برخى بيوت و ضمايم حرم مطهر:
* مسجد صفوى،اين مسجد از ساختههاى شاه اسماعيل صفوى است كه پس از تسخير عراق آن را به سبك ساختمانهاى عراقى ساخت.مسجد از زيبايى خاصى برخوردار است كه حس تحسين بيننده را در برابرعظمتستونهاى ضخيم و طاقهاى قوسى آن بر مىانگيزد و داراى گنبد كاشى كارى بسيار كوتاهى است كه به زحمت مىتوان آن را از درون صحن ديد.در جنب محراب و منبر كهن مسجد،پنجرهاى به درون رواق شمالى حرم مطهر باز شده است كه از ميان آن،ضريح مطهر قابل مشاهده است.
* آرامگاه خواجه نصير الدين طوسى،وى از بزرگان جهان علم و دانش و از مشاهير دانشمندان است كه دوست و دشمن بر جلالت قدر و عظمت مقام او اتفاق نظر دارند.او در سال 672 هجري در گذشت.و در گور يكى از خلفاى بنى العباس كه در جوار حرم مطهر كنده و آماده شده بود مدفون گرديد.بر روى بر او ضريحى فولادى و كهن قرار دارد.
* آرامگاه شيخ مفيد،كه در مشرق رواق جنوبى قرار دارد.وى از بزرگان شيعه وفقها و متكلمان چيره دست و توانا بود كه در سال 413 هجري در گذشت.بر روى قبر او ضريحى فولادى و كهن قرار دارد و بر بالاى قبرش،بر روى مرمر،قطعه شعرى است كه امام زمان عليه السلام در رثاى فوت او سروده است:
لا صوت الناعى بفقدك انه* يوم على آل الرسول عظيم* آرامگاه ابو القاسم جعفر بن محمد بن قولويه،از بزرگان و فقها و محدثين اماميه است.وى در سال 368 هجري در گذشت و آرامگاهش در مشرق رواق جنوبى به همراهقبر شيخ مفيد است.* آرامگاه جمع كثيرى از وزرا،فقها و اعيان، كه برخى از مشاهير آنان عبارتند از:
موسى بن ابراهيم بن موسى بن جعفر عليه السلام (وى يمن را در دوران مامون تسخير نمود و مردم را به امامتحضرت رضا عليه السلام دعوت كرد.) معز الدوله آل بويه،جلال الدوله آل بويه،وزير مهلبى،عميد الجيوش،فخر الدوله ديلمى،مشرف الدوله ديلمى،ابن حمدون،ضياء الدين ابن الاثير،ابن الناقد،ابن العلقمى،فرهاد ميرزا،آية الله سيد حسن صدر و گروهى ديگر از اين خانواده،سيد هبة الدين شهرستانى و...
* آرامگاه سيد مرتضى و سيد رضى،اين دو برادر از اعيان و مشاهير و بزرگان اماميه در قرن پنجم هجرى بشمار مىآيند.قبر اين دو تن در دو ساختمان جدا گانه بيرون صحن مطهر و در نزديكى يكديگر در جنوب شرقى ديوار صحن قرار دارد.
* قبر ابو يوسف قاضى،وى در سال 166 هجري به منصب قضاوت در بغداد پايتختخلافتبنى العباس برگزيده شد و نخستين كس در اسلام است كه به عنوان«قاضى القضات»شهرت يافت. قبر او در جنوب شرقى صحن مطهر،درون يكى از حجرهها مىباشد.



نقل قول
