فرهنگ و زبان و آداب سنن مردم چهارمحال و بختياري

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

زبان :

زبان مردم استان چهارمحال وبختیاری از اصیل ترین زبانهای فارس است كه ریشه آن فارسی پهلوی است نزدیكی لهجه شیرین بختیاری با زبان پهلوی به قدری است كه زبان شناسان آن دو را از هم جدا نمی دانند ومی توان گفت كه گویش بختیاری از زبان ایران باستان به یادگار مانده است .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

دین :

اكثریت قریب به اتفاق مردم استان چهار محال وبختیاری مسلمان وپیرو مذهب جعفر ی اثنی عشری هستند .تعداد كمی زرتشتی ومسیحی در استان سكونت دارند .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

اخلاق و رو حیات :

مردم استان عموماً شجاع و سلحشور و پر كار و زحمت كش و قانع اند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

اقتصاد :

بیشتر امرار معاش ساكنان استان چهارمحال وبختیاری را كشاورزی و دامداری تشكیل داده وتعداد زیادی از اهالی این استان در كشور های حاشیه خلیج فارس وسایر كشورهای خارجی مشغول به كار هستند كه اثرات خوبی در توسعه استان داشته است در مجموع كشاورزی ودامپروری وصنایع دستی از شغلهای اصلی مردم استان می باشند مركز استان چهار محال و بختیاری شهر زیبای شهركرد می با شد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

کشاورزی و دام داری

با توجه به ميزان نزولات جوی و جاری شدن رودخانه های پرآب، كشاورزی يكی از مهم ترين اركان اقتصادی به ويژه در شرق استان چهارمحال و بختياری محسوب می شود. از ميان محصولات سالانه اين استان غلات از اهميت قابل توجهی برخوردار است، به طوری كه بيش ترين درصد از كل سطح زير كشت محصولات سالانه به غلات اختصاص داده شده است. بعد از غلات، نباتات علوفه‎ای درصد بيش ترين ميزان سطح زير كشت محصولات سالانه را به خود اختصاص داده اند.
جامعه عشايری تحت تأثير شديد اقتصاد دام داری بوده از كوچ به عنوان تحرك اجتماعی و اقتصادی استفاده می كند. در سال های اخير تعداد كوچ كننده گان عشاير آرام آرام كاهش می‎يابد. قشلاق ايل بختياری در شمال شرقی استان خوزستان و در منطقه كوهستانی شهرستان های دزفول، شوشتر، مسجد سليمان، هفتگل، بهبهان و ايذه قراردارد. محدوده قشلاق ايل بختياری از طرف غرب به رودخانه دز، از طرف شرق به حد فاصل بين شهرستان های بهبهان و ايذه و از طرف جنوب به منطقه كوهستانی و دشت خوزستان محدود می شود.
منطقه ييلاقی عشاير بختياری محدوده های شهرستان های فارسان، *بروجن و قسمت هايی از شهرستان لردگان، *شهرستان فريدن در استان اصفهان و قسمت هايی از شهرستان اليگودرز در استان لرستان را دربرمی گيرد. هم چنين علاوه بر رمه های كوچنده، پرورش انواع دام، رايج ترين فعاليت عشاير و مردم روستاهای استان چهار محال و بختياری است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

صنايع و معادن

صنايع استان چهارمحال و بختياري به دو دسته ماشيني و دستي تقسيم مي شوند. صنايع ماشيني استان چهرمحال و بختياري بيش تر درشهرهای شهركرد، بروجن و فارسان استقرار يافته‎اند.از مهم ترين كارخانه های صنعتی استان چهارمحال و بختياري می توان به كارخانه قند شهركرد، كارخانه ريسنده گی بروجن و صنايع شيرو لبنی شهركرد اشاره نمود.
در استان چهارمحال و بختياری توليد صنايع دستی بسيار رايج بوده و در ميان عشاير بختياری رونق به سزايی دارد. از صنايع دستی مهم استان می توان به قالی بافی، قفل سازی و انواع بافته های خانگي نظير كلاه نمدی، عبا، نمد، گهواره (ته ده) و كوبه دراشاره كرد كه توليد آن ها به طور عمده برای مصارف خانوار عشايری و روستايی صورت می گيرد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

کارآوا؛ ظرفیت پنهان گردشگری



«كارآوا» یا ترانه‌هایی كه به هنگام كار و به ساده‌ترین شكل خوانده می‌شدند این قابلیت را دارند که هر ساله گردشگران بسیاری را به جانب خود بكشانند. اما نکته این است که تا چه اندازه از این موسیقی عامیانه خود برای جذب گردشگر بهره برده‌ایم؟
هوشنگ جاوید، مردم‌شناس و پژوهشگر موسیقی نواحی، «كارآوا» را آوازهایی می‌داند كه در گذشته و به هنگام كار خوانده می‌شده است.‌ترانه‌هایی كه امروز و با توجه به تغییر شرایط و مناسبات زندگی كنونی از بین رفته و تنها بخشی از انها باقی مانده‌اند.
جاوید با اشاره به این‌كه امروز همه چیز تغییر كرده و مناسبات زندگی كنونی دگرگون شده ، می‌گوید: « امروز، كمتر كسی از داس برای درو استفاده می‌كند به همین‌خاطر، كارآواهایی كه به هنگام درو خوانده می‌شده، از بین رفته و فراموش شده است. امروز به‌جای خواندن ترانه‌های كار، سوار كمباین می‌شوند و به ترانه‌های بی‌محتوایی كه بر سی‌دی ظبط شده، گوش می‌دهند.»

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

نویسنده كتاب پژوهشی « موسیقی رمضان» براین باور است كه« مهارت‌هایی كه در ایران وجود دارد، دوره به دوره تكمیل شده است. برای نمونه، دوبیتی به روزگار رودكی برمی‌گردد. پس از آن، رباعی‌های خیابانی یا ترانه‌های «كوچه باغی» پدید می‌آیند و این همان چیزی است كه قلندرها و به ویژه ابوسعید ابوالخیر از آن بهره می‌برند و « هراره» اش می‌نامند.»
«روزگاری اگر كسی هراره می‌خواند، خراسانیان، مسخره‌اش می‌كردند اما همین هراره‌ها به صورت آواهای كار در آمد و در میان مردم گسترش یافت. به‌عبارتی، حتی آنچه كه فولكلور و عامیانه‌اش می‌دانیم هم، از سوی خواص پدید می‌آید و در میان توده مردم، رواج می‌یابد. ترانه‌هایی كه شرایط اجتماعی و فرهنگی حاكم بر جامعه آن روز و وضعیت روحی مردم آن دوره را می‌رساند.»
جاوید، توجه به اداب و رسوم و فولكلور را یكی از راه‌های جذب گردشگر می‌داند و می گوید:« ایران، سرزمین آیین هاست و ایین‌ها، فرهنگ سازند و آنچه اهمیت دارد و برای گردشگران، جذاب است، همین فرهنگ و تفاوت‌های فرهنگی است. برای نمونه مراسم تشت‌زنی زنان گیلان، می‌تواند گردشگران بسیاری را به سمت خود بخواند.»
« چند سالی است كه تركیه با پهن‌كردن سفره افطار و به‌جا آوردن آیین افطاری، گردشگران بسیاری را جذب می‌كند؛ آیینی كه به باور مردم تركیه از دوره عثمانی باقی مانده‌است؛ دورانی كه به ‌ان باور چندانی ندارند زیرا با امدن آتاتورك به روزگار پادشاهی پایان دادند و جمهوری را پذیرفتند اما مراسم زیبای افطار را كه در آن زمان رواج داشته، همچنان و با همان شیوه اجرا می‌كنند و با این روش هم فرهنگ خود را معرفی می‌كنند و هم به درامدی كلان دست می‌یابند.»
جاوید همچنین از برگزاری جشنواره كارآواها خبر می‌دهد: «نخستین همایش « كارآواها و آیین‌های موسیقی كار در ایران» ، از 17 تا 20 مهرماه در تالار اندیشه حوزه هنری و با هدف گردآوری و مستندكردن این‌گونه از ترانه‌های بومی و مردمی برگزار می‌شود.»