تنها مسیر (3) : راحت طلبی، مصداق مهم هوای نفس

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

امام صادق(ع) می‌فرماید:
«تَفْسِیرُ الْعُبُودِیَّةِ بَذْلُ‏ الْکُلّ»
تفسیر عبودیت این است که همۀ وجودت را به خدا بدهی.
حتی اگر یک ذره از وجودت را بخواهی برای خودت نگه‌داری،
دیگر عبد نیستی. شرط و شروط نباید بگذاری.

«وَ سَبَبُ ذَلِکَ مَنْعُ النَّفْسِ عَمَّا تَهْوَى وَ حَمْلُهَا عَلَى مَا تَکْرَهُ»
سبب و عامل اینکه بتوانی این کار را انجام دهی، این است که نفس خودت را
از هوای نفس منع کنی و نفس خود را وادار کنی به کاری که دوست ندارد
(البته این کار باید طبق برنامۀ دین باشد)

«وَ مِفْتَاحُ ذَلِکَ تَرْکُ الرَّاحَةِ»
آغاز و کلید مخالفت با هوای نفس، ترک راحتی است.
(مصباح‌الشریعه/7)

بنابراین اگر ترک راحت نکنی، نمی‌توانی مبارزه با هوای نفس کنی.
یعنی اگر خواستیم با هوای نفس خود مبارزه کنیم و علاقه‌های خود را مدیریت کنیم،
اولین علاقه‌ای که باید با آن مبارزه کنیم راحت‌‌طلبی است.

امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید:
«الْقَلْبُ الْمُحِبُّ لِلَّهِ یُحِبُ‏ کَثِیراً النَّصَبَ لِلَّهِ»
قلبی که خدا را دوست دارد و عاشق خداست
دوست دارد زیاد در راه خدا سختی بکشد

«وَ الْقَلْبُ اللَّاهِی عَنِ اللَّهِ یُحِبُّ الرَّاحَةَ»
و قلب بی‌خود و بی‌خبر از خدا، راحتی را دوست دارد
(و انگار هنوز بالغ نشده است)؛
(مجموعۀ ورّام/ج2/ص87)

محبت خدا یکی از چیزهایی است که حب علاقۀ
به راحتی را از آدم می‌گیرد.
دیگر آدم دوست ندارد راحت باشد.

«حب الله» با آدم این‌ کار را می‌کند.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

حب راحت با انسان زاده می‌شود
اما راحتی در دنیا وجود ندارد.
خداوند در این دنیا راحتی تو را مدیریت می‌کند.
باید این را بفهمی و بپذیری و هر وقت راحت شدی،
خودت را جمع کنی و الا جمعت می‌کنند!

یعنی خدا با مقدرات کاری می‌کند که مجبور شوی خودت را جمع کنی!
چون راحتی در این دنیا خلق نشده است.

ما چه موقع به این راحتی می‌رسیم؟
از پیامبر(ص) پرسیدند: «مَا الرَّاحَةُ» راحتی چیست؟
«قَالَ لِقَاءُ اللَّهِ‏ تَعَالَى» حضرت فرمود: راحتی، لقاء خداوند متعال است
(‏بحارالانوار/35/383)

یعنی تو فقط آنجا راحت می‌شوی؛ در ملاقات پروردگار عالم است که می‌توانی مزۀ واقعی
راحتی را بچشی.این علاقۀ انسان به راحتی، فقط آنجا جواب
پیدا می‌کند،در دنیا جواب پیدا نمی‌کند.

می‌خواهید یک جایی را به شما نشان بدهم که در آنجا یک شمّه‌ای از این راحتی را احساس کنید؛
احساسی که از جنس لقاء الله است؟

بروید بهشت زهراء قطعۀ شهدا، در بین قبور شهدا قدم بزنید،
چون آنها در بهترین صورت، لقاء الله را تجربه کرده‌اند،
بدن‌های مطهرشان آنجا را نورانی کرده،
در آنجا نور لقاء الله هست. نور رؤیت وجه الله است.
یک نوع راحتی خاصی به وجودت می‌‌دهد
که آرام می‌گیری.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

ان‌شاء الله خدا به ما توفیق بدهد که
راحت‌طلبی را در وجود خودمان بشناسیم.
و این یک جلوه از معرفت نفس است؛ که پیامبر(ص) فرمود:
«مَنْ‏ عَرَفَ‏ نَفْسَهُ‏ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه»
(مصباح‌الشریعه/13)

و امیرالمؤمنین(ع) فرمود:
«مَعْرِفَةُ النَّفْسِ أَنْفَعُ‏ الْمَعَارِف‏»
(غررالحکم/9865)

همین‌که کسی واقعاً بفهمد که راحت‌طلب است،
خودش یک توفیق است و نیاز به دعا و استعانت از خداوند دارد.
از خدا بخواهیم که راحت‌طلبی ما را به ما نشان بدهد؛
هرجلوه‌ای از راحت‌طلبی که در وجود ما هست به ما نشان بدهد.
چون هر کسی راحتی را در یک چیزی می‌خواهد و می‌داند.
از خدا مدد بگیریم که راحت‌طلبی را در خودمان و در خانواده‌های خود از بین ببریم.
این‌قدر دربارۀ بچه‌های خود، نگویید:
«بگذار بچه راحت باشد!»
با این ‌کار در واقع بچۀ خودتان را راحت‌طلب
بار می‌آورید و او را خراب می‌کنید.

البته نباید راحتی را به طور مطلق حذف کنیم،
حتی برای برخی از انواع راحتی‌ها باید اقدام کنیم.
مثلاً رفتن به خارج شهر و استفاده صحیح از راحتی
و تفریح در یک حدّی خوب است.

اینکه ما باید علیه راحتی اقدام کنیم، معنایش این نیست که
خودمان را غرق در عدم راحت کنیم.
اتفاقاً اگر می‌گفتند به طور کلی راحتی را کنار بگذارید،
مبارزه با آن زیاد سخت نبود، بدون بحث کلاً آن را کنار می‌گذاشتیم.

ولی مسأله این‌جاست که گاهی باید این راحتی باشد و گاهی نباید باشد.
این است که کار ما را در مدیریت «راحتی» سخت می‌کند.
باید آن را مدیریت کنیم نه اینکه کلاً قلع و قمع کنیم.
آن جاهایی که انسان زیادی و بی‌خودی راحت‌طلبی می‌کند،
باید خودش را جمع کند. اما یک جاهایی
هم باید استراحت کنیم.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

جالب اینجاست که گاهی اوقات ما برعکس عمل می‌کنیم!
یعنی جاهایی که باید راحتی را کنار بگذاریم، به دنبال راحتی می‌رویم
و جاهایی که باید راحت باشیم خودمان را ناراحت می‌کنیم و به دنبال برخی از لذت‌ها می‌رویم
که راحتی ما را از بین می‌برند.

مثلاً گفته‌اند: «موسیقی گوش نکن چون موسیقی در درازمدت تو را ناراحت می‌کند
و اعصابت را به هم می‌ریزد.» ولی موسیقی گوش می‌دهیم.

برخی از راحتی‌ها را باید برویم و به دست بیاوریم.
حتی وقتی آنها را به دست می‌آوریم، ثواب هم می‌بریم.
ولی برخی از آنها را باید ترک کنیم. مهم این است که روحیۀ راحت‌طلبی خودمان را
از بین ببریم و آماده باشیم که هر جا لازم بود راحتی را کنار بگذاریم.

برای تحقق این هدف باید این بیماری راحت‌طلبی در فرهنگ ما شناخته شود،
و در تفکر ما این بیماری جایگاه منحوسی پیدا کند
و به آن نگاه بدی داشته باشیم.

در بحث انتخاب همسر هم به این مسأله توجه کنید.

چون زندگی کردن با انسان راحت‌طلب واقعاً یک مصیبت است!
ببینید طرف مقابل شما سخت‌کوش بوده یا نه؟
ثروتمند یا فقیر بودنش در مقابل این روحیۀ مهم و کلیدی اصلاً مهم نیست.
مثلاً ممکن است یک کسی ثروتمند باشد ولی راحت‌طلب نباشد،
یا فقیر باشد ولی راحت‌طلب هم باشد.
آنچه مهم است این است
که راحت‌طلب نباشد...

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

جلسه دوم

در جلسات قبلی بحث تنها مسیر، گفتیم که «زندگی یعنی مخالفت کردن
با برخی از امیال، و این کار اگر با برنامۀ خدا باشد، می‌شود بندگی»
و گفتیم که اگر خداوند در برنامه‌ای که به ما داده، به جای اینکه به ما «پیشنهاد» بدهد،
به ما «دستور» می‌دهد، برای این است که اگر به تو دستور بدهد خیلی بیشتر به نفس تو برمی‌خورَد.

اگر به تو پیشنهاد بدهد و تو اجرا کنی، معمولاً حالت طلبکارانه و مغرورانه پیدا می‌کنی
و انانیت تو از بین نمی‌رود. لذا خدا به ما «دستور» می‌دهد تا وقتی آن دستور را اجرا می‌کنیم،
انانیت ما تضعیف شود و نفس ما ذلیل شود.

یکی از گرایش‌هایی که ما لااقل باید با بخشی از آن مخالفت کنیم،
«راحت‌طلبی» است. راحت‌طلبی اولین گرایش انسان است که بستر حب‌الدنیا و گرایش‌های بد دیگر را
در انسان ایجاد می‌کند. راحت‌طلبی حتی قبل از لذت‌طلبی، انسان را با خودش درگیر می‌کند
و اگر کنترل نشود انسان را بیچاره خواهد کرد. اگر شما در مرحلۀ راحت‌طلبی،
با راحت‌طلبی خودتان مقابله نکنید، بعید است که در جریان لذت‌طلبی نفس
بتوانید در مقابل لذت‌ها بایستید.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

اگر به این شرایطی که امروزه در جامعه به‌وجود آمده نگاه کنید
می‌توانید ردّ پای راحت‌طلبی را ببینید. به عنوان مثال همین آمار طلاق را در نظر بگیرید.
ظاهراً یکی از مسئولین اخیراً گفته‌ است که عامل 60 درصد طلاق‌ها، انتخاب نامناسب است.
یعنی 60درصد طلاق‌ها به این دلیل اتفاق می‌افتد که زن و شوهرها همدیگر را بد انتخاب کرده‌اند.

اما این برداشت صحیحی نیست؛ حتی اگر 60 درصد کسانی که طلاق می‌گیرند،
خودشان بگویند که انتخاب ما بد بوده است. چون زن و مرد حتماً در طول زندگی مشترک،
با همدیگر اختلاف خواهند داشت و این اختلاف یک امر طبیعی است؛
اختلاف جنسیتی و اختلاف روحیه که همواره بین زن و مرد وجود دارد،

علاوه بر آن معمولاً اختلاف اخلاق و دیدگاه هم با همدیگر دارند
و این را خداوند قرار داده تا آنها بتوانند در این اصطکاک، مایۀ رشد همدیگر شوند.

زن و شوهرهایی که الان دارند با هم زندگی می‌کنند،
زندگی کردن‌شان اصلاً دلیل بر این نیست که با هم اختلاف ندارند،
بلکه معنایش این است که توانسته‌اند اختلافات خود را با هم کنار بیایند.

معمولاً کسانی که برای اجرای خطبۀ عقد خودشان نزد حضرت امام(ره) می‌رفتند
و بعد هم از ایشان می‌خواستند یک توصیه‌ای برای آنها داشته باشد،
امام(ره) می‌فرمود: «بروید با هم بسازید»
(خاطره رهبر انقلاب از حضرت امام در مراسم اجرای خطبۀ عقد-۱۳۷۰/۰۴/۲۰)

انسان چه موقع چنین توصیه‌ای برای زن و شوهرهای جوان خواهد داشت؟
وقتی که احتمال اختلاف و درگیری در زندگی را بدهد.

کدام زن و شوهرها نمی‌توانند با هم بسازند؟
کسانی که یک دومینویی در وجودشان شروع شده است که آغازش «راحت‌طلبی» است.
چیزی که می‌تواند عامل بسیاری از طلاق‌ها و ناسازگاری‌ها باشد، این موارد است:
برداشت اشتباه از زندگی و زندگی مشترک، راحت‌طلبی،
و زیاده‌خواهی در راحت‌طلبی و لذت‌طلبی افراطی که نتیجۀ
راحت‌طلبی است و خیالپردازی که
نتیجۀ راحت‌طلبی است.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

قدیم که مردم ازدواج می‌کردند، معمولاً نسبت به بحث انتخاب همسر
این تصور را داشتند که «همان‌طور که انسان پدر و مادر خودش را نمی‌تواند انتخاب کند یا تغییر دهد،
همسر خودش را هم نمی‌تواند انتخاب کند یا تغییر دهد» لذا وقتی ازدواج می‌کردند، سعی می‌کردند با هم بسازند
و با همسر خودشان کنار بیایند. اما وقتی انسان راحت‌طلب شد،سعی می‌کند تمام موانعی که
مانع راحت‌طلبی او می‌شود را از سر راه خودش بردارد، تا در راحت‌طلبی خودش غرق باشد.

در این صورت معلوم است که دیگر نمی‌تواند با همسر خودش بسازد و کنار بیاید،
لذا شروع می‌کند به ایراد گرفتن از همسر خودش.
و بالاخره هر کسی هم ایرادهایی دارد؛ کدام یک از ما ایراد نداریم؟
پس تقریباً می‌توان گفت: هیچ کس برای هیچ کس «کفو» نیست.

ضمن اینکه گاهی اوقات اگر شما بیش از حد از با کسی داشته باشید،
چه بسا خداوند اجازه ندهد با او ازدواج کنید، چون در این صورت خوب رشد نخواهید کرد.

این‌طور نیست که 60 درصد طلاق‌ها به خاطر بد انتخاب کردن باشد؛
اتفاقاً امروزه جوان‌ها همسر خودشان را خیلی بهتر از گذشته، انتخاب می‌کنند،
اصلاً قدیم زیاد حقّ انتخاب نداشتند، مثلاً در یک روستا، همین‌که پسر و دختری سنّ‌شان به هم می‌خورد
(و برخی شرایط دیگر هم مناسب بود) باید با هم ازدواج می‌کردند و راه دیگری نداشتند.

مثلاً آن دختر یا پسر که نمی‌توانست مهاجرت کند و به یک شهر و روستای دیگری برود.
اما در گذشته با اینکه اکثر ازدواج‌ها تا حدودی اجباری بود، این‌قدر آمار طلاق بالا نبود،
چون اصل را بر ساختن و کنار آمدن قرار می‌دادند.

ولی الان که امکان انتخاب خیلی بیشتر از قبل شده، می‌بینید
که چقدر آمار طلاق بالا رفته است. پس اشتباه در انتخاب نمی‌تواند
عامل بسیاری از طلاق‌ها باشد، بلکه راحت‌طلبی (و بعد از آن لذت‌طلبی)
عامل عمدۀ بسیاری از طلاق‌هاست.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

یکی از مصادیق مهم هواپرستی، راحت‌طلبی است.
راحت‌طلبی همان چیزی است که یک‌دفعه‌ای آدم را به هم می‌ریزد و ناراحت می‌کند.
کسی که راحت‌طلب است وقتی نا«راحت» می‌شود خیلی به‌هم می‌ریزد،
چون خیلی راحت بودن را دوست دارد
و وقتی یک‌مقدار از این راحتی فاصله می‌گیرد، خیلی زود به‌هم می‌ریزد
و تعادل خود را از دست می‌دهد.

وقتی یک چیزی باعث ناراحتی تو شد، زیاد دنبال علت آن ناراحتی نگرد،
چون بسیاری اوقات قرار است ناراحت شوی، پس همیشه دنبال مقصر نباش
و سعی کن در مقابل ناراحتی‌هایی که برایت مقدر می‌شود لبخند بزنی.

مقصر اصلی، وضع و اقتضائات طبیعی این دنیا است.
امام زین‌العابدین(ع) می‌فرمایند:
«لا تَطلُبْ ما لَم یُخلَقْ»
چیزی که خلق نشده تقاضا نکن! پرسیدند: آن چیست؟
فرمود «الراحَةُ لَم تُخلَقْ فی الدنیا» راحتی در دنیا خلق نشده؛
(خصال صدوق/1/64)

چرا چیزی را که اصلاً در این دنیا خلق نشده است را تقاضا می‌کنید؟
البته عواملی که راحتی ما را سلب می‌کنند، مختلف هستند.
در روایت آمده که مؤمن یا از ناحیۀ همسریا فرزندانش اذیت می‌شود،
یا از ناحیۀ همسایه، یا از ناحیۀ رهگذر، یا از ناحیۀ کافر،
یا از ناحیۀ منافق و یا از ناحیۀ مؤمن دیگری که به او حسادت می‌کند.

(امام صادق(ع):
مَا أَفْلَتَ‏ الْمُؤْمِنُ‏ مِنْ‏ وَاحِدَةٍ مِنْ‏ ثَلَاثٍ وَ لَرُبَّمَا اجْتَمَعَتِ الثَّلَاثُ عَلَیْهِ إِمَّا بُغْضُ مَنْ یَکُونُ مَعَهُ فِی الدَّارِ
یُغْلِقُ عَلَیْهِ بَابَهُ‏ یُؤْذِیهِ أَوْ جَارٌ یُؤْذِیهِ أَوْ مَنْ فِی طَرِیقِهِ إِلَى حَوَائِجِهِ یُؤْذِیهِ
وَ لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً عَلَى قُلَّةِ جَبَلٍ لَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِ شَیْطَاناً یُؤْذِیهِ وَ یَجْعَلُ اللَّهُ لَهُ مِنْ إِیمَانِهِ
أُنْساً لَا یَسْتَوْحِشُ مَعَهُ إِلَى أَحَد؛ کافی/2/249) و

(امام صادق(ع):
أَرْبَعٌ لَا یَخْلُو مِنْهُنَّ الْمُؤْمِنُ أَوْ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ مُؤْمِنٌ یَحْسُدُهُ
وَ هُوَ أَشَدُّهُنَّ عَلَیْهِ وَ مُنَافِقٌ یَقْفُو أَثَرَهُ أَوْ عَدُوٌّ
یُجَاهِدُهُ أَوْ شَیْطَانٌ یُغْوِیه؛
کافی/2/250)‏

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

وقتی می‌گوییم مبارزه با هوای نفس از هفت‌سالگی با مدیریت پدر و مادر شروع می‌شود،
یعنی مبارزه با راحت‌طلبی به عنوان یکی از مصادیق مهم هوای نفس،
از هفت سالگی و با مدیریت پدر و مادر شروع می‌شود.

بعضی از مادرها هستند که علیه راحت‌طلبی بچه‌های خودشان قیام می‌کنند
و برای این کار تدبیر و برنامه دارند. این مادرها، واقعاً بچه‌های خوبی تربیت خواهند کرد.
واقعیت این است که ما برای اینکه جامعۀ خوبی داشته باشیم زیاد نیاز به افزایش ایمان
و محبت‌ها از میزان فعلی نداریم، همین مقدار ایمان و همین مقدار محبت به اهل‌بیت(ع)
که در دل اکثر آدم‌های مختلف در اطراف خودمان می‌بینیم،
برای اینکه جامعۀ ما سعادتمند بشود کافی است. مگر برای رسیدن به حداقل‌های یک جامعۀ سعادتمند،
به چقدر ایمان و محبت نیاز داریم؟! اما باید ببینیم که چه چیزی نمی‌گذارد
این ایمان و این محبت به اهل‌بیت(ع) و این وجدان، اثر خوب خودش را نشان بدهد؟
آن عامل، راحت‌طلبی است.

وقتی آدم راحت‌طلب بار بیاید، یک دومینویی آغاز می‌شود که موجب بدبختی او می‌شود؛
به این صورت که این آدم راحت‌طلب دوست دارد راحت باشد و وقتی به هر دلیلی نا«راحت» می‌شود،
به‌هم می‌ریزد و عصبانی می‌شود، چون اصلاً به کسی حقّ نمی‌دهد که او را ناراحت کند،
و وقتی عصبانی شد، دیگران و اطرافیان از او می‌ترسند و سعی می‌کنند او را بیشتر راحت بگذارند
و وقتی بیشتر رعایتش می‌کنند، او بیشتر خراب می‌شود.

می‌دانید این دومینویی که در وجود انسان راحت‌طلب شکل می‌گیرد، به کجا منتهی خواهد شد؟
به جایی که او را به یک وجود منفی‌باف، ناشکر و نِق بزن تبدیل می‌کند؛
وجودی که فرصت‌ها را از دست می‌دهد و نمی‌تواند از امکانات خودش بهره‌برداری کند.
چون او از بابت آن‌مقدار رنج‌هایی که دارد می‌کشد ناراحت است و دائماً مشغول آن ناراحتی خودش است
و دغدغه‌اش آن‌جاست و این ناراحتی هم برطرف نخواهد شد،

چون امام سجاد(ع) فرمود:
«راحتی در دنیا خلق نشده؛
الراحَةُ لَم تُخلَقْ فی الدنیا»
(خصال صدوق/1/64)

لذا او تبدیل می‌شود به یک آدم منفی و سیاه و همه‌چیز را سیاه می‌بیند.
برخی از این‌ها اگر اهل ادبیات بشوند، مثل «صادق هدایت» یا «کافکا» خواهند شد
و با قلم سیاهی که دارند، مدام سیاهنمایی می‌کنند.
طبیعتاً هر کسی از این نوشته‌ها خوشش بیاید،
آدمی است که راحت‌طلبی در او موج می‌زند.

[*خادمه رقیه خاتون(س)*]

اینکه می‌گوییم راحت‌طلبی موضوع مهمی است،
داریم بر اساس تعداد بسیاری از آیات و روایت این گزاره را بیان می‌کنیم،

نه اینکه فقط چند تا آیه و روایت در این زمینه باشد و بخواهیم به آن پر و بال داده و آن را مهم جلوه بدهیم.
حالا به یک روایت جالب از میان انبوه روایت‌ها دربارۀ راحت‌طلبی توجه کنید:

امام صادق(ع) می‌فرماید:
«بدن انسان طبیعتاً به غذا خوردن نیاز دارد،
ولی اگر انسان انگیزۀ غذا خوردنش را فقط می‌خواست از علم و معرفتش بگیرد
(که چون من به غذا نیاز دارم باید غذا بخورم) یعنی اگر قرار بود که غذا خوردن انسان
به خاطر شناخت او از بدنش باشد و دیگر دردی به نام گرسنگی او را دنبال غذا نمی‌فرستاد،
در این صورت انسان از سر تنبلی و راحت‌طلبی آن‌قدر غذا نمی‌خورد تا می‌مرد؛

وَ لَوْ کَانَ الْإِنْسَانُ إِنَّمَا یَصِیرُ إِلَى أَکْلِ الطَّعَامِ لِمَعْرِفَتِهِ بِحَاجَةِ بَدَنِهِ إِلَیْهِ وَ لَمْ یَجِدْ مِنْ طِبَاعِهِ شَیْئاً
یَضْطَرُّهُ إِلَى ذَلِکَ کَانَ خَلِیقاً أَنْ یَتَوَانَى عَنْهُ أَحْیَاناً بِالثِّقْلِ وَ الْکَسَلِ حَتَّى‏ یَنْحَلَ بَدَنُهُ فَیَهْلِکَ»
(توحید مفضل/75)

ببینید! انسان یک چنین موجود تنبلی است و راحت‌طلبی در انسان این‌قدر اثر دارد
که اگر درد گرسنگی نبود و این انگیزۀ طبیعی، انسان را وادار به غذا خوردن نمی‌کرد،
انسان از شدت تنبلی آن‌قدر غذا نمی‌خورد تا بمیرد!
نه اینکه راحت‌طلبی فقط موجب بشود نماز انسان به تأخیر بیفتد.


امیرالمؤمنین(ع) دربارۀ کسالت و تنبلی می‌فرماید:
«اینکه انسان کار خود را عقب بیندازد، علامت کسالت و تنبلی و بی‌حالی است؛
تَأْخِیرُ الْعَمَلِ‏ عُنْوَانُ الْکَسَل‏»
(غررالحکم/4471)

کسل به کسی می‌گویند که تنبلی در او غلبه کرده باشد.
مثلاً وقتی انسان نماز خودش را به تأخیر می‌اندازد،
غالباً به خاطر راحت‌طلبی و کسالت و تنبلی است.
و الا اکثر ما آن‌قدر ایمان داریم که
نمازمان را به تأخیر نیندازیم.