جنگ روانی ، تاريخچه و اثرات آن

[سابحات]

اثرات جنگ رواني


زماني که فردي در موقعيتي قرار گرفته که آن را خطرناک و تهديد آميز تلقي مي کند در جستجوي فرار و يا برطرف کردن آن مي باشد که در اين راستا اقداماتي را نيز انجام خواهد داد اين موقعيت را استرس يا فشار رواني مي گويند.

هاني سيله تظاهر باليني وضعيت استرس را که سندرم سازگاري عمومي نامگذاري شده داراي سه مرحله مي داند :

الف ) واکنش هشدار دهنده يا زنگ خطر

ب ) مرحله ي مقاومت

ج ) مرحله ي تحليل و واماندگي

[سابحات]

در اين مرحله است که فرد از حيث رواني و جسمي دچار مشکل شده رفتار او دچار اختلال و از حالت نرمال خارج مي گردد :

وحشت


وحشت عبارت است از ترس بسيار شديد و بيمارگونه اي که
اغلب با اختلال فکر و عدم کنترل اعمال و رفتار توام بوده هوشياري فرد دچار مشکل اساسي شده توان فرد را از بين مي برد.

سردردهاي تنش


اين مشکل که بر اساس فشارهاي موجود که حاصل از جنگ رواني و آثار و تبعات آن بوده عضلات سر و پيشاني انقباض مي گردد.

واکنش هاي انجماد


در اين حالت فرد به صورت کاملاً بي حرکت نمايان شده و اگر اين حالت طولاني شود بايد تحت درمان قرار گيرد چرا که اين حالت در زمان طولاني مي تواند مخاطره آميز و نوعي بيماري به حساب آيد.

تکان هاي شديد و لرز


در اين حالت فرد بدون فعاليت به طور انفعالي براي مدتي در وضعيت بي حرکت قرار گرفته دچار عارضه تنش هاي عضلاني شديد مي گردد.

افزايش فعاليت هاي اتونوميک


اين فعاليت ها اغلب به صورت زير ديده مي شود :

الف ) عرق کردن زياد؛
ب ) بي اشتهايي و تهوع
ج ) ناراحتي هاي شکمي و اسهال
د ) تکرار ادرار
وقفه ي تنفسي


در اين حالت نفس بند آمده به صورت احساس فشار در قفسه سينه و گيجي تظاهر مي کند.

ضعف عصبي و عروقي


در اين حالت خستگي شديد عارض مي شود که به صورت ضعف و سستي احساس مي گردد.

احساس ذهني ترس


اين ترس هميشه در همه ي افرادي که در معرض فشار رواني هستند به وجود مي آيد ولي در بعضي افراد تمام شخصيت را به مخاطره مي اندازد.

حالت اضطراب


شايع ترين واکنش فرد حالت اضطراب است که علائم آن مثل دلشوره، دلهره، تنش، لرزش، ترس، نگراني، گريه، افسردگي، احساس گناه و سرگيجه مي باشد.

[سابحات]

اهداف جنگ رواني

القاء غم :

غم يک حالت رواني است که در اثر عدم تطابق انتظار فرد با جامعه، موقعيت و شرايط او به وجود مي آيد براي القاء غم سعي مي شود تصوير نامطلوب و نامتوازن نسبت به انتظارات موجود از موقعيت و شرايط ارائه شود. و متقابلاً آرزوها و ايده هاي فرد يا جامعه دور از دسترس قلمداد مي گردد از نظر تبليغات براي ايجاد جنگ رواني، بزرگنمايي نقاط ضعف و کوچک نمايي امکانات و دستاوردها يکي از روشهاي القاء غم و ياس مي باشد البته القاي غم به وسيله ي روشهاي ديگري نظير تغيير شرايط محيطي به وسيله ي کاهش عاطفه، زيبايي و تنوع و افزايش سوء ظن و مسائل اين چنيني مي تواند صورت پذيرد.

در اين ميان نقش وسايل ارتباط جمعي را نمي توان ناديده انگاشت که با در نظر گرفتن شرايط موجود و با تجزيه و تحليل و توجه به جوانب مختلف مسائل شرايط را آنطور که برنامه ريز جنگ رواني تعيين کرده است تغيير داده و جامعه را آگاهانه
و يا ناآگاهانه به سوي غم و اندوه پيش مي برد و با پرورش نفرت و گسترش افسردگي و اشاعه ي نگراني، اضطراب، واهمه، ترس ( ترس از مسائل مختلف مثل فقر، تورم، تهديدات خارجي و... ) روحيه جامعه را متزلزل مي گردانند.

القاء ياس و نااميدي :

در شرايطي که فرد مصمم به تحقق شرايط مطلوب است اگر در کوشش خود به هر دليلي موفق نشود و اين ناموفقيت تکرار شود باعث خواهد شد که فرد دچار يک بحران روحي شده که اين بحران را حالت ياس يا نااميدي مي گويند که با درماندگي همراه خواهد بود.

در القاء ياس و نااميدي تصويري از عدم موفقيت فرد يا جامعه از تلاش ها و فعاليت هايش ارائه مي شود فرد و جامعه در جريان حرکت خود به سوي هدف ها و آرمانهايش در مقاطع گوناگون و به طور مکرر و پيوسته احساس شکست نموده با از دست دادن اعتماد به نفس معتقد به ناتواني خود مي گردد و براي اينکه مردم يک کشور را به سوي ياس و نااميدي کشانيد بايد قبل از هر چيز مردم آن کشور را نسبت به مسائلي خسته و بيزار کرد و با تکرار محروميت ها، خرابي ها، کمبودها، عقب ماندگي ها، جنگ ها، ... و همچنين با استفاده از عوامل اقتصادي، سياسي و رواني حالت سرخوردگي را در آنان به وجود آورد و سپس با در نظر گرفتن زمان مناسب اين سرخوردگي را به نااميدي مبدل کرد.

ايجاد رعب و وحشت :

ارعاب يکي از مهمترين و قديمي ترين و موثرترين ابزار براي شکست روحي مي باشد که با بهره گيري از وسايل ارتباط جمعي، جنگ و محاصره اقتصادي و تحريم سياسي صورت مي گيرد.

در جنگ رواني سعي مي شود که با تخريب فکري و رواني مردم و نيروهاي نظامي انگيزه مقاومت را در آنها از بين برده و در شرايط مختلف از روشهاي خاص خود استفاده مي شود گاهي از وسايل ارتباط جمعي مانند روزنامه، راديو، تلويزيون، سينما، اعلاميه و... به عنوان وسيله اي براي ايجاد رعب و وحشت استفاده مي شود و بعضاً به عمليات هاي نظامي نيز متوسل مي گردند حکومت هاي استعماري از ايجاد دلهره و اضطراب و جنگ رواني استفاده ي زيادي نموده و براي تثبيت موقعيت خود و بهره برداري از نيروي انساني ناگزيرند روح شهادت طلبي و شجاعت را در مردم بميرانند و ترديد را بر ارواح آنان حاکم کنند لذاست که ملتي با قالب شدن ترس بر آنها از هرگونه جنبش و حرکت و همچنين اعتراض عليه ناهنجاري ها ناتوان خواهد بود و در اين صورت ملتي که توان اعتراض نداشته باشد مرده است.

تسلط بر ملت ها گاهي به صورت پنهاني انجام مي گيرد که در اين صورت بيشتر از وسايل ارتباط جمعي و وسايل رواني

استفاده مي کنند و گاهي به صورت علني و آشکارا ( اقدامات مادي و فيزيکي ) که بهره گيري از تسليحات نظامي مي باشد

وسايل ارتباطي استکبار و وابستگان آنان در داخل

نيز سعي مي کنند اولاً خبرهاي تازه و جذاب را به کار گرفته ثانياً آنها را حقيقي جلوه داده

ثالثاً در زمان خاص از آنها براي ارعاب استفاده مي نمايند.

[سابحات]

پي‌نوشت‌ها:

1-بقره / 14.
2-بقره / 42.
3-احزاب / 60.
4-توبه / 47.
5- توبه / 48.

منابع :
نامزد اصلح ، محمد آموزگار ، انتشارات ثقلين - 1388
1 ـ جنگ رواني، دانشگاه امام حسين (عليه السلام)
2 ـ جامعه شناسي جنگ، هوشنگ
3 ـ جنگ رواني، دفتر مرکز جهاد دانشگاهي، وي الف ي ب ي.
4 ـ اثر تبليغات بر احساسات، مهدي شهشهاني
5 ـتبليغات سياسي، هرمز مهرداد
6 ـ روان شناسي محيط، شهناز مرتضوي
7 ـ تبليغات و مردم، حسن قباد
8 ـ روان شناسي اجتماعي، محمد علي کاردان
9 ـروان شناسي نظامي، سيد حسين سليمي
10 ـ هنر جنگ، حسن حبيبي
11 ـ مباني تبليغ، محمد حسن زورق
12 ـ تبليغات و جنگ رواني، حسين حسيني
13 ـروان شناسي تبليغات، حميد رضا حاتمي
14 ـ مقالات در مطبوعات روزنامه جمهوري اسلامي احمد رضا حيدري
15 ـ امپرياليسم تبليغ يا تبليغات بين الملل، محمد سپهري