چهل گوهر يادگاري از حضرت عبدالعظيم(ع) ۞ ۞ ۞ به همراه شعر

[رایکا]

گوهر یازدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «إِنَّكُمْ لَنْ تَسعَوا النّاسَ بِأمْوالِكُمْ، فسعوهم بِعَلاقَةِ الْوَجهِ و حُسنِ اللقاء».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: شما هرگز نمى‏توانید مردم را بوسیله ثروت و مالى كه در دست دارید، به خود متوجه سازید، پس آنان را بوسیله اخلاق و روش صحیح به خود نزدیك كنید.


مردمان همخانه در یك خانه‏اند جملگى ساكن به یك كاشانه‏اند
گر رضاى دوست خواهى خواست كرد با محبت گرم كن دل‏هاى سرد
مردمان تشنه همه بر جام مهر مهربانى عرضه كن زیر سپهر
عاقبت بر مال، فصل دى رسد گنج «خلق خوش» به پایان كى رسد؟
این یكى با بذل و بخشش بیش‏تر آن یكى را جان ز فكرش ریش‏تر
پس ز گنج خوى خوش انفاق كن این‏چنین با مردمان میثاق كن
مردمان را جملگى با بذل مال كى توان خشنود سازى در كمال
مردمان با خوى خوش راضى شوند با رضایت پیش آن قاضى شوند

[رایکا]

گوهر دوازدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «مَن عَتَبَ عَلى الزّمانِ طالَتْ مَعْتَبَتَهُ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: كسى كه به زمان خود خشمگین شود، ناراحتى او زیاد به طول خواهد انجامید.


خشم راه چاره هر درد نیست خشمناكى شیوه هر مرد نیست
مرد باید با تلاطم‏هاى دهر فكر خوش آرد به طوفان‏ها، نه قهر
كشتى این زندگى بر آب‏هاست آب‏ها همسایه غرقاب‏هاست
ناخدایى، مرد، باید ساز كرد عقل را با صبر خود، دمساز كرد
خشم بر این روزگار پرفریب جز دوام غصّه كى سازد نصیب؟
تا قیامت گر به خشم آوا كنى كى گره از این گره‏ها وا كنى؟
پس لجام خشم خود در دست گیر تا نگردد روبَه سختى چو شیر
هیچ كس جز با تعقل مرد نیست شادمانى جز به صبر درد نیست

[رایکا]

گوهر سیزدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «مُجالِسَةُ الاْءَشرارِ تُورِثُ سوءُ الظَّنِّ بِالاْءَخیارِ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام كه ایشان فرمودند: همنشینى با بدان، موجب بدبینى نسبت به نیكان است.


ماه را، چون ابر، زندانى كند تیرگى با شب گرانجانى كند
تو چو ماه و ابر، یار بدسرشت ماه را این ابر، گر دربر گرفت
مى‏كند خاموش شمع بینشش مى‏رود در خواب خطّ رویشش
خوب‏ها را زشت مى‏بیند همه از بدى هرگز ندارد واهمه
خارها در چشم او گُل مى‏رسند كج‏رویها خوش به‏ منزل مى‏رسند
تیرگى در چشم او عادى شده اندُه، خوبان بر او شادى شده
تو گُلى با خار همپایه نه‏اى با شب اى خورشید، هم‏خانه نه‏اى
چون كه با نیكان نشینى از سرشت باز گردد بر تو درهاى بهشت

[رایکا]

گوهر چهاردهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «بِئْسَ الزّادُ إِلَى المَعادِ، أَلْعُدوانُ عَلَى الْعِبادِ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: دشمنى كردن با بندگان خدا، بدتری توشه‏اى براى روز قیامت است.


بندگان هریك عزیزان خدا دوست دارد هریكى را او جدا
هریكى رنگى و بویى پیش او هم فقیر و هم غنى درویش او
عزّتى دارند بى‏حدّ و حصار پیش آن یكتا خدا و كردگار
دشمنى با این عزیزان جاهلى‏ست بهره دریاى آن بى‏ساحلى‏ست
آب در هاون نباید كوفت مرد عاقلى، این دشمنى هرگز نكرد
دشمنى جز آتشى در سینه نیست جاى نیكى‏هاست، جاى كینه نیست
آتشى در خرمن خود مى‏زند تار مرگى بر تن خود مى‏تَنَد
توشه‏اى گر خواهى آوردن به بر دشمنى هرگز به آن وادى مَبَر

[رایکا]

گوهر پانزدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «قیمَةُ كُلُّ امْرِءٍ ما یَحْسُنَهُ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: ارزش هر انسانى بسته به اعمالى است كه موجب نیك‏نامى او گردد.


رزش دریا به حجم و عمق نیست ارزش انسان به عقل و حُمق نیست
ارزش دریا به مروارید اوست آن كه دُرّش بیش‏تر، قدرش نكوست
ارزش بستان به گل‏هاى زیاد بوستانى بى گل رنگین مباد
در مثل دریاست جان آدمى ارزش انسان به وقت است و دمى
كار نیكش بیش‏تر باشد ز بد نیك‏نامى ماند از او تا ابد
نام نیك است آنچه ماند یادگار ورنه جز این هیچ ناید در شمار
ارزش هركس به اعمالى‏ست كان نیك‏نامش مى‏كند در این جهان
هرچه افزون‏تر شوى اى نیك‏نام پله‏اى بالاتر آیى سوى بام

[رایکا]

گوهر شانزدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «أَلْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسانِهِ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: مردم در زیر زبان خود مستور و مخفى هستند.» (مقصود این است كه تا انسان سخن نگوید، قدر و اندازه‏اش معلوم نمى‏گردد).


هركسى رازى‏ست اندر پرده‏اى تا چه در این پرده‏ها پرورده‏اى
راز چون بودن، توان‏ها، عیب‏ها با خدا بودن، نهان‏ها، غیب‏ها
این همه راز مگو روشن شود گر بیانت گل كند گلشن شود
این زبان‏سازى‏ست پرده‏دار راز چون به گفت آید بگوید راز ساز
تا خموشى، هیچ كس آگاه نیست در پسِ این جان ناآگاه كیست
رازها گر فاش گردد راه نیست «لب گشوده» دلو جز در چاه نیست
هم زبان را در عنان خویش دار هم وجودت را به پاكى بیش دار
تا اگر راز ضمیرت شد عیان شرمسار خود نگردى در جهان

[رایکا]

گوهر هفدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «ما هَلَكَ اِمْرؤٌ عَرَفَ قَدْرَهُ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: مردمانى كه اندازه و ارزش خود را بدانند، هیچ‏گاه از بین نخواهند رفت.


قدردان تو كسى جز خویش نیست جامه شاهى سزاوار تن درویش نیست
هركسى هرجاست شأن اوست آن قدر خود مى‏دان كه بس نیكوست آن
نه فراتر، نه فروتر، جاى خویش گر بقا خواهى از این عمر پریش
رودخانه چون فروتر شد نشست آبشارى شد، درون خود شكست
در شب معراج چون روح‏الامین همقدم شد با رسول آخرین
چون به اوج عرش آمد بازگشت چون نیارستى از آن منزل گذشت
گفت اگر آیم، بسوزد بال من برتر از قدر من است آمال من
پس فراتر از مقام خود نشد ماند و احمد، ره به جاى خویش بُرد

[رایکا]

گوهر هجدهم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «أَلتَّدْبیرُ قَبلَ الْعَمَلِ یُؤْمِنُكَ مِنَ النَّدَمِ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: پیش از این كه كارى را شروع كنى، در اطراف آن نیك تأمّل كن، تا شما را از پشیمانى نگهدارى كند.


تا كه ننشیند درون گِل عمل بعد از اندیشه كند عاقل عمل
گر گریزان از پشیمانیستى طالب فرداى نورانیستى
فكر را همسایه هر كار كن چشم دوراندیش را بیدار كن
درنگر پیرامُن هر كار نیك پس عمل آور پس از پندار نیك
پس شروع كن كار با فكر درست با توكّل بر خدا، ذكر درست
بعد از آن هرچه سرانجامش شود خوب یا بد، هرچه فرجامش شود
مى‏شوى از هر پشیمانى رها چون كه شرط عقل آوردى به‏جا
بعد از آن یابى چه زیبا رامشى در پس این كار خود، آرامشى

[رایکا]

گوهر نوزدهم:


امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «مَنْ وَثَقَ بِالزَّمانِ صَرَعَ».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: هركس به زمان خود اعتماد بورزد، به پشت به زمین خواهد افتاد.

زندگى میدان جنگ است و جَدَل نوش آن نیش است و ترك آن، عسل
بس حریفى ناجوانمردست او درپى افكندن مرد است او
تا كه غافل گردى از او یك نفس حاصل عمرى بسازد او، عَبَس
پس مشو غافل، حریف دهر را تن به آرامش مده این نهر را
اعتمادى بر شب خوابش مكن آتشى تو، تكیه بر آبش مكن
همچو مارى خوش خط و خال است او یا كه نیكو میوه‏اى كال است او
گر نخواهى بر زمین خاكت كند دور، از رضوان و افلاكت كند
خواب را از دیده غفلت بران تكیه بر این دهر را جایز مدان

[رایکا]

گوهر بیستم:


قالَ امیرالمؤمنین علیه‏السلام : «خاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنْ اسْتَغْنى».

امیرالمؤمنین علیه‏السلام: «كسى كه خویشتن را بى‏نیاز دانست، خود را به مخاطره و هلاكت خواهند افكند».


از نیاز است گردش لیل و النهار كى بگردد مهر و مه در این مدار؟
بى‏نیاز این جهان تنها خداست خود، نیاز دیگران، رمز بقاست
بى‏نیازى در خور هر فرد نیست زیور ما جز نیاز و درد نیست
ما به هم محتاج و محتاج خدا دستگیر هم به منهاج خدا
احتیاج خلق بر هم زشت نیست بى‏نیاز از دیگران در دهر كیست؟
تو نیاز خویش از او مى‏طلب با دو دست خلق آید، لطف رب
هركه خود را بى‏نیاز محض دید طعم تلخ بى‏مرادى‏ها چشید
در خطر افتاد از كبر و غرور تا كه خود را دید در عین عبور