ويژگيهاى مجاهدان صدر اسلام( نگاهی به عوامل موفقیت سپاهیان اسلام )

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

2. ويژگى هاى اخلاقی مجاهدان صدر اسلام

5 ـ 2. ايثار و فداكارى


ايثار از ارزشهاى متعالى اسلامى و به معناى از خود گذشتن و ديگران را بر خود ترجيح دادن اسـت .
مـراد از ايـثـار و فـداكـارى ايـن اسـت كـه انـسـان از آنچه خود به آن نياز دارد، جـوانـمـردانـه بگذرد و به نيازمندان بدهد. از آنجا كه انسان طبعا موجودى خودمحور است ، ايـن كار بسيار مشكل است و ليكن ميوه شيرينى دارد كه حلاوت آن را تنها مردان ايثارگر و فداكار مى چشند و مى فهمند.
خداوند سبحان در قرآن كريم ، ايثار و از خود گذشتگى مؤ منان را در راه پاسدارى از دين خود مى ستايد و برترين توصيفها و پاداشها را براى آنان قرار مى دهد.
رزمـنـدگـان سـلحـشـور و درس آمـوخـتـگـان مـكـتـب وحـى بـا تـاءسـى بـه سـيـره رسـول اللّه (ص ) ـ به عنوان اسوه حسنه ـ در معامله با پروردگار خود جلوه هاى زيبايى از ايـثـار،از خـود گـذشـتـگـى و پـيـشـگـامـى در جـانـفـشـانـى و تحمل شدائد را آفريدند و در صفحات زرّين تاريخ اسلام به يادگار گذاشتند كه به برخى از آنها اشاره مى شود.
ايـثـار و از جـان گـذشـتگى حضرت على (ع )، بزرگ ايثارگر تاريخ ، در ((ليلة المبيت )) بـرجسته ترين جلوه تجلى اين ارزش اسلامى در صدر اسلام است . مولاى متقيان على (ع ) بـراى نجات جان امام خويش ، جان خود را در معرض تهديد بزرگ كفار قرار داد و در حـالى در بـستر پيامبر خوابيد كه چهل نفر از كفّار با شمشيرهاى آخته در انتظار حمله به پيامبر كمين كرده بودند.
ايـثـار و فـداكـارى مـجاهدان صدر اسلام همواره ايثار جان نبود.
آنها علاوه بر جان خويش ، مـال خـويـش را نـيـز در راه اسـلام بـخشيدند. به هنگام هجرت مهاجران از مكه به مدينه اين حـقـيـقـت جلوه آشكارى داشت ؛ آن هنگام كه انصار عاشقانه آغوش بر مهاجران گشودند و با آنـكـه بـسـيـارى از آنـهـا، خـود نـيـازمـنـد بـودنـد، خـانـه و كـاشـانـه و اموال خويش را با مهاجران قسمت كردند. قرآن كريم در آياتى اين ايثار و فداكارى انصار را مى ستايد.
مهاجران نيز ايثارگرانى بودند كه تمام زندگى خود را در مكه به جا گـذاشـتـند و به مدينه آمدند. برخى از آنها در عهد جاهليت از ثروتمندان مكه بودند ولى با قبول اسلام همه مالشان را از دست داده بودند.
ـ بـا انعقاد پيمان اخوت در مدينه ، عبدالرحمان بن عوف با سعد بن ربيع پيمان برادرى بـسـت .
سـعـد (كـه از انـصـار و سـاكـن مدينه بود) تمام مالش را با عبدالرحمان بن عوف تقسيم كرد . چنين صحنه هـاى بـاشـكـوهـى تـنها در تاريخ درخشان صدر اسلام و در گفتار و كردار مجاهدان مسلمان ايثارگر بروز يافته است . در جنگ تبوك وقتى مسلمانان با كمكهاى مالى خود به تجهيز سپاه اسلام در برابر روميان مى پرداختند، برخى از تهيدستان نيز با آنكه زاد و توشه و مـركـب كـافـى در اخـتـيـار نـداشـتـنـد بـا كـار كردن كمك كردند تا در اين كار خير سهيم باشند.
در ((غـزوه ذى قـِرَد)) سـعـد بـن عـبـاده بـا آنـكـه از جـانـب رسول اللّه ماءمور شده بود جهت حفاظت از مدينه در شهر بماند، باز هم پنج بار شتر و ده راس شتر به لشكر اسلام بخشيد. وقتى رسول خدا(ص ) متوجه شد رو به قيس بن سعد كـرد و فـرمـود:
اى قـيـس ! پـدرت تـو را سـواره بـه جـبـهـه اعـزام كـرد و بـا ارسـال مـواد غـذايـى مـجاهدان را تقويت نمود. خود نيز مدينه را از تعرض دشمن حفظ كرد، خدايا سعد و آل سعد را رحمت نما

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

2. ويژگى هاى اخلاقی مجاهدان صدر اسلام

6 ـ 2. عزّت و كرامت


از ارزشـهـاى مهم اخلاقى ؛ و به تعبير استاد شهيد مرتضى مطهرى ، محور اخلاق اسلامى ، عزت و كرامت نفس است .
عزّت به معناى شرافت ، از سرمايه هاى ارزشمند انسان مؤ من اسـت ؛ چرا كه قرآن مجيد آن را منحصر در خدا، پيامبر و مؤ منان كرده است .احساس عزّت و سربلندى و بزرگوارى روح ، آدمى را به فضيلت سوق داده ، از پستى ها و رذيلتها بركنار مى دارد.
مهمترين راه دريافت عزّت ، اطاعت از خداوند عزيز است ؛ چرا كه هر چه انسان به منبع عزّت نـزديـكـتـر شـود، عـزّتـش افـزون مـى گردد. پيكار در راه خدا نيز عزّت آفرين است . به فرموده پيامبر(ص ) مجاهد هم خود به قلّه سرافرازى و عظمت صعود مى كند و هم راه مجد و بـزرگـوارى را براى آيندگان هموار مى سازد.
امام مجاهدان ، حضرت على (ع ) نيز آن گـاه كـه از مـنـزلت و جـايـگـاه رفـيـع جـهـاد سخن مى گويد، فلسفه وجوب آن را عزّت و ارجمندى اسلام ، و رويگردانى از آن را مايه ذلّت و خوارى اسلام مى داند.
مـجـاهدان صدر اسلام كه عزّت و سرافرازى اسلام را در جهاد جستجو مى كردند، لحظه اى نياسودند و در اين راه رشادتهايى از خود بروز دادند كه قلم ها از بيان آن عاجزند.
در نـبـرد مـوتـه ، وقتى برخى از مسلمانان از اعزام لشكر قدرتمند و پرتوان روميان با خبر شدند، نسبت به ادامه مسير دچار ترديد گرديدند. در اين هنگام عبداللّه بن رُواحه كه فرمانده دوم سپاه اسلام بود، با سخنانى عزّت اسلام را به آنان يادآور شد و آنان را به ايـسـتـادگـى و مقاومت و دفاع از اسلام عزيز فراخواند:
((اى مسلمانان ! به خدا سوگند ما هرگز با تكيه بر افزونى نيرو و بسيارىِ تجهيزات جنگ نكرده ايم بلكه با اعتماد به اسـلام ، كـه بـه مـا عـزّت بـخـشـيـده است ، جنگيده ايم ؛ اكنون نيز آماده شويد و به دشمن بتازيد.))

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

2. ويژگى هاى اخلاقی مجاهدان صدر اسلام

7 ـ 2. بى رغبتى به دنيا

يـكـى از مـبـاحـث عـمـده و راهبردى اسلام ، كه در قرآن كريم و سيره معصومين مورد توجه و اهـتـمـام قـرار گـرفـتـه ، بـى مقدارى و بى وزنى دنيا در برابر آخرت است .
از دنيا با عنوان متاع قليل ياد شده كه اسباب آزمايش و امتحان بشر قرار داده شده است .
از نـظـر قـرآن دنـيـادوسـتـى و دل خـوش كـردن بـه حـيـات دنـيـا، شوق جهاد و دفاع را در دل مـى مـيـرانـد و عـامـل شـكـسـت خـواهـد بـود.در مـقـابـل بـى اعـتـنـايـى بـه دنـيـا و فـريـفـتـه نـشـدن بـه جـلوه هـاى زودگـذر آن از عـوامـل پـيـروزى در صـحـنـه نـبـرد اسـت . آن كـس كـه دل بـه مـحـبـت دنـيـا و زخـارف آن نـسـپـرد، بـه گـاه نـبـرد، سـبـكـبـال و مـشـتـاق لبـاس رزم مـى پـوشـد و بـه آسـانـى از تـعـلّقـات دنـيـايـى دل مى كَند.
از ويـژگـى هـاى مـجـاهـدان راسـتـيـن صـدر اسـلام كـوچك شمردن و بى اعتنايى به دنيا و دل بـريـدن از مـظـاهر فريبنده آن بود.
حنظله جوانى تازه داماد بود. شبى كه عروس به خـانـه آورد كـوس جـنـگ احد نواخته شد.
او كه عاشق جهاد و شهادت بود، همسر جوان خود را هـمـراه تـمـام لذّتـهـاى زنـدگـى در خـانـه گـذاشـت و بـا رسول خدا(ص ) عازم جهاد با لشكر كفر شد. حنظله كه مشتاقانه به جنگ آمده بود، براى ايـنـكـه از لشـكـر اسـلام عـقـب نـيـفـتـد فـرصـت غـسـل جنابت نيافته بود.
پس از شهادتش ‍ رسـول خـدا(ص ) فـرمـود:
حـنـظله را ملائكه غسل دادند؛ از اين رو به حنظله غَسيلُ الملائكه شهرت يافت .
جالب است بدانيد هم پدر حنظله (ابوعامر) مشرك و فاسق بود و هم پدر هـمسر حنظله (عبداللّه ابن ابىّ)، كه سركرده منافقان بود.
ليكن اين مسلمانان راستين ، جهت اعتلاى كلمة اللّه روى در روى پدرانشان ايستادند و راه حقيقت و رستگارى در پيش گرفتند. گفتنى است كه فرزند اين شهيد بزرگوار نيز بعدها از سرداران رشيد اسلام گشت .
در صـحـنـه كـربـلا نـيـز گـروهـى نـتـوانـسـتـنـد از دنـيـا و مـظـاهـرش دل بكنند، اما ياران حسين بن على (ع ) بر دنيا و همه زيباييهاى فريبنده اش چشم بستند و بـنـدگـى حق تعالى و عشق و سرسپردگى به امام خويش ‍ را بر تعلقات دنيوى ترجيح دادنـد تـا هـمـان گـونه كه در بسيارى از ارزشهاى الهى مصداق و نمونه شدند، در مورد بى اعتنايى به دنيا و زخارف آن نيز الگويى شايسته باشند.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

2. ويژگى هاى اخلاقی مجاهدان صدر اسلام

8 ـ 2. مقاومت و ايستادگى


رزمندگان و پاسداران مسلمان هيچ گاه نبايد مرعوب قدرت و شوكت ظاهرى دشمنان شوند؛ نـبـايـد از عـِدّه و عـُدّه دشـمن بهراسند؛ بايد گوش به وعده هاى الهى سپرده و راه مقاومت و مـجـاهـدت در پـيـش گـيرند.
اين مهم در منابع دينى بسيار مورد تاءكيد قرار گرفته است .
از ديگر جلوه هاى ارزشمند سپاه اسلام ، تبلور فرهنگ مقاومت و ايستادگى در اعماق مجاهدان مـسـلمـان بـود كـه بـه واسطه بهره مندى از اين ويژگى صحنه هاى زيبا و پرشورى را خـلق كـردنـد و بـر سـخـتـى ها فائق آمدند. رزمندگان اسلام هرگاه احساس مى كردند گاهِ مقاومت و ايستادگى در برابر دشمن است دريغ نمى ورزيدند.
ايـن ويـژگـى در دوران پيش از هجرت جلوه بيشترى داشت .
در آن دوران به واسطه فشار فـراوان مـشركان و كفار، مسلمانان در سخت ترين شرايط بودند و ايمان و استقامت جانانه آنها باعث ماندگارى دين اسلام شدند. برخى ، از مسلمانان در اين دوران ، تمام زندگى و خـانه و كاشانه خود را رها كرده و به حبشه مهاجرت نمودند و برخى از آنها نيز در زير شكنجه هاى كفار و مشركان جان به جان آفرين تسليم كرده و شربت شهادت نوشيدند.
خـانـواده عـمـّار يـاسـر از جمله كسانى بودند كه تا آخرين لحظات عمرشان بر سر عقيده شـان ايـستادند و به عنوان اولين شهداى اسلام نامشان را براى هميشه در تاريخ جاودانه سـاخـتند. خانواده ياسر خانواده استقامت و پايدارى بود.
پيامبر به آنان فرمود: ((خاندان ياسر! پايدارى كنيد. جايگاهتان بهشت است .))
ايـسـتـادگـى و مـقـاومـت مسلمانان پس از هجرت نيز ـ به ويژه در عرصه هاى نبرد حق عليه بـاطـل ـ تـداوم داشـت .
بـه هـنـگـام نبرد احد، پس از سقوط تنگه و حمله دشمن ، بسيارى از لشكريان اسلام پا به فرار نهادند؛ اما برخى از مجاهدان راستين همانند حضرت امير(ع ) و ابـودجـّانـه انـصـارى ، مـردانـه در مـيـدان كـارزار بـاقى ماندند و در دفاع از جان مقدس رسـول اللّه (ص ) فـداكـارى و اسـتـقـامـت شايانى از خود نشان دادند.
در اوج نبرد، وقتى پـيـامـبـر مـجـروح شد و خون بر چهره مباركش جارى شد،
ابودجّانه تن خود را سپر باران تيرهايى ساخت كه وجود پيامبر را نشانه رفته بودند

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

3. ويژگيهاى عبادى مجاهدان صدر اسلام


1 ـ 3. اهتمام به نماز


نـمـاز در مـيان عبادتها، از مهم ترين عبادات است و اهميت و جايگاه بلند آن در دين اسلام بر هـيـچ كـس پـوشـيـده نيست .
در روايات اهل بيت (ع ) از آن به عنوان راءس اسلام ،ستون خـيـمـه ديـن و موجب تقرب اهل تقوا به خداوند ياد شده است .
نماز با روح ، برترين يـاد خـدا و عـامـل بـرقـرارى ارتـبـاط بـا ذات اقـدس الهى است ؛ سدّى است در برابر گـنـاهان و وسيله شستشوى سيّئات و غفران و آمرزش الهى . خودبينى و غرور را در انسان مى شكند و با يادآورى مرگ و قيامت او را از عصيان و گناه بازمى دارد.
خداوند از مؤ منان مى خواهد به گاه سختى ها در كنار استقامت و پايدارى ، از نماز استعانت جـويـنـد.
مـجـاهـدان صـدر اسـلام ايـن فـرمـان الهـى را بـه شـايـسـتـگـى عـمـل كـردنـد. آنـهـا در سـخـتـى هـاى نـبـرد بـه نـمـاز پناه مى بردند و با ركوع و سجود خالصانه و خاشعانه ، روح خويش را صلابت و استوارى مى بخشيدند.
بـه هـنـگـام بـازگـشـت از غـزوه ذات الرقاع پيامبر دو سرباز به نامهاى ((عباد)) و ((عمار)) را ماءمور حفاظت از دهانه درّه اى كرد كه مسلمانان در آن استراحت مى كردند.
عباد از تاريكى شب استفاده كرد و مشغول نماز و راز و نياز با خداى خود شد. در اين هنگام مردى از قـبـيـله غـطـفـان كه در تعقيب مسلمانان بود، از نقطه مخفى تيرى بر پاى عباد زد. عباد به قـدرى غرق مناجات با خدا بود كه سوزش تير را كمتر احساس كرد و تير را از پاى خود درآورد و بـه نمازش ادامه داد.
ولى مرد غطفانى تا چند بار به تيراندازى ادامه داد و عباد مـجـبـور شـد نـمـازش را پايان برساند و عمّار را بيدار كند. منظره رقت بار عباد، عمار را مـنـقـلب كـرد و بـا لحـن اعـتـراض گـفت :
چرا در آغاز كار بيدارم نكردى ؟ نگهبان زخمى در پـاسـخ گـفـت :
((مـن در حـال مـنـاجـات بـا پروردگار خود بودم و سوره اى از قرآن را مى خـوانـدم كه ناگهان تير اول اصابت كرد. لذت مناجات و شيرينى آن ، مانع از آن شد كه نمازم را قطع كنم . اگر پيامبر حفاظت اين نقطه را بر عهده من نگذاشته بود، هرگز نماز و سـوره اى را كـه مى خواندم قطع نمى كردم و جان خود را در طريق مناجات با خدا از دست مى دادم پيش از آنكه آهنگ بريدن نماز كنم .))



و چقدر زیباست اینگونه مناجات با خدا

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

3. ويژگيهاى عبادى مجاهدان صدر اسلام


2 ـ 3. دعا و نيايش


دعا و نيايش از ضروريات آيين اسلام و ركنى از اركان به هم پيوسته نظام توحيدى است ؛
عـبـادتـى ارزنـده و شـورآفـريـن كـه هـمـانـنـد نـمـاز و قـرآن ، دل مـرده و بـى روح را زنـده و آبـاد مـى كـنـد؛
از الطـاف بـى كـران الهـى نـسبت به مخلوقات و بارِ عامى است كه هر موجودى در هر موقعيّتى مى تواند خداى خويش را به هر زبـانـى بـخـواند و خداوند هم ندايش را پذيرا باشد.جهاد در راه خدا از مواردى است كـه ارتـبـاط تـنـگـاتـنـگ مـجـاهـد بـا خـداى مـتـعـال را مـى طـلبـد؛ كـانـال ايـن ارتباط نيايش ‍ است .
چرا كه دعا و نيايش بيدار كننده روح خروش و عصيان در برابر ظلم و جور و ايجاد كننده شجاعت توكل به مبداء قدرت است .
مـجـاهدان فى سبيل اللّه آن گاه كه در برابر دشمن قرار مى گرفتند خاضعانه دست به دعـا بـرمـى داشـتـنـد و طـبـق فـرمـوده قـرآن از خـداونـد مـتـعـال ، پـايـدارى ، ثـبـات قـدم ، روحـيـه و پـيـروزى مـى طـلبـيدند.
در نبرد بدر وقتى رزمندگان اسلام دشمن را به لحاظ نيرو و ادوات رزمى از خود قويتر ديدند، گرد هم جمع شـده ، مـشـغـول نـيـايـش شـدنـد و گـفتند: پروردگارا! ما را بر دشمنان خود پيروزى ده . خداوند نيز آنها را يارى بخشيد.
مجاهدان مسلمان با دعا روح خود را شاداب ساخته و با استغاثه به درگاه الهى از امدادهاى غـيـبـى خـداونـد بـهره مند مى شدند.
با مرورى گذرا به جنگهاى صدر اسلام اين موضوع روشـن مـى گـردد.
رسـول اكـرم (ص ) نـيز صحنه هاى زيباى جهاد در راه خدا را با نيايش مـخـلصـانـه خـويـش مزيّن مى كرد و احساسات پر ارج خداجويى را با زبان دعا بيان مى فرمود .

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

3. ويژگيهاى عبادى مجاهدان صدر اسلام


3 ـ 3. انس با قرآن


قـرآن كـتـاب خـدا و پيام او براى خدايى شدن انسانهاست .
قرآن نور است ؛ چراغ هدايتگر انـسـانـهـا در ظـلمـت دنيا؛ نسخه شفابخش حكيم بى همتا براى بشريت . سراسر قرآن ذكر خداست و تلاوت و تدبر در آن انسان را به ياد خدا مى اندازد.
انـس رزمندگان اسلام با قرآن كريم از مصاديق ياد خدا به گاه رزم و نبرد بود.
آنها با تـلاوت قـرآن ، جان تشنه خود را از ياد خدا لبريز مى ساختند و خلعت لطافت و سبكبالى بر قامت روح خويش مى پوشاندند. اين فرزانگان بى نظير با تلاوت قرآن با خدا راز و نياز مى كردند و با عمل به دستورات آن ، سرافرازى دنيا و آخرت را براى خويش رقم مى زدند.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

4. ويژگيهاى نظامى مجاهدان صدر اسلام


1 ـ 4. نظم و انضباط


نظم ، هماهنگى و انضباط پايه نظاميگرى و به منزله روح و جان سپاه است ؛
تا جايى كه هـيـچ لشـكـرى ، هـر چـنـد بـرخـوردار از نـيـرو و تـجـهـيـزات فـراوان ، بـدون انـضـبـاط كـامـل پـيـروز نـمـى شـود. ديـن اسلام از مجاهدان مى خواهد كه در مواضع خود ثابت و اسـتـوار بـمـانـنـد و ضـمـن اطـاعـت كـامـل از دسـتـورات فـرمـانـدهى ، از بى نظمى و نزاع بپرهيزند.
تـاريـخ اسلام نشان مى دهد كه در جنگهاى صدر اسلام ، مجاهدان مسلمان با نظم و انضباط كامل حضور يافته و با ايمان و اعتقادى كه به هدف و راه خويش داشتند، پيروزى را از آن خـود مى ساختند.
رسول خدا(ص ) و اميرمؤ منان (ع ) در جنگها، افراد لايق را به فرماندهى بـرمـى گـزيـدنـد و مـسائل امنيتى ، استقرار، سازماندهى ، آرايش نيرو و... را از نظر دور نمى داشتند، دستورات خود را پيگيرى كرده و در صورت تخلّف متخلفان را بازخواست مى كـردنـد و در صـورت ضـرورت مراسم رژه برپا مى كردند. همه اينها با نظم و انضباط خـاصـى صـورت مـى گـرفـت . چـنـان كـه پـيـش از درگـيـرى در مـيـدان احـد، رسول خدا(ص ) شخصا مشغول تنظيم صفوف رزمندگان اسلام شد.
سـپـاه اسـلام بـا وجـود آنـكـه از قـبـيـله هـاى گـونـاگـون شـكـل گـرفـته بود، تشكيلات بسيار منظمى داشت . هر قبيله فرمانده جداگانه اى داشت و هـمـه فـرمـانـدهـان زيـر نـظـر فـرمـانـدهـى كـل (كـه بـر عـهـده شـخـص رسول الله (ص ) بود) انجام وظيفه مى كردند. انسجام سپاه اسلام به واسطه رعايت نظم و انـضباط نظامى و اطاعت از فرماندهى بود كه همانند رشته اى مسلمانان را به هم پيوند مى داد.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

4. ويژگيهاى نظامى مجاهدان صدر اسلام

۲ - ۴. اطاعت‏ پذیری

اطاعت و فرمانبرداری از فرماندهی و دستور مافوق و سرپیچی نکردن از آن، یکی از امور حیاتی و از وظایف نیروهای مسلح به شمار می‏آید. این موضوع در منابع اسلامی مورد تأکید و اهتمام قرار گرفته است.
البته این اطاعت ‏پذیری دارای حدود و ثغوری است و نباید به نافرمانی خدا و مخالفت با دستورات مسلّم شرع منتهی شود.
این مؤلفه نقش بسیار مهمی در پیروزی و شکست دارد. محترم شمردن دستورات مافوق و اجتناب از خودرأیی و احساسات نابه‏ جا ضامن موفقیت و پیروزی است و مجاهدان راستین و حقیقی صدر اسلام به این زیور آراسته بودند؛ به گونه ‏ای که فرمانبرداری آنها از دستورات رسول اللّه نمونه بارز و عالی تبعیت از مقام فرماندهی بود. آنان با اشتیاق کامل و خلوص شگفت‏ انگیز و شوق و طیب خاطر بسیار، در اجرای فرمانهای فرمانده خود می‏ کوشیدند و لشکری به معنای واقعی کلمه »اطاعت ‏پذیر« بودند . البته حق هم همین بود. رسول خدا(ص) فرماندهی ایده آل بود که با شکیبایی در سختی‏ها، شجاعت در تنگناها، مساوات در رفتار و مشورت در امور، همه سپاهیان را مجذوب خویش ساخته بود و از گفتار و رفتار او تنها حق و حقیقت می‏ تراوید.
به هنگام نبرد بدر، عده ‏ای از صحابه را رعب و وحشت فراگرفت؛ چرا که آنان قریش را شکست‏ ناپذیر می‏ انگاشتند. مِقداد مجاهد راستین، با مشاهده این وضع به پا خاست و با سخنان گرم و آتشین خود، روحیه متزلزل مسلمانان را ثبات بخشید. وی خطاب به رسول خدا(ص) چنین گفت:
«... ای رسول خدا!... سوگند به خدایی که تو را به حق برانگیخت، اگر فرمان دهی به میان آتش رویم، یا خود را بر خار مغیلان افکنیم، فرمانت را به جان و دل پذیراییم. ما هرگز سخنی را که بنی ‏اسرائیل به موسی گفتند به شما نمی‏گوییم... به کمک پروردگارت جنگ کن ما نیز همراهت می‏جنگیم»
{P . علامه مجلسی، پیشین، ج ۱۹، ص ۲۷۹. P}

سعد بن معاذ (رئیس قبیله اوس) هم رو به پیامبر چنین گفت:
به خدایی که تو را به حق به پیامبری مبعوث کرده است، اگر بخواهی ما را به دریا بریزی و خود پیشرو ما باشی همراه تو به دریا می‏رویم و یک تن از ما سرپیچی نمی‏کند.
{P . محمود شیث الخطاب، پیشین، ص ۱۱۹. P}

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

4. ويژگيهاى نظامى مجاهدان صدر اسلام

3 ـ 4. حفاظت اطلاعات


يـكـى از عوامل مهم و عمده براى نيل به پيروزى در نبردها، گردآورى اطلاعات از نيروها و اهداف نظامى دشمن و حفاظت اين اطلاعات است . اسلام افشاى اسرار نظامى را منع كرده و آن را نـشـانـه نـفـاق مـى دانـد؛ هـمچنين از مسلمانان خواسته شده است اطلاعاتى را كه ايمنى و سلامت مؤ منان در گرو آن است ، پنهان دارند و افشا نسازند.
اطـلاعـات و حـفـاظـت آن در برنامه ريزى صحيح و غافلگيرى دشمن بسيار مؤ ثر بوده و جـنـگـهـاى صـدر اسـلام ايـن حـقـيقت را روشن ساخته است . مجاهدان صدر اسلام به صورت نـفوذى ، گشت و ديده بانى اطلاعات لازم را از منابع مختلف گرفته و گزارش مى دادند.
عـبـاس بـن عـبـدالمـطـلب عـمـوى پـيـامـبـر، عـامـل نـفـوذى رسول خدا(ص ) در قلب حكومت مشركين (مكه ) بود و همو بود كه خبر حركت مشركان و ميزان تـجـهـيـزات و تـوان رزمـى دشـمـن را پـيـش از غـزوه احـد بـه اطـلاع رسول اللّه (ص ) رساند و باعث شد لشكر اسلام غافلگير نشود.در واقع عباس با اطلاع رسانى به موقع امتياز غافلگيرى را از دشمن گرفت .