شرح خطبه توحیدی امام رضا(ع)-قواعد تضاد در هستی

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

بزرگترین کلمه ی خداوند انسان است. درون انسان پر از صدای خداوند است، پر از الهامات، وحی ها و ... اما حجابهایی که ما در اطراف روح خود کشیده ایم، ما را در شنیدن این صداها، ناتوان ساخته است.

و ما کان لبشر أن یکلّمه الاّ وحیاً او من وراء حجاب او یرسل رسولا فیوحی باذنه ما یشاء انّه علی حکیم. (سوره شوری، آیه 51)


هیچ بشری را یارای آن نباشد که با خدا سخن گوید، مگر به وحی و الهام خدا، یا از پس پرده ی غیب یا رسولی فرستد تا به امر خدا هر چه او خواهد وحی کند، که او خدای دانای بلند مرتبه است.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

پس طبق این آیه، هم صحبتی خداوند با انسان ناممکن است، مگر از راه وحی، الهام، یا از طریق رسولان یا از وراء حجاب.

از سوی دیگر، خداوند خود را در آخر آیه بزرگ و حکیم معرفی می نماید. او بزرگ است و ما بسیار کوچک، پس باید تنزل نموده و در مقامی سخن بگوید که انسان با همه ی ضعف و درک پایینش، بتواند آنرا درک نماید. از سویی او حکیم است، یعنی هرگز برای این ارتباط راه اشتباه را انتخاب نمی کند.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

انواع کلام الله


گاهی کلام، لفظی است، که در واقع خبری از واقعیت ها و حقیقت هاست. کلام خداوند در مقام لفظ، در حقیقت، توصیف الله است از خویش.

اما گاهی کلام، بصورت ظهوری است. یعنی به نمایش گذاشتن حقایقی که در مقام لفظ از آنها صحبت شده بود. پس به صراحت می توان گفت که تمام سیر نزولی از الله تا ناسوت (طبق نمودار) با تمامِ بی نهایت تجلیاتش یک کلام ظهوری است.

یعنی خداوند در تمام این تجلیات، در حال سخن گفتن با ما از طریق نمایش خویش در آیینه ی ظهوراتش می باشد.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

قرآن، خوراکِ نفس انسان


گفتیم که عظیم ترین تجلی خداوند، در مقام کلامِ لفظی، قرآن است. الرّحمن، علّم القرآن... پروردگار مهربان قرآن را به نفسِ انسان تعلیم فرمود.


پس میان نفس ما و قرآن باید سنخیتی وجود داشته باشد، که خداوند مستقیماً کلام خویش را بر نفس انسان، نازل می کند چرا که کلامی مؤثر و روشنی بخش خواهد بود که با زبانِ شنونده اش، هم سنخ باشد.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

نفس ما، کلام الله است و قرآن نیز کلامِ الله. اما نفس ما کلام ظهوری پروردگار است و قرآن کلام لفظی. قرآن یک تجلی از تجلیات خداوند است، اما نفس تجلی کامل خداوند (از روح که کاملترین تجلی خداوند است) می باشد.


بنابراین، قرآن را می تواند خوراک نفسِ انسان، نام نهاد. اگر نفس، این خوراک آسمانی را دریافت کند. قطعاً در مسیر صعودی به مقام خلیفه اللهی و یا ولی اللهی خواهد رسید و مَثَلِ تام ظهوری او خواهد شد.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

نقش تضاد در رشد انسان


تضاد به معنای تقابل و ضدیت است؛ مانند سیاهی در برابر سپیدی، نرمی در برابر زبری، نور در برابر تاریکی و ...


تضاد در طبیعت، مهمترین عامل از عوامل شناخت است، به گونه ای که بدون تضاد، اساساً انسان به شناخت نخواهد رسید، چرا که یک حقیقتِ یکپارچه و یکنواخت را نمی توان شناخت.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

در ذات مطلق الله، تضاد راه ندارد. در مرحله ی ذات، تمام اسماء عین ذاتِ او هستند، عزت او، غضب او، کرامت او، رحمت او و ... هیچ تفاوتی با هم ندارند. تا هر کدام از اسماء بصورت گوناگون ظهور (تجلی) ننمایند.

به یقین قابل شناسایی نبوده و تخلق به آنها برای انسان ناممکن است. بنابراین جلوه ی خداوند در چهره های گوناگون و متضاد، برای آن بوده که ما بتوانیم با رؤیت و نگاه صحیح، تأمل کرده و به افکار صحیح و نتایج حقیقی در مورد پروردگار دست یابیم. شهود خداوند، ما را به عشق رسانده و درک حقیقت لا اله الا الله را برایمان میسر می سازد. و از این لحظه ی باشکوه به بعد، شبیه سازیِ ما آغاز خواهد شد.




تمرین ها برای تخلق به اخلاق او شروع شده و ما در مسیر انسانیت (سیر صعودی) لحظه به لحظه با شتاب پیش خواهیم رفت.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

عادی، نگاه نکنیم!




یکنواختی و عادت به جهان پیرامون، بزرگترین مصیبتِ هر انسانی است. یکنواختی نگاه و عادات، دقیقاً مخالف تضاد است. تا تضاد نباشد، باطن هیچ چیزی آشکار نخواهد شد.




عادی، از کنار هیچ مسئله ای رد نشویم!!! هیچ صحنه ای از زندگی نیست مگر آنکه درسی برای بالا بردن سطح معرفتی ما داشته باشد. به همه چیز فکر کنیم. تمام هیجانات، اضطراب ها، بیماری ها، درگیری ها، تشنج ها و ... همه و همه موجهایی هستند که می آیند و می روند و این ما هستیم که باید در لابه لای تلاطم این امواج، سیر صعودیمان به سوی جذب اسماءالله را با سرعت و بدون توقف طی کنیم.

درس های یکه هر کدام از این موج ها برایمان دارند، پله های نردبانِ ما در این مسیرند. مبادا چشم بسته از کنار پله ها رد شویم! که در اینصورت، سقوط، سهمِ ما از آسمان خواهد بود.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

قطعاً خداوند با ربوبیت خویش، تمام عمر ما را مدیریت خواهد نمود، اگر؛ تسلیمِ محض او باشیم؛ (ایاک نعبد و ایاک نستعین) در اینصورت تمام تضادهایی که در روزگار عمر ما، برایمان ایجاد می شود (لحظه های شادی، غم، آرامش، مشکلات و ...) به نفع ما بوده و به رشدِ ما خواهند انجامید. بیایید مدیریتِ عمرمان را تنها به این ربّ عظیم سپرده و واقعاً به او اعتماد کنیم.

به این آیه دقت کنید؛ ذَرهم یأکلوا و یتمتّعوا... ولشان کن تا بخورند و لذت ببرند. (سوره حجر، آیه 3)

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

نکند، روزی ما نیز مشمول این آیه شویم! نکند دیگر ربوبیت خداوند شاملِ ما نشود! نکند خداوند در این مسیر رهایمان کند! لذت بردن دائم و بهره برداری همیشگی، بدون هیچ تضادی، بدون هیچ موجی، قطعاً مانعی عظیم برای رشد در سیر صعودی انسان است.



فراموش نکنیم که تضادها برای افزایش معرفت صحیح ما و سرعت دادن به حرکت ما، پیش روی ما قرار می گیرند، البته اگر هوشیار باشیم، تضادها را ببینیم و از آنها درس بگیریم.