آوای محبت

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

بهترین اذکار


ز خصوصیات مرحوم آیت الله گلپایگانی این بود که دائم الذّکر بود. در اوقات فراغت، حتی در راه رفتن و قبل از خواب،
ص: 24

---

1- البلد الامین، ص13؛ بحارالانوار، ج 83، ص 51؛ مفاتیح الجنان، ص 59، تعقیبات مشترک.
تسبیح به دست مبارک شان بود و ذکر داشتند، ولی با صدای آهسته که مفهوم نبود. میل داشتم که بدانم آقا به چه ذکری مشغول هستند. هر چه دقت می کردم متوجه نمی شدم.
یک روز از ایشان سؤال کردم: آقا! ممکن است بفرمایید چه ذکری را انتخاب فرموده اید و به آن ممارست دارید؟
فرمودند: ذکری را بلندتر و نافع تر از صلوات نیافتم. من همیشه بر محمد و آل محمد صلوات می فرستم. دکتر به من سفارش کرده روزی یک ساعت راه بروید و روزی هزار قدم پیاده روی داشته باشید.
من روز اول این مقدار را با ذکر صلوات تنظیم کردم و حساب نمودم که این مسافت با چند صلوات انجام می شود، من هم در پیاده روی همان تعداد صلوات را می فرستم و به آن اکتفا می کنم.(1)

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

هنگام دیدار
یکی از اوقات صلوات موقع دیدار است. هنگامی که دو مؤمن با هم دیدار می کنند، ابتدا سلام و پس از آن مصافحه می کنند. امام صادق(عَلَیه السَّلام) فرمودند:
اِنَّ مِن تَمامِ التَّحیَّةِ لِلمُقیمِ المُصافِحَةُ وَ تَمامِ التَّسلیمِ عَلی المُسافِرِ المُعانَقَة؛(2) تکمیل تحیت و سلام و خوش
ص: 25

---

1- بر منبر خاطره، ص 179 .
2- الکافی، ج 2، ص 646ح 15؛ تحف العقول، ص 360.
آمدگویی، برای شخصی که به سفر نرفته است، مصافحه و دست دادن با اوست، و تکمیل سلام دربارۀ کسی که از سفر آمده است، معانقه و در آغوش گرفتن و دست به گردن همدیگر انداختن است.
مصافحه از سنت های بسیار ارزشمند پیامبر عظیم الشأن اسلام است. امام باقر (عَلَیه السَّلام) فرمودند:
اِنَّ المُؤمِنینَ اِذا التَقَیا فَتَصافَحا اَقبَلَ اللهُ عَزَّوَجلَّ عَلَیهِما بِوَجهِهِ وَ تَساقَطَت عَنهُمَا الذُّنوبُ کَما یَتَساقَطُ الوَرَقُ مِنَ الشَّجَرِ؛(1)
چون دو مؤمن به یکدیگر برسند و مصافحه کنند، خدای عزوجل به آنها رو آورد و گناهانشان چون برگ درخت بریزد.
خود مصافحه پاک کنندۀ گناهان است. هنگامی که بعد از مصافحه نام پیامبر بزرگوار اسلام که دل ها را به هم نزدیک تر می کند برده شود، بر قدرت این پاک کنندگی می افزاید. از این رو بعد از مصافحه توصیه به صلوات بر محمد و آل محمد شده است.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

رسول گرامی اسلام(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) فرمودند:
هر دو بنده که برای خدا دوست یکدیگر باشند و با هم مصافحه کنند و بر من صلوات بفرستند، پیش از آن که از هم جدا شوند، حق تعالی گناهان گذشته و آیندۀ هر دو را می آمرزد.(2)
ص: 26

---

1- الکافی، ج 2، ص 180، ح 4؛ بحارالانوار، ج 73، ص 25.
2- شرح و فضائل صلوات، ص 135.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

دعای مستجاب

صلوات هم ذکر است؛ چون در آن خدا را می خوانیم و هم دعاست؛چون از خدا می خواهیم که درود و برکات خود را بر محمد و آل محمد نازل کند. و این دعا از دعاهای مستجاب است، یعنی در آن لبیک خداوند وجود دارد. امام صادق(عَلَیه السَّلام) فرمودند:
اِذا دَعا اَحَدُکُم فَلیَبدَأ بِالصَّلاة عَلَی النَّبی صلی الله علیه و آله فَاِنَّ الصَّلاةَ عَلَی النَّبی صلی الله علیه و آله مَقبُولَةٌ وَ لَم یَکُنِ اللهُ لِیَقبَلَ بَعضاً وَ یَرُدَّ بَعضاً؛(1)
هرگاه کسی از شما دعا می کند، باید دعایش را با صلوات بر پیامبر(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) آغاز کند؛ چرا که صلوات بر پیامبر(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) دعایی است که مورد پذیرش خداوند قرار می گیرد
و این گونه نیست که خداوند بخشی از دعا را بپذیرد و بخشی دیگر را نپذیرد.
اصلاً بر اساس برخی از روایات، دعا بدون صلوات مستجاب نمی شود. راه برای همه، حتی برای پیامبران بسته است، جز این که به پیامبر و آلش (عَلَیه السَّلام) متوسل شوند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

راه رهایی از بحران

در روایات آمده است که هرگاه امت های گذشته دچار بحرانی می شدند، می آمدند پیش پیامبرشان که چه کنیم؟ به بن بست خورده ایم. و آن پیامبر می فرمود: راه اجابت دعا و رهایی
ص: 27

---

1- الامالی للطوسی، ص 172؛ بحارالانوار، ج 91، ص 54.
از بحران این است که به پیامبر آخر الزمان و خاندانش درود بفرستید و خداوند را به آنان قسم بدهید و آنان را واسطه درگاه خداوند قرار دهید.(1)

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

عبور از صراط

عبور از صراط از مهم ترین مراحل سعادت بشر است. اساس عبور از صراط در آخرت، عبور از صراط در دنیاست. یعنی اگر کسی بتواند به راحتی از صراط دنیا عبور کند، از صراط آخرت نیز عبور کرده است. در حقیقت صراط آخرت تجسم صراط دنیاست.
این است که در هر نمازی دو مرتبه از خداوند می خواهیم که ما را به صراط مستقیم خودش که همان راه اهل بیت(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) است، هادی و رهنمون باشد.
ارتباط و پیوند با اهل بیت(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) یکی از عوامل مهم عبور از صراط، بلکه خود عبور از صراط است. چیزی که قرار گرفتن در صراط اهل بیت(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) را برای ما آسان و روان می کند، ذکر و یاد آنان است.
از این رو، در روایات به ذکر صلوات بر محمد و آل محمد(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) فراوان توصیه شده است و آن را یکی از عوامل عبور از صراط دانسته اند.
ص: 28

---

1- رجوع کنید به: بحارالانوار، ج 91، ص 61،ح 48.
از نبی مکرم اسلام(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) چنین روایت شده است:
الصَّلاةُ عَلَیَّ نُورُ الصِّراطِ وَ مَن کانَ لَهُ عَلَی الصِّراطِ مِنَ النّورِ لَم یَکُن مِن اَهلِ النّارِ؛(1) صلوات بر من نور صراط است و کسی که برای او بر صراط نور باشد، از اهل آتش نیست.
صلوات نوری است که راه سعادت را برای انسان روشن می کند. کسی که نور دارد، به بیراهه نمی رود و در دره های ضلالت فرو نمی افتد و به لغزشگاه ها گرفتار نمی آید. و راه سعادت و بهشت را که روشن ترین راه است، در پیش می گیرد و سرانجامی جز بهشت نخواهد داشت.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

عطای بزرگ تر

یکی از برتری های پیامبر خاتم بر سایر انبیا، ذکر صلوات است که خداوند به پیامبر اسلام اختصاص داده است.
از امام موسی بن جعفر(عَلَیه السَّلام) روایت شده است که یک نفر یهودی به محضر مبارک امیر المؤمنین (عَلَیه السَّلام) رسید و دربارۀ فضیلت خاتم الانبیا(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) بر سایر انبیا(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) پرسید و گفت: حق تعالی فرشتگان را به سجدۀ آدم(عَلَیه السَّلام) امر کرد. امیر المؤمنین(عَلَیه السَّلام) فرمود:
وَ قَد اَعطَی اللهُ مُحَمَّداً صَلَّی الله علیه و آله اَفضَلَ مِن ذلکَ وَ هُوَ اَنَّ اللهَ صَلّی عَلَیهِ وَ اَمَرَ ملائِکَتَهُ اَن یُصَلُّوا عَلَیهِ وَ تَعَبَّدَ جَمیعَ خَلقِهِ بِالصَّلاة عَلَیهِ اِلی یَومِ القیامَةِ؛
ص: 29

---

1- جامع الاخبار، ص 60؛بحارالانوار، ج 91، ص 64.
به راستی خداوند برتر از آن را به محمد(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) کرامت نمود؛ زیرا که خودش بر او صلوات فرستاد و به فرشتگان امر فرمود که بر او صلوات فرستند و عبادت عبادت کنندگان را تا
روز قیامت، در صلوات بر آن حضرت قرار داد و فرمود: إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا؛(1)خدا و فرشتگان بر پیامبر درود می فرستند، ای کسانی که ایمان آورده اید، بر او درود فرستید و به فرمانش به خوبی گردن نهید.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

و هر کس در حال حیات یا بعد از وفات رسول خدا(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم)، بر آن حضرت صلوات فرستد، حق تعالی در برابر هر صلوات ده صلوات بر آن کس می فرستد و ده حسنه به او عطا می فرماید.
و نیز فرمودند:
و هر کس بعد از وفات آن حضرت بر او صلوات بفرستد، آن حضرت بر او مطلع می شود و بر آن کس صلوات و سلام می فرستد، مثل صلواتی که فرستاده است.
و حق سبحانه و تعالی، دعای امت او را، در هر چه از پروردگار درخواست نمایند، موقوف می دارد و به اجابت نمی رساند، تا آن که بر آن حضرت صلوات فرستند.
فَهذا اَکبَرُ وَ اَعظَمُ مِمّا اَعطَی اللهُ آدَمَ؛ و این بزرگ تر و
ص: 30

---

1- سورۂ احزاب، آیۀ 56.
عظیم تر است از چیزی است که به آدم(عَیَه السَّلام) عطا فرمود.(1)

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

دعای فرشتگان

یکی از برکات صلوات این است که انسان مورد لطف و مغفرت خداوند قرار می گیرد و فرشتگان برای او دعا می کنند. از پیامبر گرامی اسلام(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) دربارۀ این آیه سؤال کردند:
إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا؛(2) خدا و فرشتگان بر پیامبر درود می فرستند،
ای کسانی که ایمان آورده اید، بر او درود فرستید و به فرمانش به خوبی گردن نهید.
پیامبر خدا فرمودند:
هذا مِنَ العِلمِ المَکنُونِ وَلَولا اَنَّکُم سَأَلتُمونی عَنهُ ما اَخبَرتُکُم بِهِ؛
این آیه علم مکنون و پوشیده از خلق است. اگر شما دربارۀ آن نمی پرسیدید، من از آن به شما خبر نمیدادم و تفسیر آن را بیان نمی کردم.
حقیقت این است که خداوند دو فرشته را مأمور کرده و همراه من اند که هر گاه از من نام برده شود و یادی بشود و کسی از امت من بر من صلوات بفرستد،
آن دو فرشته برای او دعا می کنند و می گویند: «غَفَر اللهُ لَکَ؛ خداوند گناهانت را بیامرزد!» و خداوند و فرشتگان همه آمین می گویند.
ص: 31

---

1- بحارالانوار، ج 91، ص 69؛مستدرک الوسائل، ج 5،ص 333.
2- سورۀ احزاب، آیۀ 56.
و اگر نامی از من برده شد و بر من صلوات نفرستد، آن دو فرشته نفرین می کنند و می گویند: «لا غَفَر اللهُ لَکَ؛ خداوند تو را نیامرزد!» و خداوند و سایر
فرشتگان آمین می گویند.(1)
یعنی خداوند آن دعای فرشتگان را اجابت می کند. بنابر این، اگر کسی می خواهد دعای خداوند و فرشتگان بالای سر او باشد، این ذکر شریف را فراموش نکند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

نجات فرشتگان

نجات انسان و فرشتگان و همه خلایق در پرتو توسل و پیوند و اتصال به محمد و آل محمد است.
در روایت آمده است که روزی جبرئیل (عَلَیه السَّلام) نزد رسول خدا(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) آمد و گفت: یا رسول الله، امروز چیز عجیب و غریبی را مشاهده کردم. در وقت نزول از آسمان گذرم به کوه قاف افتاد و در آنجا نالۀ دلخراش و جگر سوزی شنیدم. فهمیدم درمانده ای آنجاست که نیازمند یاری است.
به دنبال آن ناله رفتم. فرشته ای را دیدم که پیش از آن او را در آسمان به عظمت هر چه تمام تر دیده بودم که بر تختی از نور می نشست و هفتاد هزار فرشته در خدمت او صف زده می ایستادند. و چون نفس می زد، ملائکه از نفس او خلق می شدند.
ص: 32

---

1- مفتاح الفلاح، ص 39؛ مرآة العقول، ج 12، ص109؛ بحارالانوار، ج 82، ص279.
او را دیدم که با دلی خسته و با جانی شکسته، بر زمین افتاده است. از حال او پرسیدم، گفت: «در شب معراج پیامبر اسلام، بر تخت خود نشسته بودم و به تعظیم آن حضرت نپرداختم. و آن طور که باید تکریم نکردم و به این عقوبت مبتلا شدم. تو شفیع من شو و از حضرت حق عفو مرا درخواست کن».
من به درگاه احدیت، بسیار تضرع کردم و بخشش او را درخواست نمودم. از جانب رب الارباب خطاب رسید:
«به او بگو: اگر مغفرتِ لغزش و عفو گناه خود را می خواهی، بر حبیب من صلوات بفرست تا به مقام اکرام خود برگردی».
من جریان را به آن فرشته گفتم و او بر شما صلوات فرستاد. به برکت آن بال اقبال و کرامت او رویید و از مرکز خاک به محیط افلاک پرواز کرد و به محل قرب رسید.(1)


مجلس حسرت بار

ذکر شریف صلوات از ذکرهایی است که انسان به خاطر کوتاهی در آن، در روز قیامت حسرت می خورد.
از امام صادق (عَلَیه السَّلام) روایت شده است که رسول خدا(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) فرمودند:
ص: 33

---

1- شرح و فضائل صلوات، ص 49.
ما مِن قَومٍ اجتَمِعُوا فِی مَجلِسٍ فَلَم یَذکُرُوا اسمَ اللهِ
عَزَّوَجَلَّ وَ لَم یُصَلُّوا عَلی نَبِیِّهِم اِلَّا کانَ ذلِکَ المَجلِسُ حَسرَةً وَ وَبالاً عَلَیهِم؛(1)
هر مجلسی که گروهی در آن گرد هم آیند و نام خدای عزوجل را نبرند و بر پیغمبر(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) صلوات نفرستند، آن مجلس مایۀ حسرت و زیان بر آنها خواهد بود.
چون می توانستند در آن مجلس با یاد خدا و ذکر صلوات بر پیامبر و آلش به مقام و جایگاهی بلند دست یابند و با ترک آن ضرری هنگفت نصیبشان خواهد شد. و این زمانی روشن می شود که ارزش و درخشش نور صلوات را در قیامت مشاهده کنند.
مجلسی که بوی تعفن میدهد
در مجالس که جمع می شویم، نوعا حرف دنیا زده می شود، یا حرف هایی که مورد نیاز نیست، یا خدایی ناکرده حرف هایی که منجر به غیبت می شود و نقل قول هایی که از آنها بوی گناه می آید.
لذا در روایات ما بسیار سفارش شده است که در مجالس سعی کنید یاد خدا و درود و صلوات بر پیغمبر خدا را فراموش نکنید؛ چرا که توجّه به خدا و ذکر صلوات باعث می شود که ظلمت ها و تاریکی از مجلس برود، شیاطین دور بشوند و
ص: 34

---

1- الکافی، ج 2، ص 497؛ مکارم الاخلاق، ص 275؛ بحارالانوار، ج 90، ص 161.
مجلس نورانی شود و وزر و وبال گردنگیر ما نشود.



اگر در مجالس و نشست های خود، از ذکر شریف صلوات غافل شویم، علاوه بر از دست دادن فضیلت بزرگی که با ذکر صلوات می توان به دست آورد، فضایی که با این ذکر شریف معطر و نورانی نشود، بوی تعفن به خود خواهد گرفت.
از جابر بن عبدالله انصاری روایت شده است که رسول خدا(صَلَّی اللهُ عَلَیه وَ آلِه وَ سَلَّم) فرمودند:
گروهی که در مجلسی جمع شوند و از آن مجلس متفرق گردند و بر من صلوات نفرستند، با بوی بدی که از بوی مردار گندیده تر باشد، متفرق خواهند شد.(1)
سعی کنید در هر مجلسی که وارد می شوید، حتماً آن مجلس را به ذکر شریف صلوات معطر کنید و فضای آن را نورانی گردانید، تا از حسرت روز قیامت مصون و محفوظ بمانید.