مصحف فاطمه(سلام الله علیها) از نگاه امامان

[ganjineh]

نامهای امامان معصوم(ع)
در صحیفه‏ای که قسمتی از مصحف فاطمه زهرا(س) است و توسط جابربن عبدالله انصاری در اختیار همگان قرار گرفته است نامهای مبارک ائمه معصومین(علیهم السلام) یکی پس از دیگری ذکر شده است و این خود یکی از مطالب مصحف فاطمه(س) را تشکیل می‏دهد. (۴۰)

[ganjineh]

نزد فرزندش امام زمان(عج)
صحیفه فاطمیه که کتاب الهام شده از جانب خداوند تعالی به زهرای مرضیه است از ما است. (امام خمینی(ره) (۴۱)
مصحف فاطمه(س) این خیر کثیر الهام شده از سوی خداوند متعال، به عنوان میراث بس ارزشمندی در نزد امامان معصوم(ع) دست‏به دست گشته است و هم اکنون در اختیار مهدی فاطمه حجت‏خدا بر روی زمین است.
روایات بسیاری از ائمه نقل شد که در آنها لفظ «عندنا» یا «عندی‏» است و این تعبیر می‏فهماند که مصحف فاطمه(س) به مثابه علامت و نشانه‏ای از امامت، تنها در اختیار آنان بوده است و در مواردی نیز علیه کج‏اندیشان و منحرفان از مسیر امامت‏بدان احتجاج می‏کردند و به این وسیله حقانیت‏خویش و ادعای دروغین آنها را آشکار می‏ساختند.
ابوبصیر می‏گوید: از امام صادق(ع) شنیدم که می‏فرمود: «ما مات ابوجعفر(ع) حتی قبض مصحف فاطمه(س)» (۴۲)
ابوجعفر - امام محمد باقر(ع) - از دنیا نرفت تا آنکه مصحف فاطمه(س) را تحویل داد.
علی بن‏ابی‏حمزه می‏گوید: عبد صالح - منظور امام موسی کاظم(ع) - فرمود: عندی مصحف فاطمه(س) لیس فیه شئ من القرآن. (۴۳)
نزد من، مصحف فاطمه(س) است که البته چیزی از قرآن در آن نیست.
ابوبصیر می‏گوید: به امام محمد باقر(ع) عرض کردم: جانم فدایت! پس از رحلت جانسوز فاطمه(س) آن مصحف به چه کسی انتقال گردید؟
فرمود: فاطمه(س) شخصا آن را به امیرالمؤمنین(ع) تحویل داد و پس از شهادت علی(ع) به امام حسن(ع) منتقل گشت و پس از او به امام حسین(ع) و آنگاه در خاندان حسین(ع) دست‏به دست گشت تا اینکه به صاحب الامر(عج) تحویل داده شد. (۴۴)
اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و السر المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک.

[ganjineh]

پی نوشت :
۱- عوالم العلوم و المعارف والاحوال، علامه بحرانی، ص‏۳۶.
۲- آل عمران،۳ / ۴۲ ،۴۳ آیات خطاب به مریم است و اذا قالت الملائکه یا مریم ... و چون فرشتگان همین آیات را خطاب به فاطمه زهرا(س) تلاوت کرده‏اند به جای یا مریم یا فاطمه گفته‏اند.
۳- عوالم العلوم و المعارف و الاحوال، ص‏۳۶.
۴- مناقب ابن‏شهر آشوب، انتشارات علامه، ح‏۳، ص‏۳۳۶.
۵- همان مدرک.
۶- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۱ و ۴۵۸; بصائر الدرجات، ابوجعفر محمد بن حسن صفار، ص‏۱۵۳; مسند فاطمه الزهراء، عزیزالله عطاردی، چاپ اول، ص ۲۸۱; بحارالانوار، ج ۲۲، ص ۵۴۵ و ج‏۴۳، ص‏۷۹.
۷- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۰; بصائر الدرجات، ص‏۱۵۷; مسند فاطمه الزهراء، ص ۲۸۲; بحارالانوار، ج‏۴۳، ص ۸۰ و ج‏۲۶، ص ۴۴ و ج‏۴۷، ص ۶۵.
۸- بصائر الدرجات، ص‏۱۵۶،۱۵۷، ۱۶۱; بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۴۰ و۴۶ و ۴۸; ج‏۴۷، ص ۲۷۱.
۹- بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۴۲.
۱۰- بحارالانوار، ج‏۲۶، ص‏۳۹.
۱۱- جابر بن عبدالله پانزده سال پیش از هجرت در مدینه به دنیا آمد، از طایفه خزرجیان بود. او و پدرش عبدالله بن‏حرام از پیشتازان اسلام بودند. پدرش در جنگ احد به شهادت رسید. جابر از مسلمانان پیش از هجرت و از اصحاب با فضیلت رسول خدا(ص) بود که در۱۹ غزوه، از جمله جنگ بدر در رکاب پیامبر(ص) حضور داشت و در جنگ صفین نیز در رکاب علی(ع) جنگید. این محدث بزرگ شیعه در اواخر عمر نابینا شد و با همان حال، همراه عطیه عوفی در اولین اربعین به زیارت کربلا آمد. وی آخرین فردی بود که از حاضران پیمان عقبه بود. بدن او را به جرم دوستی اهل بیت، در زمان حجاج داغ نهادند و سرانجام در سال ۷۸ هجری قمری، در سن نود و چند سالگی در حالی که نابینا بود از دنیا رفت و در بقیع به خاک سپرده شده. (فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، ص‏۱۲۷).
۱۲- رک: اصول کافی، ج ۱، ص‏۵۲۷; الاختصاص، شیخ مفید، ص ۲۱۰; مسند فاطمه الزهراء، ص‏۲۸۶.
۱۳- بحارالانوار، ج ۲۵، ص‏۱۱۷.
۱۴- حدیث‏با تلخیص نقل شده. اصول کافی، ج ۱، ص‏۲۳۹; بصائر الدرجات، ص ۱۵۱; بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۳۸.
۱۵- بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۲۱۱.
۱۶- امام حسن مجتبی(ع) پسری داشت که نام او هم حسن بود و به همین سبب به او «حسن مثنی‏» می‏گفتند. حسن مثنی در کربلا در خدمت امام حسین(ع) بود. مجروح شد و در میان مجروحین افتاده بود. بعد که به سراغ مجروحین آمدند، یک کسی که با او خویشاوندی مادری داشت واسطه شد و متعرضش نشدند، خودش را معالجه کرد و خوب شد. بعدها با فاطمه دختر امام حسین(ع) ازدواج کرد و از این ازدواج فرزندانی به وجود آمد که یکی از آنها همین عبدالله است. عبدالله از طرف مادر نوه امام حسین(ع) از طرف پدر نوه امام حسن(ع) است. به همین جهت افتخار می‏کرد و می‏گفت من از دو طریق فرزند پیغمبرم و از دو راه فرزند فاطمه(س) هستم. لذا به او «عبدالله محض‏» می‏گفتند یعنی خالص از اولاد پیغمبر. عبدالله در زمان امام صادق(ع) رئیس اولاد امام حسن(ع) بود چنانکه امام صادق(ع) رئیس و بزرگتر بنی‏الحسین بود. در جریانات سیاسی که در عصر امام صادق(ع) پیش آمد و عباسیان روی کار آمدند. در آغاز عبدالله بن حسن راه دیگری رفت و گوش به سخن امام صادق(ع) نداد و پندها و سخنان امام را به حسادت حمل می‏کرد! تا آنکه از بنی‏عباس و دیگران برای فرزندش بیعت گرفت و بنی‏عباس هم چون در ابتدا زمینه را برای خودشان فراهم نمی‏دیدند از وجاهت و موقعیت آل علی استفاده کردند و با محمد پسر عبدالله به عنوان مهدی امت‏بیعت کردند. خواستند از امام صادق(ع) بیعت‏بگیرند ولی امام(ع) مخالفت کرد که مساله مهدی فعلا وقتش نیست، دروغ است. مهدی امت این نیست ولی تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر و مبارزه با ظلم حاضرم همکاری و بیعت کنم. (برای آگاهی بیشتر مراجعه کنید به سیری در سیره ائمه اطهار، شهید مطهری، از ص ۱۲۴ به بعد).
۱۷- بصائر الدرجات، ص‏۱۵۳; بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۴۰.
۱۸- رک، لسان العرب، ج ۱۰، کلمه صحف و مفردات راغب.
۱۹- حدیث قسمتی از حدیثی است که در پاورقی ۱۴ منابع آن ذکر گردیده است.
۲۰- بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۴۰.
۲۱- بصائر الدرجات، ص‏۱۵۶.
۲۲- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۰; بصائر الدرجات، ص ۱۵۰ و ۱۵۴; بحارالانوار، ج‏۲۶، ص‏۳۷.
۲۳- بصائر الدرجات، ص‏۱۵۹; مسند فاطمه الزهراء(س)، ص ۲۹۲; بحار، ج‏۲۶، ص‏۴۷.
۲۴- بصائر الدرجات، ص ۱۵۴ و ۱۶۰; بحار، ج‏۲۶، ص‏۴۶.
۲۵- بقره، ۲،۲۶۹.
۲۶- مسند فاطمه الزهرا(س)، ص ۲۹۰ و ۲۹۱. البته با کمی تلخیص نقل شده است.
× امکان ذخیره‏سازی و بازیابی حجم بالای اطلاعات در دیسک‏های cd لیزری با سرعت مافوق تصور، شاهد خوبی بر این است که می‏توان در جایگاه محدودی این حجم بالای اطلاعات را ذخیره نمود.
۲۷- قسمتی از حدیثی است که منابع آن در پاراگراف‏۶ نقل شده است.
۲۸- قسمتی از حدیثی است که منابع آن در پاورقی‏۷ ذکر شده است.
۲۹- بصائر الدرجات، ص ۱۵۰; اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۰، بحار، ج‏۲۶، ص‏۳۷.
۳۰- بصائر الدرجات، ص‏۱۵۷ و ۱۶۱، بحار، ج‏۲۶، ص‏۴۶.
۳۱- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۱; بصائر الدرجات، ص‏۱۵۷ و۱۵۸.
۳۲- زنادقه جمع زندیق است و زندیق در اصطلاح به مسلمان ملحدی گویند که تفسیرهای او از نصوص شرعیه قرآن و سنت، موجب گمراهی مسلمانان گردد. کلمه زندیق، از ریشه پهلوی زندیک می‏آید که به معنی مفسر «اوستا» کتاب زرتشت است و چون مانویان و مزدکیان جرات اظهار عقاید دینی خود را نداشتند به تفسیر اوستا پرداخته و می‏گفتند: منظور ما از این سخنان شرح و تفسیر اوستا می‏باشد، از آن جهت ایشان را زندیک نامیدند. زنادقه غالبا قائل به اباحه و شک در دین و نوعی آزاداندیشی و اغلب «ثنوی‏» بودند مانند صالح بن عبدالقدوس که قائل به دو اصل قدیم «نور» و «ظلمت‏» بود. زنادقه از اساس منکر خدا و ادیان بودند و طبقه‏ای بودند که تعهدی نداشتند و حتی در حرمین مکه و مدینه و در مسجد الحرام و مسجد النبی می‏نشستند و حرفهایشان را می‏زدند. البته به عنوان اینکه بالاخره فکری است، شبهه‏ای است که برای ما پیدا شده و باید بگوییم زنادقه طبقه متجدد و تحصیل کرده آن عصر بودند که با زبانهای زنده آن روز دنیا آشنا بودند، زبان سریانی را که در آن زمان بیشتر زبان علمی بود می‏دانستند، بسیاری از آنها زبان یونانی و بسیاری ایرانی بودند و زبان فارسی می‏دانستند و بعضی هم زبان هندی. بیشتر معتقدند که ریشه زندقه از مانویها است. (رک، فرهنگ فرق اسلامی، محمد جواد مشکور، ص ۲۱۰; سیری در سیره ائمه اطهار، شهید مطهری، ص‏۱۴۶).
۳۳- آغاز حدیثی است که منابع آن در پاورقی‏۷ ذکر شده است.
۳۴- بصائر الدرجات، ص ۱۶۱; مسند فاطمه الزهرا(س)، ص ۲۹۲; بحار، ج‏۲۶، ص ۴۸ و۱۵۶.
۳۵- بحارالانوار، ج‏۲۶، ص ۱۸.
۳۶- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۲، بحار، ج‏۲۶، ص ۱۵۵.
۳۷- محمد بن‏عبدالله بن‏حسن معروف به «نفس زکیه‏» که به عنوان مهدی است‏با او بیعت‏شد و خودش هم باورش شده بود که مهدی است. ولی امام صادق(ع) مخالفت کرد که دروغ است، مهدی امت ایشان نیست و امام(ع) پیش‏بینی کرد که فرزندان عبدالله بن‏حسن به دست منصور دوانقی کشته می‏شوند و آنهایی که حکومت می‏کنند نه عبدالله و فرزندان او. طولی نکشید که پیش‏بینی امام محقق شد و حکومت‏به دست ابوالعباس سفاح و برادرانش افتاد و محمد بن‏عبدالله (نفس زکیه) توسط منصور کشته شد. (برای توضیح بیشتر از جریانات سیاسی این عصر رجوع کنید به سیری در سیره ائمه اطهار، شهید مطهری، ص‏۱۳۳ به بعد).
۳۸- اصول کافی، ج ۱، ص ۲۴۲.
۳۹- بحارالانوار، ج‏۲۶، ص‏۱۵۶ و ج‏۴۷، ص ۳۲.
۴۰- اصول کافی، ج ۱، ص‏۵۲۷; الاختصاص، شیخ مفید، ص ۲۱۰. این صحیفه به نقل‏های دیگری نیز رسیده است که در یکی از نقل‏ها علاوه بر اسامی ائمه معصومین(ع) نام مادر هر یک از امامان نیز ذکر شده است. (مسند فاطمه الزهراء، ص ۲۴۸)
۴۱- وصیت‏نامه سیاسی الهی امام خمینی(ره)، ص‏۳. منظور حضرت امام از کلمه صحیفه همان مصحف فاطمه است که به معنای کتاب است. گرچه صحیفه چیزی است که در آن می‏نویسند و از مجموعه صحیفه نوشته شده، کتاب حاصل می‏شود ولی خود صحیفه نیز به معنای کتاب آمده است (ر.ک، لسان‏العرب، ج‏۷، ص ۲۹۱) چنانچه به مجموعه دعاهای امام سجاد(ع)، صحیفه سجادیه، و به مجموعه سخنرانیها، بیانیه‏ها و اعلامیه‏های حضرت امام راحل(ره)، صحیفه نور، گفته می‏شود.
۴۲- بصائر الدرجات، ص ۱۵۸; بحار، ج‏۲۶، ص‏۴۷.
۴۳- همان، ص ۱۵۴; بحار، ج‏۲۶، ص ۴۵.
۴۴- مسند فاطمه الزهرا(س)، ص ۲۹۲.