مزيت ها و قابليت هاي استان آذربایجان غربی

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

پرندگان

تا كنون 186 گونه متعلق به 22 خانواده از پرندگان بومي و مهاجر در پارك ملي شناسائي شدند.پرندگان بومي شامل ان دسته از پرندگاني است كه تمام فصل هاي سال را در جزاير درياچه زندگي مي كنندو در انجا زادو ولد مي كنند و بندرت از منطقه زادو ولد خود خارج مي شوند پرندگان مهاجر در ياچه شامل ان دسته از پرندگان است كه فقط بخشي از سال مهمان درياچه هستند بر همين مبنا به دو گروه تقسيم مي شوند:

مهاجرين تخم گذاز: پرندگان مهجري كه بطور معمول فصلهاي بهار و تابستان را مهمان درياچه هستند و مراحل توليد مثل را در جزاير سپري مي كنند و با شروع فصل پائيز براي زمستان گذراني درياچه را به سمت مناطق گرمسيري ترك مي كنند.

مهاجرين زمستان گذر : پرندگان مهاجري كه با شروع فصل پائيز به تدريج براي زمستان گذراني وارد درياچه مي شوند . از اين رو در فصل بهار و تابستان هر سال درياچه اروميه شاهد پرواز دسته جمعي هزاران هزار پرنده رنگين پر و زيبا مانند : فلامينگو ‚ پليكان ‚ انواع كاكائي و تنجه و انقوت است كه به لانه سازي و جوجه اوري مشغولند و با پايان يافتن فصل تابستان به سوي مناطق گرمسيري و جنوبي خارج از كشور مهاجرت مي كنند و بدينسان براي مدت كوتاهي ابهاي اروميه و جزاير ان ارامش و سكون مي يابد. ولي بلافاصله پس از مهاجرت پرندگان مهاجر تخم گذار اين پهنه ابي شاهد حضور پرندگان مهاجر مي شود كه دوران تخم گذاري خود را در سرزمينهاي سردسير شمالي سپري كرده اند و مي ايند كه زمستان را در جزاير و تالابهاي حاشيه جنوبي درياچه بسر ببرند مثل كله سبز ‚ نوك پهن ‚ اردك سر حنايي و ...

فلامينگو

اين پرنده در كلني هاي بزرگ و كوچك و در جزاير و گاها در نقاط كم عمق و لجنزار هاي جنوب و جنوب غربي درياچه تخم گذاري مي كنند و معمولا يك تخم مي گذارند و جوجه بعد از 30 روز از تخم خارج مي شود.اين پرنده در زمره پرندگان حمايت شده و سمبل پارك مي باشد.

غذاي اصلي فلامينگوها از ارتيمياي درياچه بوده و گاها جهت تغذيه به مصب رودخانه ها و تالاب هاي پيرامون درياچه سفر كرده از منقار بيل مانندش براي كندن گل ولاي كف اب و بيرون كشيدن مواد غذائي استفاده مي كند.

پليكان

زيستگاه اين پرنده تمامي محيط هاي ابي و بصورت كلني زندگي مي كنند ‚ از نظر پراكندگي تابستانها در جزاير درياچه و در حين مهاجرت در تمامي سطح تالابها ديده مي شوند . جمعيت اين پرنده در چند سال اخير بدلايلي كه هنوز مشخص نشده كاهش يافته است.

غذاي اصلي پليكان از ماهيان رودخانه هاي جنوب استان تامين مي شود تعداد 250 تا 200 قطعه از اين پرنده همه ساله در جزاير نه گانه جوجه اوري مي كنند.

ساير پرندگان

از پرندگان شكاري روز پرواز عقاب طلائي ‚ دليجه ‚ قرقي ‚ كركس را مي توان نام برد. پرندگان شكاري شب پرواز جغد كوچك جغد قهوه اي در جزاير زندگي مي كنند . با وجود اينكه پرندگان شكاري شب زي هستند ولي بر پايه مشاهدات جغد كوچك طي روز فعاليت دارد كه از حشرات و جوندگان و تخم پرندگان تغذيه مي كنند كه خود عامل كنترل جمعيت انها بحساب مي ايد.

در سالهاي اخير جمعيت برخي از گونه ها بخصوص زاغي افزايش چشمگيري يافته كه بدليل استفاده از منابع غذائي فراوان و امعاء و احشاء بجاي مانده از برنامه تعديل جمعيت قوچ و ميش ارمني در كبودان مي باشد.

كبك نيز به علت وفور مواد غذائي در جزيره اشك و اسپير و كبودان و ارزو افزايش قابل ملاحظه اي يافته است . خانواده كاكائي نقش بسيار مهمي در كنترل جمعيت پرندگان علي الخصوص فلامينگو ها و پليكانها بازي مي كند به اينصورت كه يكي از منابع تغذيه اين پرنده تخم و جوجه فلامينگو و پليكان ها است.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

حوضه ابريز درياچه اروميه

حوضه اي بسته و كوچك است كه در شمال غرب كشور ( اذربايجان ) واقع شده است . بوسيله بخش شمالي كوه هاي زاگرس و دامنه هاي جنوبي كوه سبلان و نيز دامنه هاي شمالي ‚ غربي و جنوبي كوه سمند احاطه شده است . اين حوزه بين مختصات جغرافيايي 07/44 تا 53/47 طول شرقي و 40/35 تا 30/38 عرض شمالي واقع شده است.

مساحت ان 51866 كيلومتر مربع است كه حدود 35147 كيلومتر مربع از كل وسعت ان را مناطق كوهستاني ‚ 9569 كيلومتر مربع را دشتها و كوهپايه ها و 7150 كيلومتر مربع ديگر را درياچه اروميه تشكيل مي دهد . ميانگين بارش سالانه در محدوده اين حوضه حدود 398 ميلي متر و حجم اب ناشي از ان نزديك به 20 ميليلرد و 975 ميليون متر مكعب براورد شده است. اين حوزه از نظر منطقه بندي داخلي به سه قسمت شرقي ‚ جنوبي و غربي تقسيم مي شود البته در شمال ان ( شهرستان شبستر ) باريكه وجود دارد كه رودخانه هاي دائمي و قابل توجهي ندارد.

رودهاي عمده قسمت شرقي حوزه ابريز درياچه اروميه :

اجي چاي ‚ بيوك چاي ‚ قلعه چاي ‚ صوفي چاي ‚ مردوق چاي وليلان چاي نام دارد و در مجموع مساحتي نزديك به 32/4 درصد مساحت كل حوزه را شامل مي شوند.

رودخانه هاي قسمت جنوبي حوزه : زرينه رود ‚ سيمينه رود ‚ مهاباد چاي ‚ گدار چاي نام دارند كه مساحتي نزديك به 37/6 درصد مساحت كل حوزه را در بر مي گيرد.

رود خانه هاي قسمت غربي : باراندوز چاي ‚ شهر چاي ‚ روضه چاي و نازلو چاي مي باشند و در مجموع مساحتي نزديك به 4/15 درصد مساحت كل حوزه را در بر مي گيرد.

سطح درياچه با وسعتي حدود 5500 كيلومتر مربع 5/10 درصد از مساحت كل حوزه را بخود اختصاص داده است البته در مواقع كم ابي 500 كيلومتر ان بصورت اراضي كاملا مردابي در مي ايد .1/4 درصد از وسعت حوزه نيز بصورت اراضي كناري و مردابي درياچه مي باشد.

اب درياچه علاوه بر نزولات اسماني ‚ چشمه هاي داخلي از 14 رودخانه فصلي و دائمي با حجمي معادل با حجمي معادل 6 ميليارد متر مكعب تامين مي گردد.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

ويژگيهاي محيط ابي پارك ملي اروميه

خواص فيزيكو شيميايي اب درياچه اروميه

خواص ظاهري اب بطور معمول شامل موضوعاتي مانند منظره ‚ رنگ ‚ بو ‚ مزه و درجه حرارت مي شود. اب درياچه اروميه بيرنگ است ولي منظره درياچه در نماي كلي ابي رنگ است . البته در برخي نقاط كم عمق و ساحلي بدليل تماس اب درياچه با لجنزارها اين منظره برنگ تيره درمي ايد.

اب درياچه بي بو است اما در برخي نقاط ساحلي و كم عمق بدليل تجمع ناشي از تجزيه انواع جلبك هايي كه در درياچه اروميه زندگي مي كنند ‚ بوي تند خاص لجني و گياهي دارد. مزه اب درياچه اروميه شور و تلخ است . درجه حرارت اب نيز در فصل هاي مختلف سال متغيير است .بدليل شوري بسيار زياد‚ يخبندان در زمستان هاي سرد سطح اب درياچه رانمي پوشاند. از نظر شوري اب درياچه اروميه بعد از بحر الميت شورترين درياچه جهان بوده است.

وزن مخصوص اب درياچه اروميه در 20 درجه سانتيگراد در فصل پائيز 150/1 گرم در ميليمتر و در فصل بهار 146/1 گرم در ميليمتر بوده است .

مقدار هدايت الكتريكي اب درياچه بين 215 هزار و تا 300 هزار ميكروموس بر سانتيمتر در نوسان بوده است . () اب نشاندهنده حالت اسيدي و قليليي اب است كه مقدار () اب درياچه بر طبق نتايج در منطقه ‚ زمانها و عمق هاي مختلف درياچه بين 72/7 و 74/7 متغيير بوده است.

خواص بيولوژيكي اب

اب درياچه بعلت غلظت زياد املاح بويژه كلرورسديم قابل استفاده در امر كشاورزي و قابل زيست براي ماهيان نبوده ‚ بهمين دليل انرا درياچه مرده اي مي پنداشتند ولي تحقيقات انجام شده در دهه 40 علاوه بر ابطال اين نظريه ثابت نمود كه اكوسيستم مذكور از نظر بوم شناسي بسيار فعال بوده و سيستم كاملي از چرخه هاي حياتي در ان در گردش است . در زنجيره غذائي كامل درياچه حضور انواع فيتوپلانكتونها شامل جلبك هاي سبز ابي و دياتومه كاملا مشهود است انواع باكتري ها از همه مهمتر سخت پوست كوچك و بسيار ظريف بنام ارتميا اروميانا زندگي مي كنند.

تاكنون 12 جنس از جلبك ها وابسته به سه شاخه شناسائي شده است كه كه از نظر تنوع سيانوفيدها (جلبك هاي سبز ابي) مقام نخست را دارند و از جلبك هاي ابي سبز مونواستروما ‚دونالي ليدا بسيار با اهميت هستند كه مونواستروما از لحاظ تغذيه پرندگان و دومي از نظر توليد بتاكاروتن و صنعت موادغذائي و همانطوريكه اشاره شددر گردش انرژي ‚ در سيستم تغذيه اي اكوسيستم اين درياچه تعادل چشمگيري وجود دارد و علاوه بر توليد كننده ها كه بيشتر جلبك ها فتوسنتزي هستند‚ مصرف كننده ها كه ارتميا و پرندگان مهاجر را شامل مي شود داراي تنوع و تراكم زيادي مي باشند بعلاوه موجودات تجزيه گر يا ساپروفيت ها نيز حضور دارند كه بيشتر از نوع باكتريهاي مارپيچي بوده و سبب تغذيه مواد الي باقيمانده و رها سازي مواد غذائي در اب مي شوند.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

ارتميا

ارتيميا اروميانا غذاي خود را از جلبك هاي و باكتريها و مواد الي گنديده موجود درياچه تامين مي كند.توليد مثل ان بدو طريقه جنسي و غير جنسي انجام مي شود . در شرايط مناسب توليد مثل ارتميا بروش بكرزائي است و نوزاداني بنام ناپلئوس توليد مي شود .اما در شرايط نامناسب مانند كاهش غلظت نمك و تغييرات بيش از حد حرارت اب ‚ توليد مثل بطريق جنسي انجام مي شود و تخم هاي مقاوم در اب رها شده تا هر زمان كه شرايط مناسب شد ان تخم ها به نوزادان ارتميا تبديل مي شوند و اين عمل يعني توليد تخم مقاوم عامل حفظ نسل ارتميا در شرايط نامساعد است.

امروزه در سطح جهان از ارتميا به سه صورت استفاده مي شود:

1) كيست دكپسوله ارتميا جهت تغذيه انواع لار و ماهي و ميگو

2) ناپلئوس ارتميا در مراحل لاروي ماهي و ميگو

3) بالغ ارتميا جهت تغذيه ماهيان خاوياري و ماهيان سردابي

ميانگين ميزان توليدات توده زنده و تخم مقاوم ارتميا اروميانا طي يكسال بترتيب 400 هزار تن بصورت وزن تر و 3200 تن بصورت وزن خشك براورد شده است.

قابليتهاي عمومي پارك ملي درياچه اروميه

قابليت تحقيقاتي

پارك ملي درياچه اروميه بدليل ساختار طبيعي و دارا بودن دو محيط ابي و خشكي زمينه گسترده اي بريا پژوهش ها و تحقيقات علمي فراهم نموده است ‚ بطوريكه از دهه 60 تاكنون طرحهاي تحقيقاتي متعددي در رابطه با مسائل مختلف زيست محيطي از جمله طرح ايجاد پارك طبيعت درياچه اروميه كه طي ان مراكزي در داخل و پيرامون درياچه جهت تاسيسات تفرجي و تفريحي شناسائي و پيشنهاد گرديده ‚ همانند طرح خود پالائي رودخانه هاي زرينه رود مهاباد و گدارچاي در حوزه ابريز درياچه ‚ طرح بررسي ارتمياي درياچه توسط شركت شيلات ‚ طرح مطالعه گوزن زرد در جزيره اشك طرح تجهيز و بهره وري پارك ملي درياجه اروميه ‚ طرح ارزيابي زيست محيطي اذربايجان غربي كه طي ان پارك ملي و نتيجتا جزائر ان مورد مطالعه قرار گرفته اند.

بعلاوه برنامه هاي ساليانه حلقه گذاري پرندگان تعديل جمعيت قوچ و ميش و ... از ديگر ارزشهاي تحقيقاتي و قابليت هاي پژوهشي پارك مي باشند كه استفاده از تاسيسات و تجهيزات موجود تحقق انها را تسهيل نموده و مي نمايد.

قابليت اموزشي

ويژگي هاي خاص پارك و برخورداري از تنوع حيات گياهي و جانوري بالاخص پرندگان فكر استفاده از قابليت هاي اموزشي اين ذخيره گاه ارزشمند را از سال 54 در بين مسئولان سازمان محيط زيست قدرت بخشيد.نتيجتا پروژه اي چند منظوره بنام مركز جمع بازديد كنندگان و ... در رشكان واقع در كيلومتر 30 جاده اسفالته اروميه مهاباد و بدوا در زميني به مساحت 8 هكتار كه بتدريج به 21 هكتار رسيد به اجرا درامد ‚ در اين مركز علاوه بر تاسيسات تفرجي از قبيل سرويسهاي بهداشتي ‚ زمين واليبال ‚ سايبانها ( الاچيقها ) .

تنيس رو ميز ‚ زمين بازي كودكان و مراكز اداري سر محيط باني شامل بخش اداري مخابرات و نگهباني تاسيسات و ... مي باشد . ضمنا همه ساله گروه هاي دانش اموزي كارمندي و اقشار مختلف ضمن بازديد از مجموعه فوق الذكر با استفاده از تاسيسات بندري و شناورهاي موجود ‚ از جزاير پارك ملي ديدن مي كنند كه اين امر در ارتقا سصح فرهنگ و دانش زيست محيطي تاثير بسزائي داشته و دارد.

قابليت حفاظتي

اين پارك كه در حقيقت نمونه اي كوچك از ساختار اكولوژيكي سلسله جبال زاگرس است ‚ بدليل تعدد زيستگاه ها (102 جزيره در داخل و 14 دلتاي رودخانه هاي دائمي و فصلي ‚ نيزارها ‚ تالابها ‚ بركه ها در حاشيه درياچه ) تنوع گياهي و جانوري بويژه گونه گوزن زرد ايراني در جزيره اشك و اسپير و ارتميا در اب درياچه و هزاران پرنده مهاجر و بومي چنان ارزش و اعتباري به ان بخشيده كه حفاظت از اين مجموعه را ضروري ساخته بنابراين واحد مستقل پارك ملي با برخورداري از دو سر محيط باني در رشكان كبودان و خانشان و نيز گروههاي ويژه گشت و كنترل سيار واحدهاي تابعه اداره كل واقع در شهرستانهاي مجاور پارك با بهره گيري از شناورهاي تندرو و وسايل ارتباطي مدرن حراست و حفاظت از پارك را انجام مي دهند.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

محورها و شبكه هاي ارتباطي

محورهاي زميني

محور ارتباطي ايران تركيه كه از سه محور و مسير عمده صورت مي پذيرد.

دو مسير ان جاده اي و مشتمل بر جاده اروميه سرو و اروميه بازرگان و يك مسير ان راه اهن كه از طريق تبريز و شمال سلماس به راه اهن تركيه اتصال مي يابد از اين ميان دو محور اروميه ‚ بازرگان و راه اهن از مهمترين شبكه هاي ارتباطي كشور محسوب مي شوند كه بويژه مسير بازرگان تركيه همواره نقش يك شريان حياتي را ايفا كرده است.

راه اهن

محور ارتباطي دريائي

1 ) از طريق جاده شهيد كلانتري

2 ) بوسيله بنادر ساحلي كه عمدتا خدمات ارتباطي مربوط به جزاير درياچه را تامين مي نمايد.

محور ارتباطي هوائي

كه از طريق فرودگاه اروميه تهران به كليه مراكز فرودگاهي كشور اتصال مي يابد.

زمينه ها سرمايه گذاري در زمينه گردشگري

استان اذربايجان غربي با توجه به سابقه تاريخي و تمدن كهن حتي قبل از ورود ارياييها به ايران از وجود گونه هاي مختلف امكانات گردشگري و اماكن تاريخي و جاذبه هاي طيبعي و تفريحي برخوردار بوده است.

موقعيت خاص جغرافيايي استان و هم مرز بودن ان با چند كشور همسايه و وجود جاده ابريشم و ارتباط با دروازه هاي اروپايي مي تواند بهترين انگيزه و توقفگاه مناسبي براي گردشگران داخلي و خارجي بشمار ايد.

لذا سرمايه گذاري زير بنايي از طريق دولت و بخش خصوصي در جهت احيا قابليت هاي گردشگري استان قابل پيش بيني است كه با اندك سرمايه گذاري مي توان شاهد به فعليت دراوردن اين گونه اماكن و در نهايت موجب شكوفائي و رونق اقتصادي منطقه را بدنبال خواهد داشت ‚ بوده باشيم.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

شيلات

منابع ابي استان

درياچه هاي طيبعي و درياچه هاي سدهاي مخزني و انحرافي

ابگيرها و اب بندها

رودخانه ها

رودخانه هاي بزرگ : ارس ‚ گدار ‚ زرينه رود ‚ سيمينه رود ‚ مهاباد چاي ‚ لاوين

رودخانه هاي معمولي

چشمه ها و قنات ها و چاه هاي ارتزين

زمينه هاي فعاليت و سرمايه گذاري در بخش شيلات :

احداث مجتمع ها و مزارع پرورش ماهيان گرم ابي و سرد ابي

احداث مراكز تكثير بچه ماهيان گرمابي و سرد ابي

احداث مزارع و پرورش ماهيان سرد ابي به روش مدار بسته

استحصال و عمل اوري سيست و بيوماس ارتمياي درياچه اروميه

اجراي پرورش قزل الا در قفس

پرورش مصنوعي ارتميا در استخر خاكي

استحصال و صدور شاه ميگوي از اب شيرين سد ارس

ايجاد صنايع شيلاتي اعم از سرد خانه ‚ كارگاه فيله و بسته بندي و ...

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

دامپروري

دام بزرگ: گاو اصيل ‚ گاو دورگ ‚ گاو بومي ‚ گاو ميش ‚ شتر ‚ تك سمي ها و نژادهاي اسب در استان اذربايجان غربي

دام كوچك : گوسفند ماكوئي ‚ گوسفند قزل ‚ گوسفند هركي ‚ گوسفند شين بش ‚ گوسفند افشاري ‚ بز

طيور : مرغ بومي استان ‚ مرغ مادر گوشتي ‚ مرغ گوشتي صنعتي ‚ مرغ تخم گذار صنعتي

زنبور عسل

صنايع جنبي: صنايع خوراك دام و طيور ‚ صنايع لبني ( واحد صنايع تبديلي ‚ واحدهاي پنير سازي ) صنايع ساير فراورده ها ( كشتارگاه هاي مرغ ‚ كشتارگاه دام ‚ كارخانجات فراوري گوشت ‚ جدول كارخانجان خوراك دام و طيور )

زمينه هاي سرمايه گذاري در بخش دام و طيور

با توجه به جداول و امار ارائه شده در بخشهاي مختلف دام و طيور و توانائيهاي بالقوه در خصوص بخش دام و طيور استان ‚ براي جذب سرمايه هاي خصوصي وجود دارد كه در زير ‚ به مواردي بطور كلي اشاره مي شود و در صورت تقاضاي سرمايه گذاري ‚ اطلاعات بيشتري از طرف ادارات مربوطه در اختيارشان قرار خواهد گرفت :

1 ) ايجاد صنايع مورد نياز شير توليدي استان از مركز جمع اوري شير گرفته تا توليد انواع مختلف لبنيات از قبيل انواع ماست صنعتي ‚ كره ‚ خامه و ساير فراورده هاي مربوطه در بسته بنديهايي با اندازه هاي مختلف مطابق با استانداردهاي لازم و قابل رعايت با توليدات داخلي و خارجي كه علاوه بر تامين نيازهاي داخلي استان به ساير استان ها و ساير كشورهاي نيز قابل ارسال باشد.

2 ) ايجاد صنايع مورد نياز توليدات فرعي دام و طيور از قبيل پوست ‚ پشم ‚ روده و ساير موارد

3 ) ايجاد صنايع تبديلي تخم مرغ از قبيل توليد پودر تخم مرغ و ساير فراورده هاي مربوطه در مناطقي از استان كه توليد تخم مرغ زياد مي باشد ‚ از قبيل شهرهاي خوي و اروميه ... پيشنهاد مي گردد.

4 ) ايجاد مجتمعي صنعتي مربوط به توليدات زنبور عسل از قبيل بسته بندي عسل ‚ توليدات مواد غذائي مربوط به عسل از قبيل شكلات ‚ بيسكويت ‚ ادامس و ...

5 ) ايجاد دامداري هاي كوچك و بزرگ ‚ ترجيحا واحدهاي دامداري گاو اصيل شيري و گاوميش

6 ) ايجاد واحدهاي بزرگ بصورت كشت و صنعت كه پروسه توليد يك چرخه كامل از توليد تا مصرف را مي نمايد ‚ البته پيشنهاد مي شود واحدهاي مذكور در زمينهاي پاي سد احداث گرديده و از توليد علوفه و نگهداري دام كه ( ترجيحا گاو شيري اصيل و گاوميش ) و ايجاد واحدهاي صنعتي كوچك صنايع تبديلي در ان پيش بيني شود ‚ البته با سرمايه گذاري كامل بخش خصوصي

7 ) با توجه به اينكه استان فعلا از نظر دان مرغي و علوفه خودكفا نبوده ‚ سرمايه گذاري در اين بخش نيز در صورت وجود زمين كافي ‚ سوداور بوده و پيشنهاد سرمايه گذاري مي شود

8 ) سرمايه گذاري در بخش هاي خدمات رساني به بخش هاي خدمات رساني به بخش دام و طيور و توليد انواع ماشين الات مختلف مورد نياز از قبيل ماشين الات واحدهاي مرغداري ‚ دامداري هاي صنعتي ‚ صنايع وابسته و ساير خدمات نيز پينهاد مي گردد.

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

معدن

زمينه هاي سرمايه گذاري در بخش معدن:

زمينه هاي سرمايه گذاري در بخش اكتشافات :

الف ) سرمايه گذاري اكتشافات بخش خصوصي

ب ) زمينه سرمايه گذاري در تيتان

ج ) زمينه سرمايه گذاري در مس

د ) درياچه اروميه و منابع اقتصادي ان

زمينه هاي سرمايه گذاري در بخش بهره برداري :

- معدن سنگ تزئيني شماره 3 قره باغ

- معدن سيليس ياريم قيد خوي

- معدن سنگ چيني شماره 4 دشت قوره

- معدن سنگ چيني شماره 5 دشت قوره

- معدن سنگ چيني دندور پسوه

- معدن زرنيخ باشكند ماكو

- معادن كنگلومراي عالي چين

- معدن سنگ چيني شماره 3 دشت قوره

زمينه هاي سرمايه گذاري در بخش فراوري :

- واحدهاي دانه بندي و پودر سنگ

- سنگبري گرانيت

- توليد سنگفرش گرانيتي

- واحد پودرهاي ميكرونيزه

- نمك دانه بندي يددار

- واحد فراوري تيتان و طلا

موادمعدني موجود در استان : سنگ اهك ‚ سنگ گچ ‚ سنگ لاشه ‚ سنگ چيني ‚ سنگمرمريت ‚ سنگ تراورتن ‚ سنگ مرمر ‚ سنگ زرنيخ ‚ سنگ اهن ‚ سنگ سيليس ‚ پوكه معدني ‚ خاك نسوز ‚ پوزالان ‚ نمك ابي و سنگي ‚ گرانيت ‚ ميكا ‚ دولوميت ‚ طلا ‚ تالك ‚ سينيت ‚ كروميت ‚ باريتين .