خانواده با هر كدام از اين ساختارها، كاركردهايي دارد كه نيازهاي اساسي اعضاي خود را برآورده ميسازد. در ذيل به چند نمونه از كاركردهاي مهم خانواده اشاره ميكنيم:
1. تنظيم رفتار جنسي و زاد و ولد؛
2. مراقبت و محافظت از كودكان، ناتوانان و سالمندان؛
3. امنيت اقتصادي اعضا؛
4. اجتماعي كردن فرزندان.
با صنعتي شدن جوامع، خانواده بخشي از كاركردهاي خود را به نهادهاي اجتماعي ديگر واگذار كرد. با اين همه، هنوز هم در بسياري از جوامع، خانواده از مهمترين عوامل اجتماعي كردن فرزندان است.
اجتماعي كردن، يكي از كاركردهاي مهم خانواده، جامعهپذير كردن يا اجتماعي كردن كودكان است. جامعهپذيري، فرايندي است كه انسانها از راه آن، شيوههاي زندگي را فرا ميگيرند، شخصيت مييابند و آمادگي عملكرد در جامعه را به دست ميآورند. انسانهااز راه دروني ساختن فرايند اجتماعي شدن، ياد ميگيرند چگونه بايد نيازهاي زيستي بنياديشان را به شيوهاي از نظر اجتماعي مقبول، برآورده سازند. [13]
جامعهشناسان، چند چيز را از عوامل اجتماعي شدن برشمردهاند: خانواده، مدرسه، گروه همسالان و رسانههاي همگاني.
خانواده از مهمترين عوامل فراينده اجتماعي شدن است؛ زيرا اين فرايند از درون خانواده آغاز ميشود. خانواده، نماينده تمامي جهان پيرامون كودكان است. تصويري كه كودكان از خود دارند،به اين بستگي دارد كه اعضاي خانواده، چه احساسي درباره آنان دارند.
به همين دليل، برداشت آنها از خودشان، جهان و مردم پيرامونشان، تحتتأثير رويكرد و باورداشتهاي خانواده شكل ميگيرد. به عبارت روشنتر، ارزشهايي كه فرد ميپذيرد و نقشهاي گوناگوني كه از او انتظار ميرود، همه و همه در چارچوب محيط خانواده آموخته ميشود. نخستين وابستگيهاي عاطفي، در خانه براي كودك شكل ميگيرد و زبان را در خانه ميآموزد پس نقطه آغازينِ دروني شدن ارزشها و هنجارها براي كودك، خانه است. شايد به همين دليل در روايات پيشوايان ديني ما، خانواده، بهترين و محكمترين بنا معرفي شده است.
حضرت رسول (ص) ميفرمايد:
مَا بُنِيَ فِي الْإِسْلَامِ بِنَاءٌ أَحَبُّ إِلَي اللهِ عَزَّوَجَلَّ وَ أَعَزُّ مِنَ التَّزْوِيج: [14]
در اسلام بنايي، در نزد خدا محبوبتر و محكمتر از ازدواج، بنا نشده است.
نقل قول
