مهاجران كه در مكه ظلم و ستم قريش را تحمل مى كردند و حالا خانه و كاشانه خود را رها كرده و به مدينه پناه آورده بودند، همچنان بر تقاضاى خود اصرار داشتند و از پيامبر مى خواستند تا در مقابل قريش كه آنان را مجبور به ترك ديار،
خانه و كاشانه خويش كرده بود و هنوز هم تعدادى از هم كيشان آنان را در بند و شكنجه داشت، به آنان اجازه دفاع بدهد. در چنين اوضاع و احوالى آيات سوره حج درباره دفاع نازل شد «1» و تقاضاى مهاجران مسلمان را پاسخ گفت: «2»
«اذِنَ لِلَّذينَ يُقاتَلُونَ بِانَّهُمْ ظُلِمُوا وَ انَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَديرٌ الَّذينَ اخْرِجوُا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقِّ الَّا انْ يَقوُلوُا رَبُّنَا اللَّهُ ...»
به كسانى كه با آنان جنگ مى شود، اجازه (پيكار) داده شد؛ زيرا مورد ستم قرار گرفتند و خداوند بر يارى آنان تواناست. آن مؤمنانى كه از ديار خويش به ناحق رانده شدند؛ فقط به اين جهت كه مى گويند: پروردگار ما خداست.
با صدور اذن دفاع، رسول خدا صلى الله عليه و آله دست به تحركات نظامى زد و گروه هايى از مهاجران را به مأموريت هاى نظامى فرستاد كه در بعضى از مأموريت ها شخص ايشان فرماندهى را عهده دار بود و در بعضى، افرادى ديگر از جانب ايشان فرماندهى را به عهده مى گرفتند. رسول خدا صلى الله عليه و آله با اعزام اين گروه هاى نظامى اهدافى را دنبال مى كرد از جمله:
______________________________
(1)- حج (22)، آيه 39- 40؛ بنابر روايات اين اولين آيه اى است كه در مورد دفاع نازل شده است و به بيان علّامه طباطبايى سياق آيه نيز بر اين مطلب گواهى مى دهد چون هم صريحا" در آن لفظ «اذن» آمده است و هم زمينه چينى براى اين حكم و تهييج و تقويت روحى مسلمانان براى جهاد در آن هست و قرائن ديگرى نيز وجود دارد كه نشان مى دهد اين اولين آيه اى است كه در موضوع جهاد و دفاع نازل شده است. (ر. ك.
الميزان، ج 14، ص 383).
نقل قول
