك معماری زندیه كرده است.عمده مصالح تشكیل دهنده این كاروانسرا سنگ، گچ و ساروج است و در كف آن از تخته سنگ‌های بزرگ تراشیده شده، استفاده شده است.
بام كاروانسرای مشیرالملك نیز با سنگ پهن تراشیده شده مفروش شده بود كه به هنگام بارندگی آب باران بوسیله ناودان‌های سنگی كه به طرز جالبی تعبیه شده بودند به بیرون از كاروانسرا هدایت می‌شد. در دیوار ضلع غربی كاروانسرا درب ورودی بسیار بزرگی از جنس چوب قرار دارد كه راه ورودی اصلی به حیاط كاروانسرا بوده است. در همین ضلع طبقه دوم كاروانسرا وجود دارد كه به شاه‌نشین معروف است. در جلوی شاه‌نشین یك تراس نسبتاً وسیع رو به خارج وجود دارد.
در دو طرف این شاه‌نشین راه پله هایی وجود دارد كه پشت بام كاروانسرا را به محوطه دیگری كه اندرون كاروانسرا و مخصوص زنان و كودكان بوده است وصل می‌شود.
این بنا مثل سایر كاروانسرا‌های دیگر دارای 4 برج مرتفع است. مساحت كل بنا 7000 متر مربع با زیر بنایی در حدود 4200 متر مربع می‌باشد. كاروانسرای مشیرالملك مجموعاً دارای 68 باب اتاق و حجره بوده كه به دلیل تغییر كاربری آن در دوره‌های بعدی تعداد اتاق‌ها كم یا زیاد شده‌اند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

از این بنا تا سال 1300 شمسی به عنوان كاروانسرا استفاده می‌شد كه به دلیل واقع شدن شهر برازجان بر سر راه تجارتی شیراز به بوشهر مكانی مناسب جهت استراحت كاروانیان بوده است.
از سال 1300 شمسی كه قشون نظامی به برازجان وارد شد این كاروانسرا محل مناسبی برای استقرار نظامیان شناخته شد.از سال 1335 با تغییرات و تعمیراتی، این بنا در اختیار شهربانی قرار گرفت كه از آن به عنوان زندان استفاده می‌شد. به همین دلیل به دژ برازجان معروف شد.
این بنا سال 1377 با پیگیری‌های مكرر مدیریت میراث فرهنگی بوشهر به دلیل اهمیت و ارزش آن تخلیه شد و در جهت كاربری فرهنگی و هنری این اثر تاریخی مرمت‌های لازم روی آن صورت گرفت.
كاروانسرای مشیرالملك در سال 1362 به شماره 1638 در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسید.