۩۞۩ ويژه نامه وفات جانگداز فاطمه معصومه (س) ۩۞۩

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

همراهان حضرت معصومه

روشن است كه حضرت معصومه سلام الله عليها در شرايط حاكم بر آن عصر و نا امنى جاده‌ها، با همراهانى قابل اعتماد و مسلح به مسافرت پرداخت. اگر حسن بن محمدقمى، نويسنده تاريخ قم سخن از آن به ميان نياورده است، دليل بر عدم صحتش نيست. به نظر مى‌رسد كه نويسنده مزبور تنها به بخشى از تاريخ زندگانى حضرت معصومه سلام الله عليها اشاره كرده يا تنها بر بخشى از حقايق آن دست يافته است.

در كتاب الانساب، اثر مجدى، نسب شناس معروف از همراهى ميمونه، خواهر حضرت معصومه سلام الله‌ عليها با ايشان در آن سفر مهم ياد شده است.(1)

با توجه به سخن آية الله مرعشى نجفى كه در كنار حضرت معصومه سلام الله عليها دو كنيز ايشان نيز دفن شده‌اند، مى‌توان حدس زد كه آنان هم در مسافرت به مرو ملازمش بودند(2)؛ يكى از نويسندگان درباره همسفر بودن حمزة بن موسى بن جعفر با حضرت معصومه در هجرت به مرو مى‌گويد: "در نسخه(اى) از كتاب تاريخ قم مذكور بوده كه حمزة بن موسى بن جعفر همراه فاطمه بوده و معلوم است (كه) ناموس كبرى تنها و بى‌محرم از مدينه تا مشهد حركت نمى‌كند. گويا حمزه بعد از وفات فاطمه (زنده) بوده و در قم وفات كرده است." وى در دنباله، درباره همراهى ميمونه با حضرت معصومه سلام الله عليها مى‌گويد: "مى‌توان گفت كه ميمونه با فاطمه بوده تا (آن كه سرانجام) در نزد آن حضرت مدفون شده است."(3)

در برخى از كتاب‌هايى كه صحت مطالب آن‌ها به اثبات نرسيده، درباره همسفران حضرت معصومه سلام الله عليها آمده است:

"... ستّي* فاطمه، ملقب به معصومه خاتون در سال دويست و يك هجرى، زمان ولايتعهدى حضرت امام رضا عليه‌السلام با برادران خود؛ فضلعلى و جعفر و هادى و قاسم و زيد، با بعضى از برادرزادگان و چند خدمه از بغداد به عزم ديدار برادر، عازم خراسان شدند. بعد از طى طريق چون به شهر ساوه ـ كه يك منزلى قم است ـ رسيدند، ملحدان ساوه با خبر شدند (و) در صدد اذيت (آنان) برآمدند؛ با امامزادگان محاربه كردند. آخرالامر تمامى امامزادگان كه بيست و سه نفر بودند، شهيد شدند. چون اهالى قم خبر يافتند، بشتافتند. وقتى رسيدند كه امامزادگان شهيد شده بودند. پس آنان را دفن نموده، ستى فاطمه را با خدم و حشم به قم بردند و در خانه موسى بن خزرج فرود آوردند..."(4)

يكى از پژوهشگران درباره همراهان حضرت معصومه سلام الله عليها مى‌گويد: در رساله مجدى آمده است كه حضرت معصومه سلام الله عليها به همراه يكى از خواهران خود به زيارت برادرش شتافت. در آن سفر پنج تن از برادرانش و فرزندان آنان و گروهى از خادمان همراهيش كردند. به احتمال قوى، آن پنج نفر جعفر، زيد، فضل، قاسم و هادى بودند.

وقتى آنان به ساوه رسيدند، جمعى از مخالفان معترضشان شدند و تنى چند از همراهان حضرت معصومه سلام الله عليها را كشتند. شاهد بر اين مدعا اين است كه سه تن از نامبردگان در ساوه دفن هستند.(5)

در كتاب كنزالانساب(6)، درباره همراهان حضرت معصومه سلام الله عليها مى‌خوانيم: "اما ستى فاطمه بنت امام موسى كاظم عليه السلام و برادران (وى به نام‌هاى) فرضعلى بن امام موسى كاظم و جعفر و باقر و ساقر و حيدر و ابوذر و آذر و صادق و خاطى و هادى و قاسم و زيد و مالك و ادهم و قائم و صائم و حاكم و سپهسالار و حسين و ابوطالب و جمله(اى) از امامزادگان (كه) 23 نفر بودند، از بغداد روى به ولايت قم نهادند. چون به شهر قم رسيدند، ملحدان ساوه خبر(دار) شدند (و) روى به شهر قم نهادند و با امامزادگان مجادله بسيار كردند. آخرالامر حضرت ستّى فاطمه را در شهر قم شهيد كردند، با تمامى امامزادگان مذكور."(7)

در كنزالانساب، درباره علت مهاجرت گروه فوق آمده است: "و چون مامون الرشيد ديد كه كار(8) از دست رفت و مى‌رود، در فكر آن افتاد كه حضرت رضا عليه السلام را شهيد كند. و حضرت (وقتى) از مكر وى خبردار شده، نامه فرستاد به ولايت مدينه رسول خدا صلي الله عليه و آله بدين مضمون كه چون نوشته من به شما برسد، بى‌توقف نزد من آييد."(9)

نيز در كنزالانساب آمده است:

"چون نامه على بن موسى الرضا عليه السلام به مدينه رسيد، جمله امامزادگان چون نام آن حضرت بديدند، به محبت او بگريستند. و آنگاه ابراهيم گفت: اى برادران، ما را يك بزرگى مى‌بايد كه خيل و حشم را تواند برد. امامزاده هادى گفت: اى برادران و عزيزان، ما را لازم است كه به روضه رسول الله صلي الله عليه و آله برويم و سلام كنيم و رخصت جوييم. پس هر كه را رسول خدا صلي الله عليه و آله جواب سلام باز دهد، آن كس مهتر باشد..." (10)

جعفر مرتضى عاملى، پژوهشگر سترگ معاصر درباره همراهان حضرت معصومه سلام الله عليها و علت وفات ايشان مى‌گويد: حضرت معصومه سلام الله عليها در راس يك قافله 22 نفرى متشكل از علويان و برادران امام رضا عليه السلام براى ديدار با آن امام همام رهسپار ايران گرديد. وقتى مامون از ورود آنان اطلاع يافت، دستور داد همگى آنان را از ميان بردارند. لذا تمامى افراد گروه مزبور به قتل رسيدند. گويند حضرت معصومه سلام الله عليها نيز به طريقى در شهر ساوه مسموم شده و پس از مدتى كوتاه به شهادت رسيد.(11)

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

وقايع پس از رحلت

بعد از رحلت حضرت معصومه سلام الله عليها زنان آل سعد او را غسل دادند و كفن كردند. آل سعد گورستان عمومى شهر را دور از شان و مقام ايشان مى‌دانستند. بنابراين جنازه مطهر او را به باغ موسى بن خزرج(12) كه از پيش براى دفن وى تعيين شده بود، بردند و در بخش جنوبيش، در سردابى حفر كردند.(13)

در آن هنگام، در ميان اشعريان (آل سعد) بر سر اين كه چه كسى شايستگى دفن آن بدن مقدس را دارد، اختلاف روى داد. در همين زمان، دو سواركار نقابدار از طرف رودخانه قم به پيش آمدند. وقتى نزديك آن بدن مطهر رسيدند، از اسب پياده شدند. نخست بر آن نماز گزاردند و سپس وارد سردابى كه براى تدفين وى مهيا گشته بود، شدند و با كمك يكديگر او را به خاك سپردند. آن گاه بدون اين كه با كسى سخن بگويند، آن محل را ترك كردند. كسى نفهميد آنان چه كسانى بودند.(14)

درباره افرادى كه حضرت معصومه سلام الله عليها را دفن كردند، آمده است:

"چون در آن عصر چند تن از برادران فاطمه در روستاهاي اطراف قم بودند ـ كه چهار نفر در آوه و يك نفر در شاه‌سواران مى‌زيستند ـ مى‌توان گفت كه سواران مزبور برادران فاطمه بوده‌اند كه از ورود خواهر خود به قم آگهى يافته، براى ديدار وى آمده، به سراى موسى بن خزرج رفته، بر رحلت خواهر خويش پى مى‌برند و براى آن كه شناخته نشوند، لثام (دهان بند) مى‌بندند و در مراسم مزبور شركت مى‌جويند... ."(15)

به نظر ما آن دو سواركار برادران آن حضرت نبودند، چون در آن صورت حتما آل سعد ـ كه خود را متولى كفن و دفن وى مى‌دانستند ـ از خود عكس العملى نشان مى‌دادند. با توجه به احاطه علمى ائمه(عليهم السلام) بر جهان طبيعت و ماوراى آن، احتمال مى‌رود كه آن دو سواركار، امام رضا و امام محمدتقى عليهماالسلام (16) بودند، كه با "طى الارض"(17) يا طريقه‌اى ديگر خود را به آن ناحيه رسانده بودند، تا كسى از نامحرمان دست خود را، حتى از پشت پوشش به بدن مطهر حضرت معصومه سلام الله عليها نزند.

مولف تاريخ قم درباره آن دو سواركار مى‌گويد: "محتمل است يكى پدر بزرگوارش، موسى بن جعفر عليهماالسلام و ديگرى برادر عاليقدرش, حضرت رضا عليه السلام بوده‌اند و اين دلالت بر نهايت جلالت قدر آن مخدره دارد؛ زيرا امام است كه جز امام، ديگرى او را دفن نمى‌نمايد." (18)

نكته‌اى كه در سخن فوق وجود دارد، اين است كه امام موسى بن جعفر عليهماالسلام در آن هنگام در قيد حيات نبود. بنابراين شايد آن دو، امام رضا و امام جواد عليهماالسلام يا امام رضا و فرشته‌اى در صورت انسان يا دو فرشته در صورت انسان و يا دو تن از اولياى برگزيده الهى بودند، كه به فرمان حق، به دفن حضرت معصومه سلام الله عليها پرداختند.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

تا مشرق ديدار برادر
مهربان آمد و مهربان‌تر ماند

قدم به‌ديدگان مردماني گذاشت كه محبتشان در آينه روايات بر هيچ ‌كس پوشيده نيست. امام ما، رضا عليه‎السلام نداي "طوبي لهم" را برايشان سر داده بود،(1) و حضرت صادق عليه السلام سلام خويش و خداي خويش را قرن‌ها پيش برايشان هديه فرستاده بود. (2)

بيش از صدسال از ورود اولين ساكنان اين سرزمين مي‌گذشت. اعراب اشعري در سال 83 ه .ق با هجرت از مدينه به ‌اين سرزمين، قم را بنا كردند.(3) و بعد از گذشت سال‌ها، دوباره بانويي از شهر پيامبر آمده بود تا احياگري كند. آمد و ماند و آفتاب مهربانيش تا ابد، دل‌هاي عاشقان را روشنايي خواهد بخشد.

در سال 201 ه . ق. ردّپاي خورشيد را پي ‌گرفت و به ‌اين سرزمين رسيد. يك ‌سال از آن ‌زمان كه قافله‌سالار رأفت و مهرباني به تبعيد بردگان خشم و شهوت رفته بود، مي‌گذشت. سفري كه پايانش را پدرانش به او نويد داده بودند. او رفته بود و دل‌هاي فراواني به دنبال او.و قلب قم به عشق يكي از مسافران خورشيد مي‌تپيد.

امام رضا عليه السلام بارها و بارها بهشت را به پاي خواهر ريخته و زائرانش را بهشتي معرفي كرده است: «هر كس او را زيارت كند، بهشت براي اوست.»

نسبش در استواري به ابراهيم خليل، در عطوفت به عيسي و در علم به موسي مي‌رسيد. نبوت و امامت در رگ‌هايش جريان داشت. فرزند امام موسي بن جعفر عليهماالسلام بود و نجمه خاتون.

خواهر امام رضا عليه السلام به «معصومه» و «كريمه» ملقّب است. عرش و فرش مستمند خوان كرم اويند.

هم ‌‎نام بانويي از آسمان‌ها و مام آب‌ها و آيينه‌ها و نامش فاطمه است، و چه فضيلتي برتر از اين‌كه هم دختر امام است و هم خواهر امام و هم عمه امام.

در خانداني از علم و فضيلت پرورش يافته و به ‌حتم از بزرگان علم مي‌باشد. چه ‌كسي بهتر از دختر امام، كه سخنان پدر و اجدادش را خوب فرا گيرد و به تشنگان معارف الهي برساند. از اين‌رو، روايات فراواني از پدرانش نقل كرده و به ما رسيده است.

امام ما، رضا عليه السلام قطعاً به ‌وجود چنين خواهري مي‌بالد. خواهري كه مسير طولاني مدينه تا شهر قم را براي تجديد پيمان و ديدار او پيمود و سختي‌هاي راه را تحمل كرد تا داستان عشق حسين و زينب عليهماالسلام را بازخواني كند و با حضور خويش، مرهمي بر زخم‌هاي برادر باشد.

معصومه، پا به پاي حسينش به حكم عشق
چون زينبي براي رضا جلوه مي‌كند!

او را غسل و كفن نمودند و تا قبرستان «بايلان» تشييع كردند. هنگام دفن به‌دليل نبودن محرم، دچار مشكل شدند. قرار شد پيرمردي به ‌نام «قادر» اين ‌كار را انجام دهد. ناگهان دو سوار از سمت ريگ‌زار و بيابان آمدند. پياده شدند و بر جنازه، نماز خواندند. جسم پاكش را در سردابي، كه قبلاً آماده شده بود، نهادند؛ سپس بدون‌سخني سوار شدند و رفتند و كسي هم آن‌ها را نشناخت. آية ‌الله فاضل لنكراني مي‌فرمودند: «بعيد نيست اين دو بزرگوار، امام معصوم باشند.»

[نرگس منتظر]

آن بانویی که دختر موسی بن جعفر(س) است

دخت علی و فاطمه ، بنت پیمبر (ص) است


مـهـتـابی از تـلألـو خـورشـیـد انـبـیــا اسـت

یک فاطمه است و زاده ی زهرای اطهر است


او را لقب به حضرت معصومه (س) داده اند

در پاکدامنی چو همانند مادر است


با کاروانی از مدینه بیـامد به سمت قم

قصدش رضای خالق و شوق برادر است


او خواهـر امــام رضــا ، ثامـن الحجج (ع)

هم عمـه ی امام جواد است و مهتر است


اینک که روز رحلت آن « بی بی » آمده

دل های شیعیان ز وفاتش مکدر است

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

زيارت نامه آن حضرت

در كتب مزارات كیفیت زیارت حضرت معصومه (علیها السلام) را چنین نقل نموده‌اند كه چون به نزدیك قبر مطهر رسیدی بایست در بالای سر حضرت رو به قبله.
پس ذكر "الله اكبر" را 34 مرتبه و ذكر "سبحان الله" را 33 مرتبه و ذكر "الحمدلله" را 33 مرتبه بگو .

پس اتمام این اذكار، زیارتنامه را بخوان :



اَلـسَّلامُ عَـلى آدَمَ صَـفْوَةِ الله ِ؛
سـلام بـر حـضـرت آدم بـرگزیده خـدا

اَلسَّلامُ عَلى نوُح نَبِىِّ الله ِ ؛
سلام بر حضرت نوح پیامبر خدا

اَلسَّلامُ عَلى ا ِبْراهیمَ خَلیل ِ الله ؛
سلام بر حضرت ابراهیم دوست خدا

اَلسَّلامُ عَلى موُسى كَلیم ِالله ِ ؛
سلام بر حضرت موسى هم صحبت خدا

اَلسَّلامُ عَلى عیسى روُح ِ الله ِ؛
سلام بر حضرت عیسى روح الله

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا خَیْرَ خَلْقَ الله ِ ؛
سلام بر تو اى رسول خدا

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا صَفِىَّ الله ِ ؛
سلام بر تو اى برگزیده خدا

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا مُحَمّدَ بْن عَبْد ِالله ِ،
خاتَمَ النَّبِیّینَ ؛ سلام بر تو اى محمّد بن عبداللّه خاتم پیامبران

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ عَلىَّ بْنَ اَبى طالِب ،
وَصِىَّ رَسوُل ِ اللّه ؛ سلام بر تو امیر مؤمنان علىّ بن ابى طالب وصىّ رسول خدا .

اَلسَّلامُ عَلَیْك ِ یا فاطِمَةُ سَیِّدَةَ نِساءِ الْعالَمینَ ؛
سلام بر تو اى فاطمه، اى بزرگ بانوى بانوان اسلام

اَلسَّلامُ عَلَیْكُما یا سِبْطَىْ نَبِىِّ الرَّحْمَة ؛
سلام بر شما اى دو سبط پیامبر رحمت،

وَ سَیِّدَىْ شَباب ِ أَهْل ِ الْجَنَّة ِ ؛
و اى دو سرور جوانان اهل بهشت

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا عَلِىَّ بْنَ الْحُسَیْن ؛
سلام بر تو اى على بن حسین

سَیِّدَ الْعابِدینَ وَ قُرَّةَ عَیْن ِ النّاظِرینَ ؛
اى سرور عبادت پیشگان اى فروغ دیده بینندگان

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِىٍّ، باقِرَ الْعِلْم ِ بَعْدَ النَّبِىِّ ؛
سلام بر تو اى محمّد بن على، اى شكافنده علم بعد از پیامبر

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّد الصّادِقَ الْبارَّ الْامینَ ؛
سلام بر تو اى جعفر بن محمّد، اى راستگوى نیكوكار امین

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا موُسَى بْنَ جَعْفَر الطّاهِرَ الطُّهْرَ ؛
سلام بر تو اى موسى بن جعفر، اى پاك و پاكیزه

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا عَلِىِّ بْنَ موُ سَى الرِّضَا الْمُرْتَضى ؛
سلام بر تو اى على بن موسى اى پسندیده

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِى التَّقِىَّ ؛
سلام بر تو اى محمّد بن على اى خویشتندار

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا عَلِىِّ بْنَ مُحَمَّد النَّقِىَّ النّاصِحَ الْأَمینَ ؛
سلام بر تو اى على بن محمّد اى پاك سرشت و خیرخواه و امین،

اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا حَسَنَ بْنَ عَلِىٍّ ؛
سلام بر تو اى حسن بن على

اَلسَّلامُ عَلَى الْوَصِىِّ مِنْ بَعْدِه ِ ؛
سلام بر وصى بعد از او

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى نُورِكَ وَ سِراجِكَ، وَ وَلِىِّ وَلِیِّكَ ؛
بار خدایا صلوات بفرست بر نور و چراغ روشنگرت، بر ولىّ

وَ وَصِیِّكَ، وَ حُجَّتِكَ ولیّت، عَلى خَلْقِكَ ؛
بر وصىّ وصیّت، بر حجّت خود بر بندگانت .

اَلسَّلامُ عَلَیْك ِ یا بِنْتَ رَسوُل الله ؛
سلام بر تو اى دختر رسول خدا

اَلسَّلامُ عَلَیْك ِ یا بِنْتَ فاطِمَةَ وَ خَدیجَةَ ؛
سلام بر تو اى دختر فاطمه و خدیجه

اَلسَّلامُ عَلَیْكِ یا بِنْتَ اَمیر ِالْمُؤْمِنینَ ؛
سلام بر تو اى دختر امیر مؤمنان

اَلسَّلامُ عَلَیْك ِ یا بِنْتَ الْحَسَن ِ وَ الْحُسَیْنِ ؛
سلام بر تو اى دختر امام حسن و امام حسین

اَلسَّلامُ عَلَیْك ِ یا بِنْتَ وَلِىِّ الله ِ ؛
سلام بر تو اى دختر ولىّ خدا

اَلسَّلامُ عَلَیْكِ یا اُخْتَ وَلِىِّ الله ؛
سلام بر تو اى خواهر ولىّ خدا

اَلسَّلامُ عَلَیْكِ یا عَمَّةَ وَلِىِّ اللهِ ؛
سلام بر تو اى عمه ولىّ خدا

اَلسَّلامُ عَلَیْكِ یا بِنْتَ موُسَى بْنِ جَعْفَر ؛
سلام بر تو اى دختر موسى بن جعفر

وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَكاتُهُ ؛
رحمت و بركات خدا بر تو باد.

اَلسَّلامُ عَلَیْك، عَرَّفَ اللهُ بَیْنَنا وَ بَیْنَكُمْ فِى الْجَنَّة ؛
سلام بر تو، خداوند آشنایى برقرار كند میان ما و شما

وَ حَشَرَنا فى زُمْرَتِكُمْ، وَ أَوَرَدْنا ؛
و ما را در زمره شما محشور كند، و ما را

حَوْضَ نَبِیِّكُمْ، وَ سَقانا بِكَأْس جَدِّكُمْ مِنْ یَد ِ؛
بر حوض پیامبر شما وارد كند، و ما را با كاسه جدّ شما از دست

عَلِى ِّ بْن ِ اَبى طالِب، صَلَواتُ الله عَلَیْكُمْ ،
علىّ بن ابى طالب سیراب كند ـ صلوات خدا بر شما باد

أَسْئَلُ الله أَنْ یُر ِیَنا فیكُمُ السُّروُرَ وَ الْفَرَجَ ،
از خداوند مى‎خواهم كه سرور و فرج شما را به ما بنمایاند،

وَ أَنْ یَجْمَعَنا وَ إِیّاكُمْ فى زُمْرَة ِ جَدِّكُمْ مُحَمَّد ،
ما و شما را در زمره جدّ بزرگوارتان حضرت محمّد ـ كه

صَلَّى اللهُ عَلَیْه ِ وَ آلِه ِ، وَ أَنْ لا یَسْلُبَنا ؛
درود خدا بر او و آلش باد ـ گرد آورد، و معرفت شما را

مَعْرفَتَكُمْ، إِنَّهُ وَلِىِّ قَدیرٌ ؛
از ما نگیرد، كه او صاحب اختیار و مقتدر است .

أَتَقَرَّبُ إِلَى الله بِحُبِّكُمْ وَ الْبَرإَة ِ مِنْ أَعْدائِكُمْ ؛
به سوى خداوند تقرّب مى‎جویم با محبّت شما و بیزازى از دشمنان شما

وَ التَّسْلیم ِ إِلَى الله ِ، راضِیاً بِه ِ غَیْرَ ؛
و با تسلیم شدن به فرمان خدا، از روى رضایت، نه

مُنْكِر وَ لا مُسْتَكْبِر وَ عَلى یَقین ِ ما أَتى بِه ِ؛
انكار و نه استكبار، و با یقین به آنچه

مَحَمَّدٌ وَ بِهَ راض، نَطْلُبُ بِذلِكَ وَجْهِكَ ؛
حضرت محمّد (ص) آورده و به آن راضى هستم، با این عقیده عنایت تو را مى‎طلبم

یا سَیِّدى، اَللّهُمَّ وَ رِضاكَ وَ الدّارَ الْآخِرَةِ؛
اى سرور من، خدایا رضایت ترا و سراى آخرت را خواستارم .

یا فاطِمَةُ اِشْفَعى لى فِى الْجَنَّةِ ؛
اى فاطمه(معصومه) در مورد بهشت از من شفاعت كن ،

فَاِنَّ لَكَ عِنْدَاللهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ؛
كه ترا نزد خدا مقام رفیعى است.

اَللّْهُمّ اِنى اَسْئَلُكَ أَنْ تَخْتِمَ لى بِالسَّعادَةِ ؛
خداوندا من از تو مى‎خواهم كه عاقبت امر مرا به سعادت ختم كنى ،

فَلا تَسْلُبْ مِنّىِ ما أَنَا فیهِ، وَلاحُولَ وَ لا قُوَةَ؛
پس عقایدى كه دارم از من نگیر، كه هیچ نیرو و قدرتى

إِلا بالّله الْعَلِىِّ الْعَظیم ِ ؛
جز خداوند بزرگ و والا نیست .

اَللّهُمَ اسْتَجِبْ لَنا، وَ تَقَبَّلْهُ بِكَرَمِكَ وَ عِزَّتِكَ ؛
خداوندا دعایم را مستجاب كن، و آن را به كرم و عزت

وَ بِرَحْمَتِكَ وَ عافِیَتَكَ، وَ صَلَّى الّلهُ عَلى مُحَمَّد؛
و رحمت و عافیت خود از من قبول فرما، بر محمّد و همه

وَ آلِه ِ أَجْمَعینَ، وَ سَلَّمَ تَسْلیما؛
اهل بیت او صلوات فراوان و درود بى پایان بفرست

یا أَرْحَمَ الرّاحِمینَ .
اى بخشنده‎ترین بخشندگان .

[نرگس منتظر]

معصومه عصمت آموز

به جان پاک تو ای دختر امام، سلام
به هر زمان و مکان و به هر مقام، سلام

تویی که شاه خراسان بود برادر تو
بر آن مقام رفیع و بر این مقام، سلام

هر کس با محبت آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم بمیرد، شهید مرده است .
"حضرت معصومه علیهاالسلام"


بی‎بی جان! سلام.

باز هم آمده‎ام، با دلی لبریز از شوق، با چشمانی در انتظار، آمده‎ام تا بار دیگر در آستانه‎ات، سر ادب در خاک تواضع نهم و راز مگو را، چون سفره دل عاشقان مهجور، پیش تو بگشایم.

زمانه غریبی است.
بوی غربت چیزی نیست که مشام ما آن را حس نکند.

اما ... عطر آشنایی هم وجود دارد.

اگر عده‎ای ولایت را همچون طعامی دیر هضم می‎یابند،
انبوهی عظیم نیز، آن را همچون "شراب طهور"، همچون" تسنیم" و " کوثر" می‎دانند
و جرعه جرعه جان تشنه خود را از زلال آن سیراب می‎کنند.

خانم!
میلیون‎ها دل عارف و جان شیفته وجود دارد که یک لحظه حضور در رواق روشن یک "حرم" را با عمری تنفس در مکانی بدون شما اهل بیت عوض نمی‎کنند.

دو رکعت نماز عاشقانه در حریم "ولی خدا" را به هیچ لذت و تفریحی نمی‎فروشند.

وقتی یک زیارت با معرفت، برابر با هزار حج و عمره مقبول است، کدام سرمایه گذاری است که نخواهد به سودآوری و بهره‎وری این تجارت معنوی برسد؟

بانوی نجیب عترت!
خدا را شاکریم که طعم محبت شما را به ما چشانده است.

معصومه عصمت آموز!
کریمه اهل بیت !
ما هنوز محتاجیم و نیازمند. نیاز ما به قدر کرم شماست ما را رها نکنید.

[نرگس منتظر]

نظرى بر اسامى و القاب حضرت فاطمه معصومه سلام الله عليها

فاطمه
اين مجلله عظيم الشان هم نام حضرت زهرا(س)و فاطمه يافاطمه کبرى‏ناميده شده است.
در روايتى درباره مقام والا و عظمت‏شان حضرت زهرا(س)و علت‏ناميده شدن ايشان به فاطمه آمده است:
محمد بن مسلم گفت: از ابوجعفر امام باقر(ع)شنيدم که فرمود:

فاطمه داراى جايگاهى کنار در جهنم است.
وقتى روز قيامت مى‏شود،ميان دو چشم هر نفر، مومن ياکافر نگاشته مى‏شود.
آنگاه به کسى‏که دوستدار اهل‏بيت است و گناهان فراوانى دارد، دستور داده‏مى‏شود به آتش افکنده گردد.
وقتى حضرت فاطمه آن شخص را مى‏بيند،مى‏گويد:
بارالها! مولاى من! مرا فاطمه نام نهادى و به واسطه من‏مى‏خواستى از کسانى که دوستدار من و ذريه‏ام هستند، درگذرى‏وعده‏ات حق است و تو از وعده‏ات تخلف نمى‏کنى.

در آن زمان خداوند عزيز و والامرتبه مى‏فرمايد:
درست گفتى، تورا فاطمه نام نهادم و مى‏خواستم به خاطرتو از کسى که دوستت‏دارد، و پيرو توست و به خاندانت علاقمند و پيرو آنان است،درگذرم.

پيمانم حق است و من خلف وعده نمى‏کنم; به اين سبب به‏بنده‏ام فرمان داخل شدن در آتش را دادم تاتو درباره او شفاعت‏کنى. تو را شفيع قرار دادم تا براى ملائکه و پيامبران وفرستادگانم و صاحبان اين توقفگاه، جايگاه و منزلتت درپيشگاه من‏مشخص شود.
هرکس را که ديدى ميان دو چشمش کلمه مومن است، مى‏گيرى‏و داخل بهشت مى‏کنى.

حضرت معصومه(س)نيز چون حضرت فاطمه زهرا(س)داراى مقام شفاعت‏است. و احتمالا ناميده شدن وى به فاطمه بى‏ارتباط بااين مقام‏نبوده است.
به هر تقدير به واسطه اين بانوى گرامى بسيارى ازشيعيان داخل بهشت مى‏گردند.
در اين‏باره امام صادق(ع) مى‏فرمايد:
«... الا ان للجنه ثمانيه ابواب، ثلاثه منها الى قم. تقبض فيهاامراه هى من ولدى و اسمها فاطمه بنت موسى تدخل بشفاعتها شيعتى‏الجنه باجمعهم.»
آگاه باشيد، براى بهشت هشت دراست; سه تا از آنها به سوى قم‏باز مى‏شود. در آنجا بانويى قبض روح مى‏شود. او از جمله‏فرزندانم، و نامش فاطمه دختر موسى است. به شفاعت او همه شيعيان‏داخل بهشت مى‏گردند.

برخى از نويسندگان در توضيح روايت فوق گفته‏اند:
مقتضاى اين خبر آن است که از براى آن مخدره(فاطمه معصومه)درنزد خداى تعالى مقام محمودى مى‏باشد که شفاعت نمودن آن مخدره‏باشد(در)روزجزا.

و از براى او نزد خدا شانى است عظيم که آن‏حضرت و هکذا برادرش حضرت رضا(ع) که در زيارتش مى‏فرمايد: «ان لک‏عندالله شانا من الشان.» و هکذا حضرت جواد.
درکتاب مفتاح‏الجنان مذکور است که حضرت رضا فرمود: هرکه زيارت کند او راهمچنان است که مرا زيارت کرده است. گرچه مولف مفتاح معلوم‏نيست، اما از احاديث معتبر نيز(چنين مطلبى)استفاده مى‏شود.
درحديث است که «من زار ذريتهما کانما زارهما» ; هرکس ذريه حضرت‏حسن و حسين را زيارت کند، مثل کسى است که خود آنها را زيارت‏کند.

حضرت معصومه و حضرت عبدالعظيم حسنى نيز مشمول همين حکم‏مى‏باشند.
آرى، حضرت معصومه از مقام محمود يعنى مقام شفاعت‏برخورداراست

معصومه
حضرت فاطمه معصومه مستغرق درعبادت، و از آلايش به معاصى وزشتيها پيراسته و عصمت مادرش زهرا(س)در او تجلى نموده است.
براساس پاره‏اى از روايات، لقب معصومه از سوى امام رضا(ع)به‏اين بانوى عظيم الشان اعطا گرديد.
علامه مجلسى دراين باره‏گويد:
امام رضا(ع)درجايى فرمود:
«من زار المعصومه بقم کمن‏زارنى‏» هرکس معصومه را در قم زيارت کند، مانند کسى است که مرازيارت کرده است.

کريمه اهل‏بيت
حضرت معصومه درزبان علما و فقهاى شيعه به لقب «کريمه‏اهل‏بيت‏» ياد مى‏شود. از ميان بانوان اهل‏بيت اين نام زيبا تنهابه او اختصاص يافته است.

بر اساس روياى صادق و صحيح نسب‏شناس گرانقدر مرحوم آيت‏الله‏ سيدمحمود مرعشى نجفى(م 1338 ه .)
اين لقب از طرف امام‏صادق(ع)برحضرت معصومه اطلاق شده است.
در اين رويا امام‏صادق(ع)به آيت الله نجفى که با دعا و راز و نياز تلاش پى‏گيرى‏را براى يافتن قبر مطهر حضرت زهرا(س)آغاز کرده بود، خطاب‏فرمود:

«عليک بکريمه اهل‏بيت‏» ; برتوباد به کريمه اهل‏بيت.

لقبهاى حضرت معصومه(س)از زيارتنامه‏ها
طاهره(پاکيزه); حميده(ستوده);بره(نيکوکار);رشيده(رشديافته); تقيه (پرهيزکار); رضيه(خشنود از خدا) ;مرضيه(مورد رضايت‏خدا); سيده طاهره(بانوى پاکيزه); سيده‏صديقه(بانوى بسيار راستگو); سيده رضيه مرضيه(بانوى خشنود ازخدا و مورد رضاى او); سيده‏نساء العالمين(سرور زنان عالم)

لقبهاى ديگر آن بانو
محدثه و عابده و مقدامه(بانوى پيشتاز)از ديگر صفات و القابى‏است که براى حضرت معصومه عنوان شده است.

منبع : سايت حضرت معصومه سلام الله علیها

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

راز ازدواج نكردن حضرت معصومه سلام الله عليها

اهميت ازدواج در اسلام

پيش از ورود به مبحث اصلي اين مقاله، بايد ياد آورشويم که در اسلام بر امر ازدواج تأکيد و سفارش فراوان شده است؛ تا آنجا که در قرآن، اين معجزه ماندگار الهي، آيات متعددي در اين باره وجود دارد؛ از جمله مي‌فرمايد:

وَأَنْكِحُوا اْلأَيامى‏ مِنْكُمْ وَ الصّالِحينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللّهُ واسِعٌ عَليم([5]؛

بايد مردان بي زن و زنان بي‌شوهر و کنيزان و بندگان خود را به نکاح درآوريد. اگر آنان فقير باشند، خداوند آنان را از فضل خويش بي‌نياز خواهد ساخت؛ زيرا خداوند وسعت دهنده و داناست.

خداوند در آيه ديگري مي‌فرمايد: و از نشانه‌هاي او (خداوند) اينکه همسراني از جنس خود شما براي شما آفريد، تا در کنار آنها آرامش يابيد و در ميان شما مودّت و رحمت قرار داد. در اين نشانه‌هايي است براي گروهي که تفکر کنند.

در روايات نيز تعبيرات تأمل برانگيزي دربارة ازدواج آمده است که به راحتي نمي‌توان از کنار آن گذاشت. پيامبر اکرم(ص) فرمود:

اَلنِّکاحُ سُنَّتي فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتي فَليس مِنّي[6]؛

ازدواج سنت من است؛ هر کس از سنت من رو بگرداند، از من نيست.

زني به امام باقر(ع) عرض کرد: من زن تارک دنيا هستم. حضرت فرمود: منظورت از ترک دنيا چيست؟ عرض کرد: نمي‌خواهم هرگز ازدواج کنم. حضرت پرسيد: چرا؟ عرض کرد: دنبال کسب فضيلت هستم. حضرت فرمود: از اين کار دوري کن. اگر در اين کار فضيلتي بود، فاطمه از تو به آن سزاوارتر بود. هيچ کس نيست که در فضيلت بر او سبقت گيرد.[7]

آن حضرت در جاي ديگر فرمود:

ما بُنيَ فِي الاِسلامِ بِناءً اََحَبُّ الِي اللهِ وَ اَعَزّ مِنَ التَّزويجِ[8]؛

هيچ بناي در اسلام محبوب‌تر و عزيز‌تر از ازدواج در نزد خداوند نيست.

از طرف ديگر، عزب بودن و مجرد زندگي کردن به شدّت نکوهش شده است. پيامبر اکرم(ص) فرمود:

شَرارُکُمْ عُزَّابُکُمْ، رَکْعَتانِ مِنْ مُتَأهِّلٍ خَيْرٌ مِنْ سَبعينَ رکْعَةً مِنْ غيْرِ مُتَأهِّلٍ؛[9]

بدترين شما، عزب‌ها (و بي همسران) هستند. دو رکعت نماز فرد متاهّل، بهتر است از هفتاد رکعت نمز غير متأهل.

حال اين پرسش رخ مي‌نمايد که حضرت معصومه(س) با آن مقام علمي و آگاهي‌اي که از دستور‌هاي اسلام و سنّت پيامبر اکرم(ص) داشت، چرا ازدواج نکرد و تشکيل خانواده نداد؟ از طرف ديگر، بر اثر موقعيت علمي و معنوي و زيارتي آن حضرت، بسياري از دختران امروز آن حضرت را به عنوان اسوه براي خود پذيرفته‌اند که روشن نشدن راز ازدواج آن حضرت، ممکن است بهانه‌اي براي فرار از ازدواج باشد.

اين نکته را هم اضافه کنيم که نه تنها حضرت معصومه(س) ازدواج نکرد، بلکه هيچ يک از دختران موسي بن جعفر ازدواج نکردند.

بررسي نظريات مختلف

احتمالات و نظريات مختلفي براي ازدواج نکردن آن حضرت بيان شده است که به برّرسي و صحت و سقم هر يک در پستهاي بعد مي‌پردازيم

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

1. وصيّت موسي بن جعفر(ع)

يکي از احتمالات که در واقع يکي از پاسخ‌ها به پرسش فوق است، اين است که خود حضرت موسي بن جعفر به دخترانش وصيت کرده تا ازدواج نکنند!

ابن واضح يعقوبي طرفدار اين نظريه است. سخن او در اين باب چنين است: موسي بن جعفر را هيجده پسر و 23 دختر، پسران عبارت بودند از : علي‌رضا، ابراهيم، عباس، قاسم، اسماعيل، جعفر، هارون، حسن، احمد، محمد، عبيدالله، حمزه، زيد، عبدالله، اسحاق، حسين، فضل و سليمان.

موسي بن جعفر وصيت کرد که دخترانش شوهر نکنند و هيچ کس از آنان شوهر نکرد، مگر ام سلمه که در مصر به ازدواج قاسم بن محمد بن جعفر بن محمد در آمد و در اين‌باره ميان قاسم و خويشاوندانش جريان سختي پيش آمد؛ تا آنجا که قاسم قسم خورد که جامه از وي دور نکرده است و جز آنکه عقد موقتي بسته شده براي محرميّت در مسير رفتن به حج رفتن منظوري نداشته است.[10]

در پاسخ به سخنان يعقوبي اولاً، بايد گفت: چنين وصيّتي برخلاف سنت رسول الله(ص) و سيرة امامان اهل بيت عصمت و طهارت است و هرگز چنين وصيتي از امام معصوم صادر نمي‌شود.

ثانياً، متن وصيت حضرت موسي بن جعفر غير از آن چيزي است که يعقوبي ادّعا دارد. براي قضاوت در اين زمينه، ابتدا متن وصيت حضرت را مرور مي‌کنيم. ابراهيم بن عبدالله از موسي بن جعفر(ع) نقل کرده که آن حضرت جمعي را مانند اسحاق بن جعفر، ابراهيم بن محمد و جعفر بن صالح و ... را بر وصيت خود شاهد گرفت و فرمود:

اُشْهِدُ هُمْ اَنّ هَذِهِ وَصِيَّتي ... اَوصَيْتُ بها اِلي عَلَيٍٍّ اِبْني ... و اِنْ اَرادَ رَجَلٌ مِنْهَم اَنْ يُزَوِّجَ أختَهُ فَلَيْسَ لَهُ اَنْ يُزَوِّجَها الاّ بِاِذْنِهِ وَ اَمْرِهِ ... وَ لا يُزَوِّجَ بَناتي اَحَدٌ مِنْ اِخْوتِهِنَّ وَ مِنْ اُمّهاتِهِنَّ وَ لا سُلْطانٌ وَ لا عَمِلَ لَهُنّ اِلاّ بِرأيِهِ وَ مَشْوَرتهِ ، فَاِنْ فَعْلُوا ذلِکَ فَقَدْ خالَفُوا الله تَعالي وَ رَسُولَهُ (ص) وَ حادُّوهُ في مُلْکِهِ وَ هُوَ اَعْرَفُ بِمنالحِ قَوْمِهِ اِنْ اَرادَ اَنْ يَزَوِّجَ زَوَّجَ، وَ اِنْ اَرادَ اَنْ يَتْرَکَ تَرَکَ...[11]؛

شاهد مي‌گيرم آنها را که اين وصيّت من است که به فرزندم علي وصيت کرده‌ام... (از جمله وصيتم اين است) اگر مردي از شما خواست خواهرش را شوهر دهد، اين حق را ندارد، مگر با اجازه و فرمان او (علي) و نه دختران من (حق دارند) که يکي از خواهران خود را شوهر دهند و يا مادران آنها و نه سلطاني، و نه کاري براي آنها انجام دهد، مگر اينکه با نظر و مشورت او (علي) باشد. اگر بدون اجازه او به چنين کاري اقدام کنند، به راستي با خدا و رسولش مخالفت و در سلطنت او منازعه کرده‌اند و او (حضرت رضا) به مصالح قومش در امر ازدواج آگاه‌تر است. اگر خواست به کسي شوهر دهد، شوهر مي‌دهد و اگر خواست رد کند، رد مي‌کند.

در اين وصيت‌نامه، حضرت موسي بن جعفر(ع) با صراحت به فرزندان اعلام مي‌دارد که حجّت خدا بعد از او علي بن موسي(ع) است و خواهران بايد در هر کاري از جمله مسئله ازدواج از او اطاعت کنند و هر فردي را که علي بن موسي مناسب ديد، آنان با او ازدواج کنند؛ چرا که آن حضرت به مسائل ازدواج آگاه‌تر و به وضعيت بستگان آشنايان آشناتر است. در اينجا هرگز سخن از ترک ازدواج دختران موسي بن جعفر و خواهران حضرت رضا(ع) نيست؛ سخن در اين است که بر ازدواج آنان حضرت رضا(ع) بايد نظارت داشته باشد.

بنابراين نظريه يعقوبي بي‌اساسي است و نمي‌توان بر آن اعتماد کرد و به همين جهت، برخي محققين صريحاً سخن يعقوبي را مجعول و بي اساس دانسته‌اند.[12]