دانشنامه عاشورا و امام حسین علیه السلام

[سید کمیل احمدی]

آل ابي سفيان

خاندان و دودمان ابو سفيان.ابو سفيان بن حرب، بزرگ طايفه بني اميه بود.خودش و دودمانش با بني هاشم و دودمان رسول خدا و با دين اسلام دشمني داشتند.ابوسفيان درلشكر كشيها بر ضد اسلام شركت داشت.پسرش معاويه، با علي و امام حسن «ع» جنگيد، نوه اش يزيد، حسين بن علي را در كربلا كشت.نسل ابو سفيان ضد توحيد بودند، از دين رو پيامبر فرموده بود: «الخلافة محرمة
علي آل ابي سفيان».[1] خلافت بر آل ابوسفيان حرام است. اينكه در زيارت عاشورا هم خود ابو سفيان و اين دودمان لعن شده اند (اللهم العن ابا سفيان، اللهم العن... و آل ابي سفيان) به خاطر درگيري و مبارزه آنان با اساس اسلام است.امام صادق «ع» نزاع ميان اهل بيت پيامبر و آل ابي سفيان را، نزاعي مكتبي و بر سر عقيده مي دانست، نه شخصي و مي فرمود: «انا و آل ابي سفيان اهل بيتين تعادينا في الله، قلنا: صدق الله و قالوا: كذب الله»[2] ؛ ما و دودمان ابوسفيان اهل دو خاندانيم كه بر سر مسأله خدا با هم دشمني كرديم . ما گفتيم خدا راست گفته، آنان گفتند خدا دروغ گفته است. نيز، مايه از بين رفتن حكومتشان را دست آلودن به خون حسين «ع» مي دانست: «ان آل ابي سفيان قتلوا الحسين بن علي صلوات الله عليه فنزع الله ملكهم».[3] آل ابوسفيان حسين بن علي عليه السلام را كشتند ، خداوند هم حكومت را از آنان گرفت.
سيد الشهدا «ع» روز عاشورا، سپاه كوفه را كه براي كشتن او آمده بودند، پيروان اين دودمان خطاب كرد و چون شنيد به طرف خيمه ها حمله آورده اند، فرمود: «ويحكم يا شيعة آل ابي سفيان! ان لم يكن لكم دين و كنتم لا تخافون المعاد فكونوا احرارا في دنياكم...»[4] اگر دين نداريد، آزاده باشيد!آل ابو سفيان همه آنانند كه در طول تاريخ، با حق وعدل مبارزه كرده اند و براي خاموش ساختن نور خدا كوشيده اند، چه در ميدان بدر و احد و صفين و كربلا، چه در هر جاي دنيا و هر زمان ديگر.
-------------------------
پي نوشتها :
[1] بحار الانوار، ج 44، ص 326.
[2] همان،
ج 33، ص 165، ج 52، ص 190.
[3] همان، ج 45، ص 301، ج 46، ص 182.
[4] همان، ج 46، ص 51.

[سید کمیل احمدی]

آل اميه

طايفه اي از قريش، كه نسب آنان به امية بن خلف از فرزندان «عبد شمس» مي رسد.اميه از دشمنان سرسخت پيامبر اسلام «ص» بود و فرزندان او و كلا بني اميه همواره با بني هاشم مخالف و كينه توز بودند.[1] با پيامبر به نحوي، با علي «ع» به نحو ديگر و با امام حسن و امام حسين «عليهما السلام» و ساير ائمه به گونه ديگري خصومت مي ورزيدند. رسول خدا «ص» آنان را لعنت كرد.در قرآن، «شجره ملعونه» (سوره اسراء آيه 60) به بني اميه تفسير شده است.[2] اين دودمان، با عترت پيامبر و آل علي دشمني شديد داشتند و بزرگاني از آنان درجنگهاي صدر اسلام به تيغ مسلمانان كشته شده بودند.يزيد و معاويه از نسل اينان بودند كه آن دشمنيها را با علي و آل علي نشان دادند. «اينان از زمان معاويه در سال 41 هجري به حكومت رسيدند و تا سال 132 هجري حكومت داشتند و مركز حكومتشان در شام بود.
به تبع حكومتهاي روم و فارس، بساط و تشريفات و تجملات و عيش و نوشهايي راه انداخته بودند.بعضي از خلفاي بني اميه عبارت بودند از: معاويه، يزيد، مروان، عبد الملك، وليد، سليمان، عمر بن عبد العزيز، هشام و... كه با مروان حمار، اين سلسله منقرض شد، در جريان قيام ابو مسلم خراساني.»[3] مدت حكومتشان هزار ماه[4] بود، از زمان امام حسن مجتبي «ع» تا زمان روي كار آمدن سفاح، يعني 90 سال و 11 ماه و 13 روز دقيقا طول كشيد.بعضي آيه «ليلة القدر
خير من الف شهر» را بر هزار ماه حكومت آنان تاويل كرده اند.[5] ابو سفيان، در اولين روز به خلافت رسيدن عثمان به او توصيه كرد كه: پس از قبيله تيم وعدي (كه ابو بكر و عمر از آن بودند) اينك حكومت به دست تو افتاده است، آن را همچون توپي در ميان بني اميه دست به دست بگردان.اين سلطنت است نه چيز ديگر، من به بهشت و جهنمي باور ندارم.[6] .
امويان سنت رسول خدا را تغيير دادند.خود پيامبر پيشگويي كرده بود كه چنين خواهد شد: «ان اول من يبدل سنتي رجل من بني امية» اين شعر نيز كه بي اعتقادي امويان را به خدا و قيامت و وحي مي رساند، از زبان يزيد نقل شده است كه: لعبت هاشم بالملك فلا
خبر جاء و لا وحي نزل[7] . در زيارت عاشورا، از آل ابو سفيان، آل زياد، آل مروان و بني اميه نام برده شده و مورد لعنت قرار گرفته اند.امام حسين «ع» نيز در پاسخ سخن مصرانه مروان كه مي خواست امام با يزيد بيعت كند، فرمود: از جدم شنيدم كه مي فرمود خلافت بر آل ابو سفيان حرام است «الخلافة محرمة علي آل ابي سفيان». --------------------------------------------
پي نوشتها :
[1] ر.ك: «النزاع و التخاصم بين بني امية و بني هاشم» از: مقريزي.
[2] سفينة البحار، ج 1، ص 46.
[3] معارف و معاريف، ج 1، ص 412.درباره وقايع زمان خلفاي بني اميه و شناخت آنها، از جمله رجوع كنيد به: تتمة المنتهي، شيخ عباس قمي و نيز منتهي الارب (ترجمه) جلد 5 و 6.
[4] كتاب «هزار ماه سياه» شرح جنايات امويان را در بردارد.نيز ر.ك: «شيعه و زمامداران خودسر» ترجمه «الشيعة و الحاكمون» از
محمد جواد مغنيه.
[5] مروج الذهب، ج 3، ص 235.
[6] استيعاب، ج 2، ص 690.
[7] اشعار از «ابن زبعري» است كه يزيد به آنها استشهاد كرده است.

[سید کمیل احمدی]

آل زياد

از جمله گروههايي كه به اسلام ضربه بسيار زده اند و در زيارت عاشورا مورد لعنت اند، «آل زياد» ند (و العن... آل زياد و آل مروان الي يوم القيامه).نسل ناپاك «زياد»، دستشان به خون عترت پيامبر آميخته است.عبيد الله بن زياد كه والي كوفه و بصره بود و امام حسين رادر كربلا كشت، فرزند همين زياد است.مادر زياد، سميه نام داشت، از زنان زناكار صاحب پرچم.زياد از طريق آميزش نامشروع و زنا توسط غلام سميه به نام «عبيد ثقفي» به دنيا آمد.زياد را زياد بن عبيد مي گفتند.از بدعتهاي معاويه، آن بود كه بر خلاف حكم پيامبر، اين زنا زاده را به دودمان بني اميه ملحق ساخت و از آن پس او را «زياد بن ابي سفيان» مي گفتند.[1] اين موضوع كه به «مساله استلحاق» معروف است، در سال 44 هجري انجام گرفت و مورد اعتراض بسياري از بزرگان از جمله سيد الشهدا بود كه در نامه اش به معاويه، اين كار را در رديف كشتن حجر بن عدي و عمرو بن حمق، آورده[2] و او رانكوهش كرده است.پس از انقراض امويان، مردم زياد را به اسم مادرش سميه يا به نام پدري ناشناخته، زياد بن ابيه (زياد، پسر پدرش) مي خواندند.[3] امام حسين «ع» روز عاشورا در يكي از خطبه هايش جمله «الا و ان الدعي بن الدعي...» دارد، كه اشاره به ناپاك زادگي ابن زياد و پدرش زياد است كه هر دو نسبي پست و آلوده داشتند و عبيد الله هم از كنيز زنا كاري به
نام مرجانه به دنيا آمده بود و به «ابن مرجانه» مشهور بود.حاكميت يافتن كسي چون پسر زياد، فاجعه اي بود كه عزت و كرامت مسلمين و عرب را نابود كرد.زيد بن ارقم وقتي در كوفه شاهد آن بود كه ابن زياد بر لبهاي سر بريده ابا عبدالله «ع» مي زند، گريه كنان و با اعتراض برخاست و از مجلس بيرون آمد و مي گفت: اي جماعت عرب!از اين پس برده شده ايد.پسر فاطمه را كشته و پسر مرجانه را به امارت پذيرفته ايد... [4] در همان ايام، آل زياد بعنوان گروهي فاسد و شيطاني به شمار مي رفتند.حتي يكي از شهداي كربلا به نام مالك بن انس مالكي يا انس بن حارث كاهلي در رجزي كه در ميدان مي خواند، يكي از ابيات آن چنين بود: آل علي شيعة الرحمان
آل زياد شيعة الشيطان[5] . آل زياد، طبق روايات، دلهايي مسخ شده، دودماني ننگين و مورد خشم بودند و روز عاشورا را به خاطر كشته شدن حسين بن علي، مبارك دانسته و به شادماني روزه مي گرفتند.[6] نيز «آل زياد» نام سلسله اي از خلفاست كه از نسل زياد بن ابيه بودند و از سال 204 تا 409 هجري بر يمن حكومت كردند.آغاز حكومتشان از زمان هارون الرشيد بود و ماموريتشان سركوبي علويان آن ديار.[7] . ------------------------------
پي نوشتها :
[1] الغدير، ج 10، ص 218.
[2] معادن الحكمه، محمد بن فيض كاشاني، ج 2، ص 35 (چاپ جامعه مدرسين)، بحار الانوار، ج 44، ص 212.
[3] الغدير، ج 10، ص 218.
[4] بحار الانوار، ج 45، ص 117.
[5] همان، ص 25 (آل علي پيروان خدايند و آل زياد پيروان شيطانند).
[6] همان، ص 95.
[7] ر.ك: دائرة المعارف تشيع، ج 1.

[سید کمیل احمدی]

آل عبا

ازلقبهاي سيد الشهدا «ع» است كه پنجمين نفر از «اصحاب كسا» است.پيامبر «ص» درخانه «ام سلمه» بود كه آيه «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» (احزاب 33) نازل شد.رسول خدا، فاطمه و علي و حسن و حسين عليهم السلام را جمع كردو همه را زير يك كساء و عبايي قرار داد و چنين گفت: «اللهم هؤلاء اهل بيتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا». شاعر در همين مورد گفته است: ان النبي محمدا و وصيه
و ابنيه و ابنته البتول الطاهرة اهل العباء و انني بولائهم
ارجو السلامة و النجا في الآخرة[1] . حديث كسا نيز در مقام و فضيلت اين پنج تن وارد شده است.[2] . ------------------------------
پي نوشتها :
[1] الحسين في طريقه الي الشهادة، ص 112.
[2] درباره اصحاب كساء و مناقب و فضايلشان، ر.ك: بحار الانوار: ج 37، ص 35 تا 107.

[سید کمیل احمدی]

آل عقيل

جمعي از فرزندان عقيل، چه فرزندان خود او يا نوه هايش از شهداي كربلا و حماسه آفرينان نهضت حسيني بودند كه جان خويش را فداي امام كردند.پيشتر نيز مسلم بن عقيل، فداي دين خدا و راه حسين «ع» شده بود.دو تن از پسران مسلم از شهداي كربلا بودند.اين حماسه آفرينان از نسل ابو طالب كه عموزاده خويش، سيد الشهدا «ع» را ياري كردند عبارتند از: عبدالله بن مسلم، محمد بن مسلم، جعفر بن عقيل، عبد الرحمان بن عقيل، محمد بن عقيل، عبدالله الاكبر، محمد بن ابي سعيد بن عقيل، علي بن عقيل و عبدالله بن عقيل.اين نه نفر، كه برخي شان فقيه و عالمي بزرگ بودند، هر كدام پس از نبردي شورانگيز، به شهادت رسيدند. شاعري شهداي كربلا از
نسل علي بن ابي طالب را هفت شهيد و از نسل عقيل، نه شهيد دانسته و چنين سروده است: عين جودي بعبرة و عويل
و اندبي ان ندبت آل الرسول سبعة كلهم لصلب علي
قد اصيبوا و تسعة لعقيل[1] . روز عاشورا نيز كه فرزندان عقيل به ميدان مي رفتند، اما دعايشان مي كرد و كشندگان آنان را لعن كرده و آل عقيل را به مقاومت دعوت مي كرد و به بهشت مژده مي داد: «اللهم اقتل قاتل آل عقيل... صبرا آل عقيل ان موعدكم الجنة»[2] .
و به خاطر اين فداكاريها بود كه پس از عاشورا، امام زين العابدين «ع» به خانواده آنان بيشتر عاطفه و لطف نشان مي داد و آنان را بر بقيه برتري مي داد، وقتي از او در اين باره مي پرسيدند، مي فرمود: من رفتار و عملكردشان را روز عاشورا با ابا عبدالله «ع» به ياد مي آورم و دلم به حالشان رقت و عطوفت مي يابد.از اين رو، امام سجاد «ع» با اموالي كه مختار پس از خروج، به آن حضرت داد، خانه هايي براي آل عقيل ساخت كه حكومت اموي آنها را خراب كرده بود.[3] . -------------------------
پي نوشتها :
[1] حياة الامام الحسين، ج 3، ص 249.
[2] همان.
[3] حياة الام زين العابدين، ج 1، ص 186.

[سید کمیل احمدی]

آل محمد

خاندان، دودمان، آل محمد، عترت.منظور، دودمان پاك رسول خدا «ص» و اصحاب كساء و ذريه مطهر پيامبر اسلام است و در حادثه عاشورا، امام حسين «ع» و برادران و خواهران و فرزندان و بستگانش كه از نسل پيامبر اكرم در كربلا حضور داشتند، اهل بيت محسوب مي شوند كه در پي شهادت آن امام، به اسارت رفتند.محبت ورزيدن به اهل بيت پيامبر، سفارش خدا و
رسول است.در قرآن كريم، اجر رسالت پيامبر، مودت با اهل بيت دانسته شده است: «قل لا اسئلكم عليه اجرا الا المودة في القربي».[1] و جايگاهشان در هدايت امت و نجات پيروان، چون كشتي نوح به حساب آمده است.ابوذر از رسول خدا نقل كرده كه فرمود: «انما مثل اهل بيتي فيكم كمثل سفينة نوح من دخلها نجا و من تخلف عنها غرق».[2] مثل خاندانم در ميان شما مثل كشتي نوح است. هر كه داخل آن شود نجات مي يابد، هر كه عقب بماند هلاك مي شود.
طبق روايات، اطاعت ائمه فرض است و مودتشان لازم و نافرماني آنان گناه، و هر كه بامحبت آنان بميرد، شهيد مرده است. ولايت آنان فريضه است و عامل قبولي اعمال و جواز عبور از صراط.دشمنشان، دشمن خداست. ابو بصير، از امام صادق «ع» پرسيد: «آل محمد» كيانند؟ فرمود: ذريه و نسل او.پرسيد: «اهل بيت محمد» كيانند؟ فرمود: اماماني كه اوصياي اويند.پرسيد: «عترت» او چه كسانند؟ فرمود: اصحاب عبا.[3] .
اهل بيت، بمنزله رابط حياتبخش بين ما و خدايند، كه اگر اين رابطه قطع شود، ارتباطمان با خدا قطع شده است.در تعليم و تبيين معارف دين هم اين نقش را دارند و شناخت قرآن و درك حقايق آن را بايد از آنان آموخت، كه علمشان از سوي خداوند است و پرورده خانه وحي و وارثان علوم پيامبرند. شفاعت و توسل، به دست آنان و به آنان انجام مي گيرد و زدودن تحريف از چهره دين و مقابله با بدعتها از رسالتهاي آنان است. آنگونه كه دانش آموز، از طريق معلم با كتاب آشنا مي شود، ائمه اهل بيت، معلمان اين كتابند.

[سید کمیل احمدی]

اگر از كلاسي معلم را بردارند، از كتاب تنها كاري ساخته نيست.تفكر «حسبنا كتاب الله» به همين دليل، اشتباه است.اين دو «ثقلين»، از هم جدايي ناپذيرند، تا روز قيامت و حضور در كنار كوثر. شما اي عترت مبعوث خاتم
شما اي برترين اولاد آدم شما از اهل بيت آفتابيد
گل جان محمد را گلابيد امير كشور دلها شماييد
شما آيينه هاي حق نماييد ديانت بي شما كامل نگردد
بجز با عشقتان دل، دل نگردد شما تفسير «نور» و «و الضحي» ييد
شما معناي قرآن و دعاييد اماميد و شهيديد و گواهيد
مصون از هر خطا و اشتباهيد شما راه خدا را باز كرديد
شهادت را شما آغاز كرديد فدا كرديد جان تا دين بماند
به خون خفتيد تا آيين بماند شما شيرازه ي ام الكتابيد
شما ميزان حق روز حسابيد تولاي شما فرض خدايي است
قبول و رد آن مرز جدايي است هر آنكس را كه در دين رسول است
ولايت، مهر و امضاي قبول است ولايت، گنج عشقي در دل ماست
محبت هم سرشته با گل ماست دل و جان جهاني عاشق آباد
فداي نام شيرين شما باد[4] . «زيارت جامعه»، از متون معتبري است كه يك دوره شناخت ائمه و اهل بيت است.[5] .
---------------------------------
پي نوشتها :
[1] شوري، آيه 23.
[2] بحار الانوار، ج 23، ص 121، كنز العمال، ج 12، حديث 34144.
[3] بحار الانوار، ج 25، ص 216.
[4] تلخيصي از مثنوي «اهل بيت آفتاب» از: نويسنده.
[5] درباره اهل بيت، از جمله ر.ك: «اهل البيت، مقامهم، منهجهم، مسارهم» از: مؤسسة البلاغ.

[سید کمیل احمدی]

آل مراد
نام قبيله اي كه هاني بن عروه، بزرگ و رئيس آن در كوفه بود.هاني هر گاه ندا مي داد، چهار هزار مسلح و هشت هزار پياده تحت فرمانش جمع مي شدند.وقتي هاني را
براي گردن زدن به بازار كوفه بردند، هاني آل مراد را صدا كرد، ولي كسي از بيم جان خويش به حمايتش برنخاست.[1] هاني در ايام حضور مسلم بن عقيل در كوفه، ميزبان او بود، و پيش از مسلم دستگير و شهيد شد. -----------------------
پي نوشتها :
[1] مروج الذهب، ج 3 ص 59.

[سید کمیل احمدی]

آل مروان

دودمان مروان بن حكم كه از تيره بني اميه بودند و از سال 64 هجري روي كار آمدند. آغاز سلطه اين خاندان با به خلافت رسيدن مروان بود.مروان از خشن ترين و عنودترين دشمنان اهل بيت و امام حسين «ع» بود و نزد پيامبر و مردم ملعون و مطرود و تبعيد شده بود (مروان) پس از او عبد الملك مروان، وليد بن عبد الملك، سليمان بن عبدالملك، عمر بن عبد العزيز، يزيد بن عبد الملك، هشام بن عبد الملك، وليد بن يزيد، يزيد بن وليد، مروان بن محمد، به ترتيب نزديك به هفتاد سال حكومت كردند[1] و دوران حكومتشان ازسخت ترين دورانهاي شيعه بود.بني مروان جنايتكارترين افراد را در شهرها به ولايت مي گماشتند كه حجاج يكي از آنان بود.در زيارت عاشورا «آل مروان» نيز همچون آل زيادو آل ابي سفيان و بني اميه مورد لعن قرار گرفته اند. -----------------------------
پي نوشتها :
[1] حوادث خلفاي آل مروان را در مروج الذهب، ج 3، ص 91 به بعد، مطالعه كنيد.

[سید کمیل احمدی]

آقا محمد خان قاجار

به سال 1206 آقا محمد خان قاجار به بيماري سكته مبتلا گرديد و پس از بهبودي به عبد الرزاق خان، حاكم كاشان كه مرد باكمال و متديني بود دستور داد تا مهندسين معمار و زرگران را جمع نموده، قبه و بارگاه حسيني را از نو و به طرز بهتري بسازند و كاملا طلا كاري و زر اندود نمايند. حاكم نيز به دستور شاه عمل نمود. حاجي سليمان صباحي كاشاني در اين مورد قصيده اي سروده و با اين مصرع ماده ي تاريخ را تعيين نموده است: «در گنبد حسين بن علي زيب يافت زر - 1206 -