شصت و چهار: !!!!!!!!
آن كه در تن و روان خود بينديشد، خود را يك چيز , دو چيز، بلكه چند چيز يابد :يك چيز به حسب
شخصيت، دو چيز يا چند چيز به لحاظ تحليل عقلي.
يك شخصيت ممت د از فرش تا فوق عرش، كه يك انسان طبيعي و مثالي و عقلي و الهي است:
طبيعت هميشه سيال است، و صورت او به تجدد امثال محفو ظ است، و در حقيقت روح متجسد است،
مثال را تجرّد برزخي است، و عقل را تجرد تام، و الهي، اينكه هيچ چيز به انفصال و استقلال نازل نشده
است بلكه:
3« بِيدِهِ ملَكُوت كُلِّ شَ يءٍ »
روان گوهري نوراني منز ه از مشاين طبيعت، و مغتذي به حقائق علميه است . و حقائق علميه صور
فعليه اند كه به كمال رسيده اند و حركت در آنها راه ندارد وگرنه بايد بالقّوه باشند و لازم آيد كه هيچ
صورت علميه اي متحقق نباشد و به فعليت نرسيده باشد.
پس انسان ثابت سيال است، هم براهين تجرد نف س در وي به قوت خود باقي است، و هم ادلّه حركت
جوهر طبيعت صورت جسمانيه.
شصت و پنج: !!!!!!!!
آن كه در آلام و لذّات دنيوي كه از خارج بدو اصابت مي كنند و از انفعالات نف س اند، و نيز در آلام و
لذّات اخروي كه از تمثلات و ادراكات در حال انصراف از اين نشأه در نوم يا بيداري به انشاء نفس و
واردات داخلي مي چشد كه از افعال نف س اند، نظر كند بدين حقيقت اذعان كند كه لذّات و آلام نفس در
اين نشأه از مقوله انفعال، و در آن نشأه از مقوله فع لاند.
شصت و شش: !!!!!!!!
آن كه در نحوه تحصيل معارف خود نظر كند، دريابد كه قو اي بدني از حواس ظاهر و باطن، در ابتداي
امر، معدات نفس براي كسب علوم اند، و نفس كه قوي شده است از آنها مستغني گردد، و چه بسا كه
اشتغال قوي در اين هنگام به خارجيات و شواغل حسي، نفس را از كارش باز بدارد و رهزن وي شود،
لاجرم نفس را گوهري نوراني قائم به ذات خود مي يابد، و براي چنين گوهر، ممكن است كه جميع
مجردات را بدون آلت ادراك كند.
شصت و هفت: !!!!!!!!
آن كه در اختلاف امزجه و نفوس آنها تأمل كند، مي بيند انساني غبي است، يعني گول است و او را از
فكر فائدتي نباشد، و ديگري به قدري ثقافت و حدت ذهن داردكه غني است، يعني از تعلم و تفكر بي
نياز است، و بين اين دو را مراتب بسيار است.
اين غني داراي روح قدسي و مؤيد به روح القدس است، و از او تعبير به صاحب نفس مكتفي مي كنند.
و چون مفيض علي الاطلاق فعليت محضه است و در فاعليت تام، و فيض او علي الدوام فائض است، و
نفس مكتفي هم در قبول تام است، لذا چنين نفسي مظهر و مصداق تام اسماي تعليمي و تكويني:
2« و كُلَّ شَي ءٍ أَحصيناه فِي إِمامٍ مبِينٍ » ،1« و علَّم آدم الْأَسماء كُلَّها »
وواسطه فيض و امام معصوم است.
نقل قول
